Giá tính thuế GTGT trong các trường hợp đặc biệt: khuyến mại, trả góp, đại lý, xây dựng

Cập nhật · Biên soạn: KetoanX

Giá tính thuế GTGT của hàng, dịch vụ bán ra là giá bán chưa thuế, gồm cả phụ thu và phí thu thêm. Hình thức đặc biệt tính khác: khuyến mại đúng quy định bằng 0, biếu tặng và dùng nội bộ theo giá hàng cùng loại, trả góp theo giá trả một lần, cho thuê theo tiền thuê, đại lý theo hoa hồng, xây dựng không bao thầu thì bỏ phần vật liệu.

Nguyên tắc
Giá bán chưa thuế GTGT, gồm phụ thu và phí thu thêm
Trả góp
Tính theo giá bán trả một lần, không gồm lãi trả góp
Đại lý hưởng hoa hồng
Giá tính thuế là tiền hoa hồng chưa thuế
Giá đã gồm thuế
Giá chưa thuế = giá thanh toán / (1 + thuế suất)

01

Nguyên tắc chung: giá chưa thuế, có phụ thu, đã trừ chiết khấu

Thuế đầu ra bằng giá tính thuế nhân thuế suất; người nộp theo phương pháp khấu trừ thuế GTGT trừ tiếp thuế đầu vào. Năm 2026 nhóm được giảm thuế còn 8% tính theo mức 8% (xem tổng quan thuế GTGT 2026). Giá tính thuế là giá bán chưa thuế GTGT. Hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế bảo vệ môi trường thì giá đã gồm hai loại thuế ấy nhưng vẫn chưa gồm GTGT. Mọi khoản phụ thu, phí thu thêm mà bên bán được hưởng đều cộng vào, ví dụ phí phục vụ nhà hàng thu thêm ngoài giá món.

Chiết khấu thương mại dành cho khách thì giá tính thuế là giá đã chiết khấu. Ngược lại, nhóm khoản thu không liên quan tới việc bán hàng, cung cấp dịch vụ không nằm trong giá tính thuế: tiền bồi thường bằng tiền (kể cả bồi thường về đất, tài sản trên đất khi bị thu hồi), tiền thưởng, tiền thu đòi người thứ ba của hoạt động bảo hiểm, các khoản thu hộ, tiền thù lao nhận từ cơ quan nhà nước do làm việc thu hộ, chi hộ, và các khoản thu tài chính. Nếu cơ quan có thẩm quyền kết luận giá tính thuế khác với giá bạn đã kê, giá theo kết luận là giá tính thuế.

02

Giá đã có thuế: quy ngược thế nào

Khi hóa đơn ghi giá thanh toán đã gồm thuế, giá chưa thuế bằng giá thanh toán chia cho (1 + thuế suất). Hàng giá thanh toán 5,4 triệu đồng với thuế suất 8% có giá chưa thuế 5,4 / 1,08 = 5 triệu đồng và thuế 400.000 đồng. Cùng giá thanh toán ấy mà thuế suất 10% thì giá chưa thuế là khoảng 4,909 triệu đồng, thuế khoảng 491.000 đồng; chọn nhầm mức thuế suất làm lệch thẳng vào doanh thu.

03

Khuyến mại, biếu tặng, tiêu dùng nội bộ, trao đổi

Hàng, dịch vụ dùng để trao đổi, tiêu dùng nội bộ, biếu, tặng, cho tính theo giá của hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh. Công ty mua 10 chiếc máy tính bảng giá bán thường ngày 8 triệu đồng một chiếc để tặng đối tác thì giá tính thuế là 80 triệu đồng, dù công ty không thu đồng nào.

Hàng, dịch vụ khuyến mại theo đúng pháp luật thương mại có giá tính thuế bằng 0: hàng mẫu cho dùng thử, tặng hàng không thu tiền, phiếu mua hàng hay phiếu sử dụng dịch vụ kèm theo (giá tính thuế của hàng bán không gồm giá trị phiếu). Phần thưởng của chương trình thi, trò may rủi gắn với mua hàng và chương trình khách hàng thường xuyên cũng được loại khỏi giá tính thuế của hàng bán. Ngoại lệ là khuyến mại giảm giá: giá tính thuế là giá đã giảm đang áp trong thời gian khuyến mại đã đăng ký hoặc thông báo. Khuyến mại không làm đủ thủ tục theo pháp luật thương mại thì xử lý như biếu, tặng, cho, tức tính theo giá hàng cùng loại. Hóa đơn và hạch toán của các hàng này nằm ở bài về hàng khuyến mại, biếu tặng, tiêu dùng nội bộ.

Có ba việc nhìn như nội bộ nhưng không phải tính thuế: chuyển kho nội bộ, xuất vật tư và bán thành phẩm để tiếp tục sản xuất trong cùng cơ sở; xuất hàng, cung cấp dịch vụ phục vụ chính hoạt động kinh doanh (kể cả tài sản cố định tự xây dựng, tự sản xuất); chuyển tài sản qua lại giữa các đơn vị hạch toán phụ thuộc trong một cơ sở, hay khi chia tách, sáp nhập, chuyển đổi loại hình, góp vốn bằng tài sản. Những việc này cần hồ sơ như lệnh điều chuyển, biên bản góp vốn, biên bản định giá.

04

Bán trả góp và cho thuê

Hàng bán trả góp, trả chậm tính thuế theo giá bán trả một lần chưa có thuế GTGT, không gồm lãi trả góp, lãi trả chậm. Ví dụ bán một chiếc máy giá trả một lần 120 triệu đồng chưa thuế, khách trả góp 12 tháng với tổng 132 triệu đồng (lãi 12 triệu đồng). Giá tính thuế là 120 triệu đồng; với thuế suất 8% thuế là 9,6 triệu đồng và nộp toàn bộ ở thời điểm giao hàng, không chờ từng kỳ thu tiền. Khoản lãi 12 triệu đồng là thu nhập tài chính, không phải một phần giá tính thuế. Doanh thu và hạch toán lãi nằm ở bài bán hàng trả chậm, trả góp.

Cho thuê tài sản tính trên tiền thuê chưa thuế ghi trong hợp đồng. Thuê trả từng kỳ thì mỗi kỳ tính theo số trả của kỳ đó; thuê trả trước cho cả thời hạn thì tính trên số tiền trả trước chưa thuế. Một văn phòng cho thuê 3 năm, khách trả trước 360 triệu đồng chưa thuế, có giá tính thuế 360 triệu đồng, không phải 10 triệu đồng mỗi tháng.

05

Đại lý, gia công, xây dựng

Đại lý, môi giới mua bán hưởng hoa hồng tính thuế trên tiền hoa hồng chưa thuế, không tính trên giá hàng bán hộ. Đại lý bán 200 triệu đồng hàng cho bên giao và được hưởng hoa hồng 5% là 10 triệu đồng có giá tính thuế 10 triệu đồng. Một số đại lý không phải tính thuế: đại lý bán đúng giá do bên giao ấn định cho dịch vụ bưu chính, viễn thông, xổ số, vé máy bay và vé các loại tàu xe, hoặc đại lý vận tải quốc tế, đại lý bảo hiểm (cả doanh thu hàng nhận bán lẫn hoa hồng); và đại lý bán hàng, dịch vụ vốn không chịu thuế.

Gia công hàng hóa tính theo giá gia công chưa thuế, gồm tiền công, nhiên liệu, vật liệu phụ và chi phí khác phục vụ gia công. Xây dựng, lắp đặt tính theo giá trị công trình, hạng mục hay phần công việc bàn giao chưa thuế. Nếu nhà thầu chỉ làm phần công việc mà không bao vật liệu, máy móc, thiết bị thì giá tính thuế bỏ phần giá trị đó. Hợp đồng thi công nhận 800 triệu đồng, chủ đầu tư tự cấp vật liệu 300 triệu đồng trong số đó, nhà thầu tính thuế trên 500 triệu đồng.

06

Các trường hợp đặc thù khác

Bán bất động sản tính trên giá bán chưa thuế, sau khi trừ tiền đất đã nộp ngân sách (sử dụng đất hoặc thuê đất, gọi là giá đất được trừ); các cách xác định giá đất được trừ nằm ở Điều 8 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Du lịch lữ hành giá trọn gói là giá đã có thuế và được trừ các khoản chi hộ ở nước ngoài có chứng từ hợp pháp. Vận tải, bốc xếp tính trên cước chưa thuế, dù tự làm hay thuê lại. Hoạt động in tính trên tiền công in, hoặc cả tiền công và giấy nếu hợp đồng gộp. Sách chịu thuế bán đúng giá bìa là giá đã có thuế. Hàng nhập khẩu tính trên trị giá tính thuế nhập khẩu cộng thuế nhập khẩu, thuế nhập khẩu bổ sung, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường nếu có.

07

Làm trên KetoanX

Giá tính thuế của hàng bán, hàng biếu tặng và giá đã gồm thuế đều nhập ở chứng từ bán hàng: vào Bán hàng, Chứng từ bán hàng, bấm Lập bán hàng. Phần mềm tính thuế từng dòng trên thành tiền sau chiết khấu, ghi thuế đầu ra vào 33311, và kỳ nào cũng xem lại được ở Thuế, cuối kỳ, Thuế GTGT.

Màn hình Bán hàng trong KetoanX, công ty mẫu
Màn hình Bán hàng của công ty mẫu, chụp từ ứng dụng KetoanX.

Các bước

  1. Mở Bán hàng, Chứng từ bán hàng rồi bấm Lập bán hàng. Ô Ngày chứng từ và Ngày hạch toán mặc định là hôm nay; Số chứng từ để Tự động. Chọn Khách hàng (chứng từ bán chịu bắt buộc có khách), Thanh toán có ba lựa chọn Chưa thanh toán (công nợ), Tiền mặt, Chuyển khoản và Kho.

  2. Hàng đã có giá thanh toán gồm thuế, như hàng 5.400.000 đồng ở thuế suất 8% trong bài: tích ô Đơn giá nhập đã gồm thuế GTGT (cột đơn giá đổi tên thành Đơn giá gồm thuế). Dòng hàng chọn Mặt hàng, Số lượng 1, Đơn giá gồm thuế 5.400.000 và Thuế suất GTGT 8%. Phần mềm tự quy ngược: thành tiền 5.000.000, Tiền thuế 400.000. Chọn nhầm 10% thì ra khoảng 4.909.091 và 490.909, đúng cảnh báo của bài. Ô này không dùng được với chứng từ ngoại tệ.

  3. Thuế suất mỗi dòng chọn ở ô Thuế suất trong cột Thuế suất GTGT, có các lựa chọn 0%, 5%, 8%, 10%, KCT, KKKNT và Khác (chọn Khác thì hiện thêm ô nhập tay Thuế suất khác (%)). Khi chọn Mặt hàng, thuế suất tự lấy từ danh mục, nên hàng nằm trong diện giảm còn 8% phải đặt đúng thuế suất ở danh mục hoặc đổi tay trên dòng.

  4. Chiết khấu thương mại nhập ở cột CK % hoặc Tiền CK của từng dòng; thuế tính trên thành tiền đã trừ chiết khấu, đúng nguyên tắc giá tính thuế là giá đã chiết khấu. Có chiết khấu cho cả hóa đơn thì nhập ô Chiết khấu trên tổng hóa đơn rồi bấm Phân bổ vào các dòng.

  5. Biếu tặng, tiêu dùng nội bộ, khuyến mại không đăng ký (ví dụ 10 máy tính bảng giá thường ngày 8.000.000 đồng tặng đối tác): tích ô Có hàng khuyến mại, biếu tặng ở phần đầu chứng từ (ô này ẩn khi tích Không kiêm phiếu xuất kho). Mỗi dòng hiện thêm cột TK chi phí KM; nhập tài khoản chi phí ở ô này thì đơn giá tự về 0. Số lượng nhập 10. Dưới ô tài khoản có ô Giá tính thuế (một đơn vị): nhập 8.000.000, thuế suất 10% ra tiền thuế 8.000.000 trên giá tính thuế 80.000.000.

  6. Khuyến mại đã đăng ký đúng pháp luật thương mại, giá tính thuế bằng 0: vẫn nhập TK chi phí KM nhưng để trống ô Giá tính thuế, phần mềm không tính thuế cho dòng đó. Chương trình khuyến mại khai sẵn ở Bán hàng, Chương trình khuyến mại thì bấm Áp chương trình khuyến mại hoặc tích Tự áp khuyến mại khi gõ dòng hàng để phần mềm thêm dòng tặng.

  7. Bán hộ cho bên giao đại lý: ở trang chứng từ bán hàng bấm Bán hộ (đại lý, nhận ủy thác), chọn Bên giao đại lý, giao ủy thác và Ghi phải trả bên giao vào (331 cho đại lý bán đúng giá, 3388 cho nhận ủy thác xuất khẩu). Hoa hồng 5% của 200.000.000 đồng lập ở Bán hàng, Hoa hồng đại lý: chọn khoảng ngày, bấm Xem, rồi ở phần Lập chứng từ hoa hồng chọn Bên giao, nhập Tỷ lệ hoa hồng (%) 5, Tính trên chọn Doanh số chưa thuế, chọn Dịch vụ hoa hồng, kiểm Thuế suất GTGT hoa hồng (%) và bấm Lập chứng từ hoa hồng. Hoa hồng ra 10.000.000, đó là giá tính thuế.

  8. Bấm Cất và ghi sổ để cất và ghi sổ ngay, hoặc Cất, chưa ghi sổ khi còn chờ kiểm.

Phần mềm tự ghi gì

Dòng bán thường: Nợ 131 (hoặc tiền) Có doanh thu theo mặt hàng, Nợ 131 Có 33311 cho tiền thuế, và Nợ giá vốn Có tài khoản kho theo giá bình quân. Chiết khấu thương mại: nếu công ty khai tài khoản chiết khấu thì doanh thu ghi trước chiết khấu và chiết khấu ghi Nợ tài khoản ấy, không thì doanh thu ghi thuần.

Dòng biếu tặng có giá tính thuế: phần mềm ghi Nợ tài khoản chi phí của dòng, Có tài khoản kho theo giá vốn của hàng tặng; rồi ghi tiếp Nợ chính tài khoản chi phí ấy, Có 33311 với diễn giải Thuế GTGT hàng biếu tặng, tiêu dùng nội bộ. Thuế này không cộng vào khoản khách phải trả, vì công ty chịu. Ở ví dụ máy tính bảng, thuế 8.000.000 do công ty chịu.

Báo lỗi hay gặp: Giá tính thuế chỉ dùng cho dòng biếu tặng, tiêu dùng nội bộ (có TK chi phí) khi nhập giá tính thuế mà quên tài khoản chi phí; Dòng khuyến mại, biếu tặng … phải có đơn giá 0; bỏ tài khoản chi phí nếu đây là dòng bán thường khi dòng vừa có đơn giá vừa có tài khoản chi phí.

Kiểm lại và giới hạn

Mở Thuế, cuối kỳ, Thuế GTGT, chọn Từ ngày, Đến ngày, bấm Xem báo cáo. Ba ô Thuế đầu ra, Thuế đầu vào được khấu trừ và Thuế phải nộp (hoặc Thuế còn được khấu trừ) cho số tổng; hai bảng Hàng hóa, dịch vụ bán ra theo thuế suất và Hàng hóa, dịch vụ mua vào theo thuế suất tách theo từng mức, và Bảng kê bán ra liệt kê từng chứng từ. Thuế của dòng biếu tặng nằm trong thuế đầu ra của kỳ.

Giới hạn: KetoanX không tự nhận biết khuyến mại có đủ thủ tục theo pháp luật thương mại hay không, bạn quyết định dòng nào là khuyến mại và có nhập giá tính thuế hay không. Trả góp không có lịch kỳ thu riêng: bạn nhập giá bán trả một lần (120.000.000 chưa thuế, thuế 9.600.000 ở thuế suất 8%) trên chứng từ bán hàng, còn lãi 12.000.000 ghi bằng chứng từ nghiệp vụ khác. Cho thuê trả trước 360.000.000 đồng cũng nhập một chứng từ bán dịch vụ theo số trả trước; phần mềm không tách thuế theo kỳ. Phần đất được trừ của bất động sản, khoản chi hộ của du lịch lữ hành, phần vật liệu chủ đầu tư cấp trong hợp đồng xây dựng (800 triệu trừ 300 triệu) không có chức năng riêng: bạn tính tay rồi nhập giá trị tính thuế vào đơn giá. Phần thuế của KetoanX liệt kê các chức năng liên quan.

Các bước chi tiết hơn, kèm những trường hợp ít gặp, nằm ở bài hướng dẫn sử dụng chứng từ bán hàng.

Bài liên quan

Dùng thử trên sổ của chính bạn

Đăng ký mất vài phút, không cần thẻ thanh toán. Mọi chức năng đều miễn phí.