Phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu: tỷ lệ %, tờ khai 04/GTGT, hạch toán

Doanh thu hàng không chịu thuế không nhân tỷ lệ nào mà ghi ở [21a] của tờ khai (nhóm hàng ấy ở bài hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế GTGT). Bức tranh chung của hai phương pháp có trong tổng quan thuế GTGT 2026. Riêng hoạt động mua, bán, chế tác vàng, bạc, đá quý tính theo giá trị gia tăng (giá bán ra trừ giá mua vào tương ứng) và phải hạch toán riêng, không dùng bốn tỷ lệ dưới đây.

Công ty có nhiều ngành phải khai theo từng tỷ lệ tương ứng. Nếu không tách được doanh thu theo từng tỷ lệ thì áp tỷ lệ cao nhất của các hàng hóa, dịch vụ mình kinh doanh cho toàn bộ doanh thu tính thuế của kỳ. Tình huống tốn thuế nhất là sổ sách chỉ ghi một dòng doanh thu cho mọi ngành: công ty bán hàng 1% lẫn làm dịch vụ 5% mà không tách sẽ nộp 5% trên cả hai.

Nếu cả ba loại đều thuộc diện được giảm thuế đến hết 31/12/2026, tỷ lệ giảm 20% còn 0,8%, 4% và 2,4%. Thuế thành 150 × 0,8% = 1,2 triệu đồng; 40 × 4% = 1,6 triệu đồng; 20 × 2,4% = 0,48 triệu đồng, tổng 3,28 triệu đồng. Cách xác định hàng được giảm và cách ghi trên hóa đơn có bài giảm thuế còn 8%.

Khác với 01/GTGT, mẫu mới của 04/GTGT không có ô [21] không phát sinh. Kỳ khai là tháng hoặc quý; cách chọn kỳ có bài kê khai thuế GTGT theo tháng hay theo quý.

Cách thứ hai khớp với hóa đơn bán hàng không tách thuế, và vì thế doanh thu trên báo cáo kết quả kinh doanh thấp hơn doanh thu gộp trên hóa đơn. Thông tư 133/2016/TT-BTC có nội dung tương tự nhưng bài này chưa đối chiếu số điều; Thông tư 200 chỉ còn cho sổ năm tài chính trước 2026.

Về hóa đơn, Nghị định 123/2020/NĐ-CP trước 1/7/2026 xếp người tính thuế trực tiếp vào nhóm dùng hóa đơn bán hàng, không ghi thuế suất và tiền thuế. Từ 1/7/2026 Nghị định 254/2026/NĐ-CP thay Nghị định 123; chưa đối chiếu được nguyên văn điều tương ứng của văn bản mới, nên hãy xem bài hóa đơn điện tử 2026 trước khi chốt loại hóa đơn.

ketoanx.com/settings/tax

Các bước

1. 1

   Mở Hệ thống→, Thông tin thuế, người ký, khung Phương pháp tính thuế GTGT. Chọn nút Phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Ô Nhóm ngành nghề mặc định (phương pháp trực tiếp) chọn Phân phối, cung cấp hàng hóa (1%), vì phần lớn doanh thu của M là bán hàng. Ô Áp dụng từ ngày chỉ hiện khi đang đổi phương pháp và phải là ngày đầu tháng, tốt nhất là 01/01; ngày khác thì hộp Kiểm tra trước khi đổi phương pháp có cảnh báo, đọc xong bấm Vẫn đổi phương pháp. Bấm Đổi phương pháp (đã ở trực tiếp rồi thì nút là Lưu nhóm ngành nghề).

2. 2

   Đặt nhóm cho từng mặt hàng trước khi lập chứng từ. Vào Kho→, Vật tư, hàng hóa, kho, bấm Nhóm ngành nghề thuế GTGT. Trong bảng, cột Nhóm ngành nghề của mặt hàng lắp đặt chọn Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu (cột Tỷ lệ hiện 5%), mặt hàng gia công chọn Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu (3%), mặt hàng bán hàng để Theo công ty (…) (1%). Mặt hàng thuộc diện giảm 20% thì tích cột Giảm 20%. Bấm Lưu 2 thay đổi. Làm trước vì nhóm và diện giảm được ghi lên dòng chứng từ ngay lúc lập.

3. 3

   Lập chứng từ bán: Bán hàng→, Chứng từ bán hàng, bấm Lập bán hàng. Trang nhắc rằng công ty tính theo phương pháp trực tiếp nên doanh thu ghi gồm thuế và không ghi thuế đầu ra 3331 trên chứng từ. Dòng 1 chọn Mặt hàng hàng hóa, Số lượng 300, Đơn giá 500.000 (giá đã gồm thuế), được Thành tiền 150.000.000. Dòng 2 lắp đặt Số lượng 1, Đơn giá 40.000.000. Dòng 3 gia công Số lượng 40, Đơn giá 500.000, thành 20.000.000.

4. 4

   Cột Thuế GTGT (trực tiếp) để nguyên Tính trên doanh thu; hai lựa chọn kia là Không chịu thuế và Không phải kê khai, chỉ chọn khi dòng đó đúng như vậy. Cột Tiền thuế luôn bằng 0. Mặt hàng đã tích Giảm 20% và ngày hạch toán chưa quá 31/12/2026 thì dưới ô có dòng Thuộc diện giảm 20% mức tỷ lệ % tính thuế GTGT. Bấm Cất và ghi sổ. Tích Lập kèm hóa đơn bán hàng nếu muốn phát hành luôn hóa đơn.

5. 5

   Chứng từ mua vào của công ty trực tiếp cũng khác: cột đổi tên thành Thuế suất trên hóa đơn (tính vào giá), và thuế ghi trên hóa đơn mua được cộng vào giá nhập kho hay chi phí, không ghi Nợ 133.

6. 6

   Xem trước: Thuế, cuối kỳ→, Thuế GTGT, đặt Từ ngày 01/07/2026, Đến ngày 30/09/2026 rồi bấm Xem báo cáo. Trang tiêu đề Thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu có bảng bốn nhóm: 1% doanh thu 150.000.000 thuế 1.500.000; 5% là 40.000.000 và 2.000.000; 3% là 20.000.000 và 600.000; 2% để trống. Ô Doanh thu chịu thuế (gồm thuế) là 210.000.000, ô Thuế GTGT phải nộp là 4.100.000.

7. 7

   Bấm Lập tờ khai 04/GTGT. Ở Lập tờ khai mới, Loại tờ khai mặc định là Tờ khai thuế GTGT trực tiếp trên doanh thu (04/GTGT), Kỳ kê khai theo để Quý, Quý chọn 3, Năm 2026, bấm Lập tờ khai. Phần A. Khai thuế theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu điền [22] 150.000.000 và [23] 1.500.000, [24] 40.000.000 và [25] 2.000.000, [26] 20.000.000 và [27] 600.000, [28] và [29] để 0, cộng ra [30] 210.000.000 và [31] 4.100.000. Dưới bảng, [21a] và [21b] nhập tay nếu có doanh thu không chịu thuế hoặc thuế suất 0%.

8. 8

   Ô thuế không được vượt doanh thu nhân tỷ lệ của nhóm; vượt thì báo dạng Chỉ tiêu [25] phải từ 0 đến [24] × 5% (2.000.000 đồng). Rà xong bấm Lưu số liệu đã sửa rồi Chốt tờ khai. Kỳ từ tháng 7/2026 chưa có Tải XML, chỉ có Tải Excel để đối chiếu và nhập vào HTKK.

9. 9

   Hạch toán thuế phải nộp: cuối trang tờ khai, khung Bút toán thuế GTGT phải nộp cuối kỳ, bấm Hạch toán thuế phải nộp và xác nhận Lập chứng từ ghi nhận thuế GTGT phải nộp của kỳ này?. Cũng làm được ở trang Thuế GTGT, khung Thuế GTGT phải nộp cuối kỳ: ô Kỳ theo chọn Quý, Quý 3, năm 2026.

Phần mềm tự ghi gì

Chứng từ bán ghi Nợ 131 (hoặc 111, 112) và Có tài khoản doanh thu (511 với hàng hóa) theo toàn bộ tiền thanh toán 210.000.000, không có dòng Có 33311. Chứng từ cuối kỳ loại KT, ngày 30/09/2026, ghi Nợ 511 và Có 33311 tổng 4.100.000; nếu doanh thu nằm ở nhiều tài khoản thì chia theo tỷ trọng, mỗi tài khoản một dòng. Số tiền lấy từ tờ khai 04/GTGT đã lưu (kể cả số bạn sửa tay), chưa có tờ khai thì tính từ sổ. Đó là cách hạch toán thứ hai của bài, và phần mềm làm giống nhau cho Thông tư 99, 133 và 200.

Nếu bạn tích Giảm 20% cho cả ba mặt hàng, ba ô thuế thành 1.200.000, 1.600.000 và 480.000; [31] là 3.280.000, bảng Phụ lục giảm thuế GTGT (Mẫu số 01 Phụ lục III Nghị định 174/2025/NĐ-CP) liệt kê từng mặt hàng và dòng Tổng thuế được giảm là 820.000. Chứng từ cuối kỳ khi đó ghi 3.280.000.

Câu báo lỗi hay gặp: Kỳ Quý 3/2026 đã có chứng từ thuế GTGT cuối kỳ KT… Xóa chứng từ đó để lập lại. khi bấm lần thứ hai; Kỳ Quý 3/2026 không có thuế GTGT phải nộp theo phương pháp trực tiếp khi kỳ chưa có doanh thu; Sổ đã khóa đến ngày … khi kỳ nằm trong thời gian đã khóa sổ.

Kiểm lại và giới hạn

Danh sách Tờ khai đã lập phải có dòng 04/GTGT kỳ Quý 3/2026 với cột Số liệu chính là Phải nộp 4.100.000 (hoặc 3.280.000 khi được giảm). Mở sổ chi tiết tài khoản 33311 ở Báo cáo→, Sổ chi tiết để thấy dư Có đúng bằng số ấy. Nếu trang Thuế GTGT hiện dòng Có chứng từ bán ra trong kỳ còn tách thuế GTGT …, nghĩa là có chứng từ bán nhập kiểu khấu trừ; phần mềm đã cộng cả thuế vào doanh thu tính thuế, bạn nên sửa chứng từ cho đúng cách lập.

Giới hạn. Phần mềm chỉ làm cách hạch toán thứ hai (ghi doanh thu gồm thuế, cuối kỳ ghi giảm doanh thu); cách thứ nhất tách thuế ngay khi xuất hóa đơn không có. Doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác (515, 711) không đi qua dòng hàng nên không vào tờ khai tự động. Tờ khai 04/GTGT từ kỳ tháng 7/2026 chưa tải được XML vì HTKK chưa có mã tờ khai của mẫu mới; kỳ trước vẫn tải theo mẫu Thông tư 80. Phần B của mẫu (thu hộ, khai thay) để trống. Hoạt động vàng, bạc, đá quý tính trên giá trị gia tăng dùng tờ Tờ khai thuế GTGT trực tiếp trên giá trị gia tăng, vàng bạc đá quý (03/GTGT), không dùng bốn tỷ lệ. Phần thuế của KetoanX liệt kê các chức năng liên quan khác.

Muốn xem đủ mọi ô, mọi nút và lỗi hay gặp của màn này, đọc bài hướng dẫn sử dụng thông tin thuế, người ký.