Chiết khấu thương mại theo doanh số: cách dùng trên KetoanX

Cập nhật · Biên soạn: KetoanX

Nhiều công ty hứa thưởng cho khách mua nhiều: cuối quý đạt một tỷ đồng thì được giảm 2%. Khoản giảm ấy chỉ biết sau khi đã bán và xuất hóa đơn xong. Màn này giúp bạn ghi khoản đó vào sổ: chọn khách, chọn các lần bán làm căn cứ, nhập tỷ lệ hoặc số tiền, rồi phần mềm lập chứng từ giảm trừ doanh thu và bảng kê để đính kèm hóa đơn điều chỉnh.

Mở ở
Bán hàng → Chiết khấu thương mại theo doanh số
Quyền cần
Phân hệ Bán hàng: Xem để mở trang; Thêm và Ghi sổ để lập khoản chiết khấu
Dùng khi
Khách đạt mức doanh số được thưởng và khoản giảm chỉ biết sau khi đã xuất hóa đơn bán
Kết quả
Chứng từ giảm doanh thu đã ghi sổ, ghi giảm công nợ khách, kèm bảng kê hóa đơn in được

01

Chức năng này dùng để làm gì

Chiết khấu thương mại là khoản giảm giá cho khách mua nhiều hoặc đạt doanh số. Có hai tình huống khác nhau. Nếu khoản giảm đã nằm sẵn trên hóa đơn bán thì doanh thu ghi theo giá đã trừ, không cần màn này. Nếu hóa đơn đã xuất theo giá đủ và khoản giảm đến sau, bạn ghi giảm doanh thu bằng chứng từ ở màn này. Cách phân biệt và hạch toán đầy đủ xem chiết khấu thương mại.

Màn Chiết khấu thương mại theo doanh số với khung Lập chiết khấu được viền vàng
Màn Chiết khấu thương mại theo doanh số: khung Lập chiết khấu ở trên, danh sách các khoản chiết khấu đã lập ở dưới.

Trên màn này bạn làm được: xem doanh số của một khách trong khoảng ngày, bỏ bớt chứng từ không tính, nhập chiết khấu theo tỷ lệ phần trăm hoặc theo số tiền, lập chứng từ, rồi xem và in bảng kê các hóa đơn được chiết khấu.

Trong quy trình, màn này đứng sau khâu bán hàng. Trước nó là các chứng từ bán hàng đã ghi sổ và hóa đơn của chúng. Sau nó là hóa đơn điều chỉnh giảm bạn lập ở phần mềm hóa đơn điện tử, và việc đối trừ khoản giảm nợ vào các hóa đơn khi thu tiền.

02

Trước khi bắt đầu

  1. Khách đã có trong danh mục và đã có chứng từ bán hàng ghi sổ trong khoảng ngày. Xem khách hàng, nhà cung cấp.

  2. Thỏa thuận chiết khấu bằng văn bản (hợp đồng, phụ lục, thư chào hàng) với điều kiện đạt doanh số và tỷ lệ. Cơ quan thuế có thể đòi xem khi kiểm tra.

  3. Quyền: xem trang cần quyền Xem ở phân hệ Bán hàng. Khung Lập chiết khấu chỉ hiện với người có cả quyền Thêm và quyền Ghi sổ ở phân hệ Bán hàng, vì chứng từ được ghi sổ ngay. Người thiếu một trong hai quyền chỉ thấy danh sách, không có thông báo giải thích. Xem thành viên và phân quyền.

  4. Kỳ chưa khóa sổ. Ngày lập chiết khấu phải sau ngày khóa, xem khóa sổ kế toán.

  5. Hệ thống tài khoản có tài khoản thuế GTGT đầu ra, và (với Thông tư 99) tài khoản 521. Xem hệ thống tài khoản.

03

Mở màn hình

Vào menu Bán hàng, Chiết khấu thương mại theo doanh số. Đầu trang có nút Chứng từ bán hàng để quay về danh sách chứng từ bán. Trang có hai khối.

Menu bên trái, mục Chiết khấu thương mại theo doanh số được viền vàng
Menu bên trái: Bán hàng, rồi Chiết khấu thương mại theo doanh số.

Khối trên, Lập chiết khấu, gồm bộ chọn Khách hàng, Doanh số từ ngày, Đến ngày và nút Xem doanh số. Mặc định khoảng ngày là từ mùng 1 tháng hiện tại đến hôm nay. Chọn khách và bấm Xem doanh số thì bảng chứng từ bán của khách trong khoảng ngày hiện ra, kèm các ô nhập chiết khấu.

Khối dưới, Các khoản chiết khấu theo doanh số đã lập, liệt kê 100 khoản gần nhất với các cột Số, Ngày, Khách hàng, Diễn giải, Chiết khấu, Thuế GTGT. Bấm số để mở chứng từ, bấm Bảng kê để mở bảng kê in được. Chưa có khoản nào thì hiện Chưa lập khoản chiết khấu nào.

04

Các ô cần nhập

Sau khi bấm Xem doanh số, bảng chứng từ bán hiện ra với các cột Chứng từ bán, Ngày, Số hóa đơn, Doanh số chưa thuế. Mỗi dòng có ô tích, mặc định tích hết. Dòng cuối Doanh số làm căn cứ là tổng doanh số các dòng đang tích. Ô Chọn tất cả ở đầu bảng bật hoặc tắt toàn bộ.

Khung Lập chiết khấu gồm ô Khách hàng, Doanh số từ ngày, Đến ngày và nút Xem doanh số
Chọn khách hàng và khoảng ngày tính doanh số rồi bấm Xem doanh số; bảng chứng từ và ô nhập tỷ lệ chiết khấu hiện ra sau đó.

Doanh số mỗi chứng từ là số chưa thuế, sau khi đã trừ chiết khấu ghi trên hóa đơn bán, hàng bán bị trả lại và giảm giá hàng bán đã lập cho chứng từ đó. Chỉ lấy chứng từ bán hàng đã ghi sổ, tiền Việt Nam đồng, không phải bán hàng đại lý, bán hộ.

ÔÝ nghĩa và cách nhậpBắt buộcVí dụ
Khách hàngChọn khách từ danh mục, dạng mã · tên.CóKH001 · Đại lý An Phú
Doanh số từ ngàyĐầu kỳ tính doanh số.Có01/07/2026
Đến ngàyCuối kỳ, không được trước ngày đầu kỳ.Có30/09/2026
Ô tích từng Chứng từ bánChỉ chứng từ được tích mới làm căn cứ.Có ít nhất mộttích cả ba
Cách tínhHai lựa chọn: Theo tỷ lệ trên doanh số hoặc Số tiền chiết khấu.CóTheo tỷ lệ trên doanh số
Tỷ lệ chiết khấu (%)Hiện khi chọn tính theo tỷ lệ; từ 0 đến 100. Số tiền = doanh số tích nhân tỷ lệ, làm tròn đồng.Có2
Số tiền chiết khấu (chưa thuế)Hiện khi chọn tính theo số tiền; nhập số chưa gồm thuế.Có20.000.000
Ngày lập (ngày hóa đơn điều chỉnh)Ngày hạch toán của chứng từ, nên trùng ngày lập hóa đơn điều chỉnh. Mặc định là ngày "Đến ngày" nếu chưa qua, ngược lại là hôm nay.Có30/09/2026
Diễn giảiTối đa 500 ký tự. Để trống thì phần mềm tự ghi "Chiết khấu thương mại theo doanh số từ … đến …", kèm tỷ lệ nếu có.KhôngThưởng doanh số quý 3/2026

Dưới các ô có dòng "Chiết khấu: …" cho biết số chiết khấu chưa gồm thuế GTGT. Thuế tính riêng theo thuế suất của từng dòng hàng. Nút lập chứng từ chỉ bấm được khi đã tích ít nhất một chứng từ và số chiết khấu lớn hơn 0.

05

Làm từng bước: thưởng 2% cho đại lý đạt một tỷ đồng trong quý 3/2026

Ví dụ: Công ty TNHH Gốm Sứ Minh Long, tính thuế GTGT khấu trừ, theo Thông tư 99. Đại lý An Phú trong quý 3/2026 mua ba lần: ngày 10/07 là 400.000.000 đồng, ngày 15/08 là 350.000.000 đồng, ngày 20/09 là 250.000.000 đồng, đều chưa thuế, thuế suất 8%. Hợp đồng ghi: đạt 1.000.000.000 đồng trong quý thì chiết khấu 2%. Ngày 30/09/2026 công ty chốt khoản chiết khấu.

Doanh số của khách An Phú trong tháng 10/2026 là 8.000.000, tỷ lệ chiết khấu 2% cho ra chiết khấu 160.000
Chọn khách và khoảng ngày thì bảng chứng từ hiện ra với doanh số làm căn cứ; nhập tỷ lệ 2% thì dòng Chiết khấu tự tính.
  1. Vào Bán hàng, Chiết khấu thương mại theo doanh số.

  2. Ở khung Lập chiết khấu, chọn Khách hàng là Đại lý An Phú, Doanh số từ ngày 01/07/2026, Đến ngày 30/09/2026, bấm Xem doanh số.

  3. Bảng hiện ba chứng từ với doanh số 400.000.000, 350.000.000 và 250.000.000. Dòng Doanh số làm căn cứ ghi 1.000.000.000. Để nguyên cả ba ô tích.

  4. Cách tính để Theo tỷ lệ trên doanh số, Tỷ lệ chiết khấu (%) nhập 2. Dòng "Chiết khấu" hiện 20.000.000.

  5. Ngày lập (ngày hóa đơn điều chỉnh) để 30/09/2026. Gõ Diễn giải: Thưởng doanh số quý 3/2026.

  6. Bấm Lập chứng từ chiết khấu thương mại. Hiện dòng xanh: Đã lập, kèm số chứng từ, chiết khấu 20.000.000, thuế GTGT 1.600.000, trên doanh số 1.000.000.000.

  7. Danh sách phía dưới có thêm một dòng. Bấm Bảng kê để xem và in. Bảng kê ghi ba chứng từ, chiết khấu phân bổ 8.000.000, 7.000.000 và 5.000.000.

  8. Ở phần mềm hóa đơn điện tử, lập hóa đơn điều chỉnh giảm cho An Phú: tiền hàng giảm 20.000.000, thuế giảm 1.600.000, đính kèm bảng kê vừa in. KetoanX chưa phát hành hóa đơn điện tử, nên bước này làm ngoài.

06

Các trường hợp khác

Bốn tình huống thường gặp ngoài ví dụ trên, cộng thêm cách sửa và xóa.

Khi thưởng là một số tiền cố định

Ở Cách tính chọn Số tiền chiết khấu, nhập số vào Số tiền chiết khấu (chưa thuế). Số này không được lớn hơn tổng doanh số các chứng từ đang tích. Phần mềm vẫn chia số tiền cho các dòng hàng theo tỷ trọng doanh số của chúng.

Khi chỉ một số lần mua được tính

Bỏ tích các chứng từ không thuộc điều kiện, ví dụ lần mua hàng khuyến mại không tính vào mức thưởng. Doanh số làm căn cứ và số chiết khấu theo tỷ lệ tự tính lại. Bảng kê chỉ liệt kê các chứng từ còn tích.

Khi công ty theo Thông tư 133

Thông tư 133 không có tài khoản 521, nên chiết khấu ghi thẳng giảm tài khoản doanh thu của từng mặt hàng. Các bước nhập giống hệt; chỉ khác bút toán ở phần dưới.

Khi công ty tính thuế GTGT trực tiếp

Nếu cài đặt thuế GTGT của công ty là phương pháp trực tiếp tại ngày lập, doanh thu đã gồm thuế, nên chứng từ không tách thuế GTGT (thuế suất tính bằng 0). Xem phương pháp trực tiếp thuế GTGT.

Khi muốn sửa hoặc hủy khoản chiết khấu

Bấm số chứng từ ở danh sách để mở, bấm Xóa rồi xác nhận Xóa chứng từ này?. Chứng từ chiết khấu mất kèm bảng kê; công nợ và doanh thu trở lại như trước. Nên xóa rồi lập lại thay vì sửa trực tiếp chứng từ, vì bảng kê chỉ được ghi một lần lúc lập. Chứng từ nằm trong kỳ đã khóa sổ thì không xóa được.

Khi cần sửa hoặc xóa một chứng từ bán đã dùng làm căn cứ

Chứng từ bán đã nằm trong một bảng kê bị khóa sửa và xóa. Phần mềm báo: Chứng từ đang là chứng từ gốc của số chứng từ chiết khấu (trả lại, giảm giá hoặc nhận hóa đơn sau). Xóa chứng từ đó trước. Hãy xóa chứng từ chiết khấu, sửa chứng từ bán, rồi lập chiết khấu lại.

07

Phần mềm tự ghi gì

Với ví dụ ở trên, chế độ Thông tư 99, phần mềm lập một chứng từ giảm giá hàng bán đánh dấu là chiết khấu theo doanh số, ghi sổ ngày 30/09/2026 và ghi:

  1. Nợ 521 20.000.000; Có 131 (Đại lý An Phú) 20.000.000.

  2. Nợ 33311 1.600.000; Có 131 (Đại lý An Phú) 1.600.000.

Gộp lại đúng bút toán Nợ 521, Nợ 33311, Có 131 theo tổng 21.600.000 như bài hướng dẫn kế toán. Công nợ phải thu tổng hợp của An Phú (131) giảm 21.600.000. Chứng từ này không gắn với hóa đơn gốc nào, nên theo mã nguồn công nợ nó hiện ra như một khoản giảm nợ chưa đối trừ của khách; muốn tuổi nợ từng hóa đơn giảm theo, bạn đối trừ khoản này vào các hóa đơn ở màn công nợ khi thu tiền khách hàng. Nếu chart của công ty còn tài khoản con 5211 (sổ theo Thông tư 200) thì phần mềm ưu tiên 5211. Với Thông tư 133, dòng đầu thành Nợ tài khoản doanh thu của mặt hàng (ví dụ 5111), Có 131. Với khách nợ nhiều mặt hàng, các dòng được gộp theo mặt hàng, tài khoản doanh thu và thuế suất, mỗi nhóm một dòng.

Cuối kỳ, 521 được kết chuyển sang 511 để ra doanh thu thuần, xem tài khoản 521 giảm trừ doanh thu. Số này lên chỉ tiêu chiết khấu thương mại [07] của tờ 03-1A/TNDN khi tính thuế TNDN tạm tính.

Để kiểm lại: mở chứng từ từ danh sách, xem sổ chi tiết của 521 và 131 khách An Phú, kết quả kinh doanh (dòng các khoản giảm trừ doanh thu), và báo cáo bán hàng.

Thuế GTGT: thuế giảm 1.600.000 nằm ở kỳ chứa ngày lập 30/09/2026. Theo Thông tư 91/2026/TT-BTC, bên bán kê khai khoản điều chỉnh này ở kỳ lập hóa đơn điều chỉnh, không khai bổ sung kỳ có hóa đơn gốc. Kỳ khai tháng hay quý do công ty chọn, xem kỳ kê khai thuế GTGT. Vì vậy ngày lập ở màn này nên là ngày bạn thật sự lập hóa đơn điều chỉnh.

08

Quy định cần nhớ và chỗ phần mềm làm khác

Từ 01/7/2026, theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC, khoản chiết khấu xác định sau khi bán có hai cách xử lý: trừ vào hóa đơn của lần mua cuối hoặc kỳ sau (số chiết khấu không vượt giá trị hàng trên hóa đơn đó), hoặc lập hóa đơn điều chỉnh giảm kèm bảng kê các hóa đơn được điều chỉnh. Chi tiết xem chiết khấu thương mại và xử lý hóa đơn điện tử sai sót từ 1/7/2026.

KetoanX chỉ làm cách hai và chỉ phần sổ sách. Cụ thể:

  1. Phần mềm không phát hành hóa đơn điều chỉnh có chữ ký số. Bạn lập hóa đơn ấy ở phần mềm hóa đơn điện tử, với đúng số tiền và thuế như chứng từ, rồi đính kèm bảng kê.

  2. Cách một (trừ vào hóa đơn lần sau) không có chức năng riêng. Muốn dùng, bạn ghi giá đã trừ trên hóa đơn mới và không lập khoản ở màn này, nếu không sẽ trừ hai lần.

  3. Phần mềm không đối chiếu với hóa đơn điện tử đã phát hành. Số chiết khấu, ngày lập, kỳ khai báo hoàn toàn theo ý bạn nhập.

  4. Phần mềm không ngăn việc đưa cùng một chứng từ bán vào hai khoản chiết khấu khác nhau. Trước khi lập, nhìn lại danh sách ở khối dưới xem khoảng ngày và khách đó đã lập khoản nào chưa.

  5. Chiết khấu của hàng bán kỳ trước mà phát sinh sau có thể phải ghi giảm doanh thu kỳ trước hoặc kỳ này tùy ngày phát hành báo cáo tài chính; xem tài khoản 521. Phần mềm chỉ ghi theo ngày bạn nhập.

Bên mua nhận chiết khấu thì ghi giảm giá trị hàng tồn kho, giá vốn và thuế đầu vào, làm ở phần mua hàng, xem chứng từ mua hàng.

09

Lỗi hay gặp và cách xử lý

Khách không có doanh số bán đã ghi sổ trong khoảng ngày: khoảng ngày chưa có chứng từ bán ghi sổ bằng VND của khách (chứng từ ngoại tệ và hàng bán hộ không được tính). Đổi khoảng ngày, hoặc ghi sổ chứng từ bán trước. Phần mềm tính mọi chứng từ bán đã ghi sổ của khách, không phân biệt trả tiền ngay hay nợ.

Khoảng ngày 01/07/2026 đến 30/09/2026 của An Phú không có chứng từ bán, phần mềm báo khách không có chứng từ bán đã ghi sổ
Khoảng ngày không có chứng từ bán đã ghi sổ của khách thì phần mềm báo Khách không có chứng từ bán đã ghi sổ bằng VND trong khoảng ngày.

Các chứng từ bán của khách trong khoảng ngày đều đã được tính chiết khấu theo doanh số: mỗi chứng từ bán chỉ được tính chiết khấu theo doanh số một lần. Chứng từ đã nằm trong một khoản chiết khấu trước không hiện lại trong bảng. Muốn tính lại thì xóa khoản chiết khấu cũ trước.

Từ ngày phải trước đến ngày: đổi ngày cho đúng thứ tự.

Ngày lập chiết khấu không được trước ngày cuối của kỳ tính doanh số (Đến ngày): ngày lập nhỏ hơn Đến ngày. Khoản thưởng doanh số chỉ xác định được khi kỳ đã kết thúc, nên chọn ngày lập từ ngày cuối kỳ trở đi.

Nhập tỷ lệ hoặc số tiền chiết khấu: tỷ lệ hoặc số tiền bằng 0 hay trống. Nhập số lớn hơn 0.

Chiết khấu lớn hơn doanh số (câu báo ghi cả hai số): khoản thưởng vượt doanh số các chứng từ đang tích. Tích thêm chứng từ hoặc giảm số tiền.

Sổ đã khóa đến ngày … : ngày lập nằm trong kỳ đã khóa. Chọn ngày sau ngày khóa hoặc nhờ người có quyền mở khóa.

Có chứng từ không phải chứng từ bán đã ghi sổ của khách này trong khoảng ngày: trong lúc bạn xem, có chứng từ được bỏ ghi sổ hoặc đổi. Bấm Xem doanh số lại rồi lập.

Hệ thống tài khoản thiếu tài khoản thuế GTGT đầu ra: bổ sung ở hệ thống tài khoản.

Câu Tài khoản không có trong hệ thống kèm mã tài khoản 521 (hoặc 5211): bạn chưa có hoặc đã tắt tài khoản chiết khấu thương mại. Thêm hoặc bật tài khoản ấy.

Khi thiếu quyền, câu báo là "Bạn không có quyền thêm ở phân hệ Bán hàng …" (hoặc ghi sổ). Nhờ quản trị viên cấp quyền.

10

Hỏi đáp

Năm câu người mới hay hỏi nhất về chiết khấu theo doanh số.

Chiết khấu ghi sẵn trên hóa đơn thì có lập ở đây không?

Không. Khoản đã trừ ngay trên hóa đơn bán thì doanh thu ghi theo giá đã trừ ngay trên chứng từ bán. Lập thêm ở đây là giảm doanh thu hai lần.

Khác gì với Giảm giá hàng bán?

Giảm giá hàng bán dành cho hàng kém, sai quy cách hoặc hạ giá sau giao, gắn với một chứng từ gốc. Chiết khấu theo doanh số tính trên nhiều lần mua của một khách. Xem giảm giá hàng bán. Hai loại cùng ghi giảm doanh thu nhưng lên chỉ tiêu khác nhau của tờ 03-1A/TNDN.

Chiết khấu thanh toán (khách trả tiền sớm) có làm ở đây không?

Không. Đó là chi phí tài chính, không giảm doanh thu. Xem chiết khấu thanh toán.

Bảng kê in ra có phải ký không?

Bảng kê có hai ô ký: người lập, và người đại diện theo pháp luật kèm đóng dấu. Thông tư 91/2026 nêu nội dung bảng kê (số hóa đơn, tiền và thuế điều chỉnh) chứ không bắt mẫu riêng; bảng kê của KetoanX có các cột đó.

Khoản chiết khấu có làm giảm số tiền khách còn nợ không?

Có, ở số dư tổng hợp: phần mềm ghi Có 131 theo khách, nên nợ của An Phú giảm 21.600.000 trong ví dụ. Muốn tuổi nợ từng hóa đơn giảm theo thì đối trừ ở màn công nợ, xem thu tiền khách hàng. Nếu khách đã trả đủ tiền trước đó, khoản này thành số dư có của khách và công ty phải hoàn lại hoặc trừ vào lần mua sau.

Hướng dẫn khác trong nhóm Bán hàng

Dùng thử trên sổ của chính bạn

Đăng ký mất vài phút, không cần thẻ thanh toán. Mọi chức năng đều miễn phí.