Tài khoản 515 doanh thu hoạt động tài chính theo Thông tư 99: kết cấu và cách hạch toán

Một vài quy tắc nhận biết hay gặp. Lãi cho vay, lãi bán chịu chỉ ghi khi chắc chắn thu được và gốc không phải lập dự phòng. Lãi tiền gửi không tính phần phát sinh khi khoản vay riêng chưa giải ngân hết được gửi tạm trong lúc xây dựng tài sản dở dang, vì phần này trừ vào chi phí đi vay được vốn hóa, như bài chi phí lãi vay được vốn hóa trình bày. Bán khoản đầu tư thì doanh thu chỉ là phần giá bán lớn hơn giá trị ghi sổ. Bán ngoại tệ thì doanh thu chỉ là lãi giữa giá bán ra và giá mua vào.

Cổ tức có hai lưu ý. Cổ tức hay lợi nhuận được chia cho giai đoạn trước ngày bạn đầu tư không phải doanh thu mà ghi giảm giá gốc khoản đầu tư. Cổ tức nhận bằng cổ phiếu thì chỉ theo dõi số cổ phiếu tăng thêm ở thuyết minh báo cáo tài chính, không ghi doanh thu. Phần chiết khấu thanh toán nằm ở bài chiết khấu thanh toán.

Tài khoản 515 không có tài khoản cấp 2. Bạn có thể mở chi tiết theo loại thu (lãi tiền gửi, lãi cho vay, cổ tức, chênh lệch tỷ giá) khi cần theo dõi, nhưng đó là việc của doanh nghiệp, không phải quy định của Thông tư 99.

Ví dụ số: công ty gửi 600.000.000 đồng kỳ hạn 6 tháng, lãi suất 6% một năm, lãi trả khi đáo hạn. Mỗi tháng lãi là 600.000.000 x 6% / 12 = 3.000.000 đồng. Cuối tháng đầu ghi dự thu: Nợ 128 3.000.000, Có 515 3.000.000. Mỗi tháng sau ghi tương tự. Sau 6 tháng, 128 có 600.000.000 gốc và 18.000.000 lãi dồn tích; khi tất toán nhận 618.000.000 đồng vào tài khoản: Nợ 112 618.000.000, Có 128 618.000.000.

Một ví dụ khác với chiết khấu thanh toán: khoản phải trả người bán 100.000.000 đồng, doanh nghiệp trả sớm và được chiết khấu 2.000.000 đồng, chuyển khoản 98.000.000 đồng. Ghi Nợ 331 100.000.000, Có 112 98.000.000, Có 515 2.000.000.

Thông tư 133 còn liệt kê tiền bản quyền trong 515, còn Thông tư 99 không kể khoản này. Thông tư 99 bổ sung nhiều tình huống: hợp đồng mua bán lại trái phiếu Chính phủ (qua tài khoản 171), lãi dồn tích khi mua lại trái phiếu doanh nghiệp đã phát hành, hoán đổi cổ phiếu, nhận lại vốn góp bằng tài sản. Dự thu lãi tiền gửi có kỳ hạn theo Thông tư 99 ghi Nợ 128, Có 515, còn tài khoản 128 và các khoản đầu tư khác nắm giữ đến ngày đáo hạn có ở bài tài khoản 121, 128; sổ cũ theo Thông tư 133 hay 200 thường dự thu bằng Nợ 138 (1388).

Thông tư 99 chỉ giữ 413 cho trường hợp ngoại lệ nói ở trên. Bước chuyển sổ nằm ở bài chuyển số dư sang Thông tư 99, danh mục đầy đủ nằm ở bài hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99.

ketoanx.com/bank/deposits

Các bước

1. 1

   Gửi 600.000.000 đồng kỳ hạn 6 tháng: vào Quỹ, ngân hàng→, Tiền gửi có kỳ hạn, cho vay, khung Gửi tiền có kỳ hạn, cho vay nhập Số hợp đồng, số sổ, Ngân hàng nhận gửi, bên vay, Số tiền 600.000.000, Ngày gửi, Ngày đáo hạn, Lãi suất %/năm 6, Chuyển từ tài khoản là tài khoản ngân hàng trích tiền. TK theo dõi (để trống: 1281) để trống. Bấm Lập khoản gửi.

2. 2

   Cuối mỗi tháng, ô Đến ngày chọn ngày cuối tháng, bấm Xem, rồi bấm nút Dự thu lãi đến …: … đồng dưới bảng Các khoản đang gửi, cho vay đến …. Cột Đã dự thu của từng khoản tăng theo.

3. 3

   Ngày đáo hạn, ở cột Thao tác của khoản gửi nhập Ngày tất toán và Lãi thực nhận theo sổ phụ ngân hàng (ô điền sẵn lãi phần mềm tính đến ngày đáo hạn), bấm Tất toán.

4. 4

   Lãi tiền gửi không kỳ hạn ngân hàng trả hằng tháng: vào Quỹ, ngân hàng→, Thu, chi, chứng từ khác, bấm Lập chứng từ, Loại chứng từ chọn Báo có ngân hàng, chọn Tài khoản ngân hàng, dòng TK Nợ 112 (hoặc tài khoản chi tiết của ngân hàng), TK Có 515, Số tiền (VND) theo sổ phụ, rồi Cất và ghi sổ.

5. 5

   Chiết khấu thanh toán 2.000.000 đồng được hưởng: ở Mua hàng→, Trả tiền nhà cung cấp, dòng chứng từ còn nợ 100.000.000 gõ Số trả lần này 98.000.000 và Chiết khấu thanh toán 2.000.000, bấm Cất và ghi sổ phiếu chi.

6. 6

   Đánh giá lại khoản phải thu 10.000 USD: vào Quỹ, ngân hàng→, Ngoại tệ, khung Đánh giá lại cuối tháng …, ô Cách đánh giá lại chọn Theo đối tượng, ghi thẳng 515 hoặc 635 (TT99). Ở ô USD gõ Tỷ giá mua và Tỷ giá bán cùng là 25.300 (sổ Thông tư 99 dùng một tỷ giá cho cả hai phía; gõ 25.300 theo kiểu Việt Nam được hiểu đúng), bấm Xem trước rồi Ghi sổ đánh giá lại.

Phần mềm tự ghi gì

Bước 1 ghi Nợ 1281 600.000.000, Có 112. Bước 2 ghi Nợ 1281, Có 515 với sổ Thông tư 99; sổ Thông tư 200, 133 dự thu vào Nợ 1388, Có 515. Bước 3 ghi Nợ 112, Có 1281 cho gốc và cho phần lãi đã dự thu; lãi thực nhận lớn hơn số đã dự thu thì phần thêm vào Có 515, nhỏ hơn (rút trước hạn) thì phần thiếu ghi Nợ 635. Bước 5 ghi Nợ 331 100.000.000, Có 112 98.000.000, Có 515 2.000.000. Bước 6 ghi Nợ 131 3.000.000, Có 515 3.000.000 theo từng khách; tỷ giá xuống 24.800 thì ghi Nợ 635, Có 131. Xem trước và Ghi sổ đánh giá lại luôn dùng cách đang chọn trên màn; nút Lưu cách làm chỉ để lưu làm mặc định cho lần sau.

Câu báo hay gặp: Ngày tất toán không được trước ngày gửi, Khoản này đã tất toán, Tài khoản theo dõi khoản gửi phải là tài khoản chi tiết của 128 khi gõ tài khoản khác vào ô theo dõi. Tỷ giá gõ lệch quá xa mức hợp lý (ví dụ quên ba số không) bị chặn kèm gợi ý.

Kiểm lại và giới hạn

Mở Báo cáo→, Sổ chi tiết, ô Tài khoản gõ 515, chọn khoảng ngày, bấm Xem báo cáo: cột TK đối ứng cho biết dòng nào là lãi dự thu (1281), chiết khấu thanh toán (331) hay chênh lệch tỷ giá (131). Phần mềm tính lãi tiền gửi theo số ngày gửi thực tế chia 365, nên số dự thu mỗi tháng không đều 3.000.000 như cách tính tay ở trên (tháng 31 ngày khoảng 3.057.534, tháng 30 ngày khoảng 2.958.904); ngân hàng tính khác thì khi tất toán gõ đúng Lãi thực nhận để phần chênh tự vào 515 hoặc 635. Cột Trình bày xếp từng khoản vào tương đương tiền, ngắn hạn hay dài hạn; cách đọc có ở hướng dẫn màn Tiền gửi có kỳ hạn, cho vay.

Điều kiện chắc chắn thu được với lãi cho vay, lãi trả chậm vẫn do kế toán đánh giá trước khi ghi. KetoanX không có chế độ kế toán hộ kinh doanh; bài này dành cho doanh nghiệp. Cách chọn sổ Thông tư 99 có ở trang phần mềm kế toán Thông tư 99.