Hạch toán bán hàng trả góp: doanh thu theo giá trả ngay, lãi trả chậm và thuế GTGT

Các trường hợp giá tính thuế đặc biệt khác ở bài giá tính thuế GTGT. Thuế GTGT xác định tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng cho người mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa. Vì vậy bán trả góp 24 tháng không có nghĩa là nộp thuế GTGT 24 lần: toàn bộ thuế trên giá trả ngay thuộc kỳ giao hàng, còn khách trả dần là chuyện thu tiền. Hóa đơn bán hàng lập vào thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng (bài thời điểm lập hóa đơn).

Cách dùng tài khoản này ở bài tài khoản 515 doanh thu hoạt động tài chính. Điều kiện ghi lãi: doanh thu lãi phải thu từ bán hàng trả chậm, trả góp chỉ được ghi nhận khi chắc chắn thu được và nợ gốc phải thu không rơi vào diện phải lập dự phòng. Khách quá hạn, nghi khó đòi thì lãi của kỳ đó chưa ghi.

Ví dụ: công ty bán hàng trả góp 12 tháng, giá trả ngay 120.000.000 đồng chưa thuế, thuế 10% là 12.000.000 đồng, giá vốn 90.000.000 đồng. Tổng khách trả 144.000.000 đồng, gồm 12.000.000 đồng lãi, mỗi tháng 12.000.000 đồng; để dễ tính ví dụ này coi lãi chia đều 1.000.000 đồng một tháng.

Doanh thu ghi ở tháng giao hàng, theo nguyên tắc ở bài thời điểm ghi nhận doanh thu. Sau 12 tháng, tài khoản 131 của khách về không: 132.000.000 cộng 12 lần 1.000.000 lãi rồi trừ 12 lần 12.000.000 tiền thu.

Thông tư 99 bỏ cách này (chi tiết tài khoản 338 ở bài tài khoản 338 phải trả, phải nộp khác). Tài khoản 3387 theo Thông tư 99 là doanh thu chờ phân bổ, gồm tiền khách trả trước cho thuê tài sản và phần giá trị hàng, dịch vụ trong chương trình khách hàng truyền thống, không gồm chênh lệch trả góp. Công ty chuyển sổ từ chế độ cũ sang Thông tư 99 nên rà các khoản trả góp còn dở dang, để lãi chưa phân bổ trên 3387 không bị bỏ quên.

Theo ví dụ trên, bên mua ghi Nợ 156 120.000.000, Nợ 1331 12.000.000, Có 331 132.000.000. Mỗi tháng lãi: Nợ 635 1.000.000, Có 331 1.000.000, và khi trả: Nợ 331 12.000.000, Có 112 12.000.000.

Thuế đầu vào của hàng mua trả góp từ 5 triệu đồng trở lên khấu trừ dựa trên hợp đồng mua bằng văn bản, hóa đơn GTGT và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Chưa đến hạn thanh toán theo hợp đồng thì chưa có chứng từ thanh toán vẫn được khấu trừ. Đến hạn mà không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì phải kê khai điều chỉnh giảm thuế đầu vào được khấu trừ, vào kỳ phát sinh nghĩa vụ thanh toán theo hợp đồng, cho phần giá trị không có chứng từ.

Các bước

1. 1

   Vào Bán hàng→, Chứng từ bán hàng rồi bấm Lập bán hàng. Chọn Khách hàng; Ngày chứng từ và Ngày hạch toán là ngày giao hàng, vì toàn bộ doanh thu và thuế thuộc kỳ này.

2. 2

   Ô Thu tiền để Chưa thu tiền (hai lựa chọn kia, Thu tiền ngay: tiền mặt và Thu tiền ngay: chuyển khoản, dùng cho bán trả một lần). Ô Hạn nợ hiện ra và điền sẵn theo số ngày được nợ của khách. Mỗi chứng từ chỉ có một hạn nợ, nên đặt nó là ngày của kỳ trả cuối thì số ngày quá hạn trên báo cáo tuổi nợ mới đúng với hợp đồng.

3. 3

   Bảng hàng: Mặt hàng chọn mặt hàng, Số lượng 1, Đơn giá 120.000.000 là giá trả ngay, không phải tổng khách sẽ trả 144.000.000; Thuế suất 10%. Cuối bảng ra Cộng tiền hàng 120.000.000, thuế 12.000.000 và Tổng thanh toán 132.000.000. Chọn Kho xuất hàng để phần mềm ghi giá vốn theo giá bình quân của mặt hàng; ví dụ này có giá vốn 90.000.000 khi giá bình quân trong kho ra số đó.

4. 4

   Bấm Cất và ghi sổ. Muốn có hóa đơn ngay thì tích Lập kèm hóa đơn trước, điền Ký hiệu HĐ. Hóa đơn ghi giá 120.000.000, không ghi lãi, đúng như bài đã nói.

5. 5

   Lãi tháng đầu: vào Quỹ, ngân hàng→, Thu, chi, chứng từ khác, bấm Lập chứng từ. Ô Loại chứng từ chọn Chứng từ nghiệp vụ khác, ô Diễn giải ghi Lãi trả góp tháng {thang}/{nam}. Dòng 1 điền TK Nợ 131, TK Có 515, Đối tượng Nợ chọn khách, Số tiền (VND) 1.000.000, rồi bấm Cất và ghi sổ. Nếu hệ thống chưa có tài khoản 515 thì phần mềm báo Tài khoản không có trong hệ thống: 515.

6. 6

   Cho 11 tháng còn lại, mở chính chứng từ vừa cất, ở hộp Lặp lại định kỳ bấm Lưu làm mẫu định kỳ. Ô Chu kỳ chọn Hằng tháng, Kỳ đầu tiên là ngày của tháng kế tiếp (chứng từ đang xem không bị sinh lại), Kết thúc (để trống nếu không hạn) là ngày cuối kỳ thứ 12, giữ tích Chứng từ sinh ra được ghi sổ luôn, bấm Lưu mẫu. Phần mềm không tự chạy ngầm: đầu mỗi tháng vào Quỹ, ngân hàng→, Chứng từ định kỳ, chọn ngày ở ô Sinh các kỳ đến hết ngày rồi bấm Sinh chứng từ đến hạn. Ký hiệu {thang} và {nam} trong diễn giải được thay bằng tháng, năm của từng kỳ.

7. 7

   Mỗi kỳ khách trả 12.000.000, tách làm hai phần. Phần gốc cộng thuế 11.000.000 (132.000.000 chia 12): vào Bán hàng→, Thu tiền khách hàng, chọn khách rồi Xem, ở bảng Chứng từ còn nợ của … nhập 11.000.000 vào ô Số thu lần này của dòng chứng từ bán, chọn Hình thức Chuyển khoản (báo có) hoặc Tiền mặt (phiếu thu), bấm Cất và ghi sổ phiếu thu. Phần lãi 1.000.000: lập Báo có ngân hàng (hoặc Phiếu thu tiền mặt) ở Thu, chi, chứng từ khác với TK Nợ 112, TK Có 131 và Đối tượng Có là khách.

Phần mềm tự ghi gì

Bước 4 ghi Nợ 131 120.000.000, Có 511 (tài khoản doanh thu khai trên mặt hàng) và Nợ 131 12.000.000, Có 33311, cộng Nợ 632 90.000.000, Có 156 cho giá vốn, đồng thời xuất kho. Bước 5 và 6 ghi Nợ 131 1.000.000, Có 515 mỗi tháng. Bước 7 ghi Nợ 112, Có 131 theo số tiền thu, nên sau 12 tháng tài khoản 131 của khách về không. Thuế GTGT 12.000.000 thuộc kỳ giao hàng, không chia theo kỳ thu.

Thông tư 133 thì lúc bán thêm một chứng từ nghiệp vụ khác: Nợ 131 12.000.000, Có 3387 12.000.000 để ghi chênh lệch trả góp, rồi mỗi tháng Nợ 3387 1.000.000, Có 515 1.000.000 thay cho bút toán lãi ở bước 5. Báo lỗi hay gặp ở bước 7 là Số thu cộng chiết khấu vượt số còn nợ của chứng từ …: chứng từ bán chỉ còn nợ 132.000.000, nên ô Số thu lần này không nhận phần lãi.

Kiểm lại và giới hạn

Mở Quỹ, ngân hàng→, Công nợ theo hóa đơn và Quỹ, ngân hàng→, Tuổi nợ để xem số còn nợ gốc của khách, mở Báo cáo→, Sổ chi tiết cho tài khoản 515 để thấy lãi đã ghi lũy kế, và 131 để thấy số dư cuối cùng bằng không.

Phần mềm chưa làm các việc sau, và bạn tự theo dõi. Nó không sinh lịch kỳ thu từ giá trả ngay, số kỳ và lãi suất. Nó không kiểm điều kiện chắc chắn thu được và dự phòng nợ khó đòi trước khi bạn ghi lãi của kỳ. Lãi không phải một chứng từ nợ, nên phiếu thu hoặc báo có cho phần lãi hiện ở Chứng từ thanh toán chưa đối trừ hết trên màn Thu tiền khách hàng và không ghép được với chứng từ nào. Trang Doanh thu nhận trước không dùng cho lãi trả góp, vì nó chỉ phân bổ khoản khách đã trả trước. Hóa đơn điện tử lập kèm chưa ký số, chưa lấy mã, như ở bài lập hóa đơn. Quy trình tổng quan nằm ở bài kế toán mua hàng và bán hàng, phần bán hàng của KetoanX liệt kê các màn liên quan, và bán giao thẳng không qua kho xem bài hạch toán hàng bán thẳng không qua kho.