Tài khoản 511 doanh thu bán hàng theo Thông tư 99: kết cấu và bút toán

Doanh thu bán hàng chỉ ghi khi đủ năm điều kiện: đã chuyển phần lớn rủi ro và lợi ích gắn với quyền sở hữu cho người mua; không còn quyền quản lý hay kiểm soát hàng như người sở hữu; doanh thu xác định tương đối chắc chắn; đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế; xác định được chi phí liên quan. Doanh thu dịch vụ có các điều kiện tương tự, thêm một điều kiện là xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày báo cáo. Khi hợp đồng cho người mua quyền trả lại dịch vụ theo điều kiện cụ thể, chỉ ghi doanh thu khi những điều kiện ấy không còn.

Thu tiền rồi mà cuối kỳ chưa giao hàng, chưa cung cấp dịch vụ thì chưa phải doanh thu. Số tiền đó ghi bên Có tài khoản 131; khi giao hàng thì mới ghi 511 theo trị giá hàng đã giao. Thời điểm ghi nhận doanh thu cụ thể có bài thời điểm ghi nhận doanh thu. Doanh thu kế toán và doanh thu tính thuế cũng có thể khác nhau: doanh thu tính thuế chỉ dùng để xác định thuế phải nộp, còn doanh thu trên sổ phải theo nguyên tắc kế toán và không nhất thiết bằng số trên hóa đơn.

Có năm thứ không ghi vào 511: trị giá hàng giao cho bên ngoài gia công; hàng gửi bán đại lý, ký gửi chưa xác định đã bán; tiền bán sản phẩm sản xuất thử; doanh thu hoạt động tài chính (ghi 515); thu nhập khác (ghi 711).

Thông tư không liệt kê tài khoản cấp 2. Bạn muốn tách doanh thu hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ, bất động sản đầu tư thì tự mở chi tiết theo nhu cầu quản lý.

Ví dụ số: công ty bán lô hàng giá chưa thuế 120.000.000 đồng, thuế GTGT 10% là 12.000.000 đồng, khách nợ. Ghi Nợ 131 132.000.000, Có 511 120.000.000, Có 3331 (33311) 12.000.000. Giá vốn của lô hàng là 78.000.000 đồng, ghi Nợ 632, Có 156 78.000.000 (xem bài tài khoản 632 giá vốn hàng bán; quy trình từ bán đến giá vốn ở bài hạch toán bán hàng, doanh thu, giá vốn). Trường hợp khác: khách trả trước 24.000.000 đồng chưa thuế cho dịch vụ 12 tháng, thuế 2.400.000 đồng. Ghi Nợ 112 26.400.000, Có 3387 24.000.000, Có 3331 2.400.000; mỗi tháng kết chuyển Nợ 3387 2.000.000, Có 511 2.000.000.

Thu tiền trước cho nhiều kỳ, như cho thuê tài sản hay dịch vụ định kỳ, đưa vào 3387 (từ Thông tư 99 tên là Doanh thu chờ phân bổ) rồi mỗi kỳ chuyển phần của kỳ đó sang 511. Hợp đồng chấm dứt sớm hoặc thực hiện ngắn hơn thời gian đã thu tiền thì hoàn lại: Nợ 3387, Nợ 3331 (phần thuế tương ứng nếu có), Có 111, 112.

Bên giao hàng đại lý, vẫn kiểm soát hàng, xuất kho ghi Nợ 157, Có 155, 156. Khi đại lý bán được, căn cứ bảng kê hóa đơn bán ra do đại lý gửi, bên giao ghi Nợ 111, 112, 131, Có 511, Có 3331 (33311), đồng thời Nợ 632, Có 157; hoa hồng trả đại lý ghi Nợ 641. Đại lý chỉ ghi 511 phần hoa hồng: Nợ 331, Có 511, Có 3331 nếu có.

Hợp đồng xây dựng theo tiến độ kế hoạch: nhà thầu tự xác định phần việc hoàn thành, ghi Nợ 337, Có 511, rồi lập hóa đơn theo tiến độ ghi Nợ 131, Có 337, Có 3331. Hợp đồng theo khối lượng thực hiện được khách xác nhận thì ghi thẳng Nợ 111, 112, 131, Có 511, Có 3331. Tiền thưởng và khoản bồi thường thu thêm từ khách hàng cũng ghi vào 511.

Bán hàng giữa các đơn vị trực thuộc trong nội bộ, nếu ghi nhận doanh thu nội bộ, bên bán ghi Nợ 136, Có 511 (chi tiết bán hàng nội bộ), và báo cáo tổng hợp phải loại trừ khoản này.

Chương trình khách hàng thân thiết, tích điểm: khi bán hàng, bạn tách riêng giá trị hợp lý của ưu đãi sẽ phải cung cấp. Doanh thu ghi bằng tổng tiền thu trừ phần ưu đãi đó, phần ưu đãi ghi vào 3387. Hết thời hạn chương trình mà khách chưa đủ điều kiện hưởng thì chuyển phần chờ phân bổ sang doanh thu: Nợ 3387, Có 511. Khách đủ điều kiện và doanh nghiệp tự giao hàng, giảm giá thì chuyển phần chờ phân bổ sang 511 khi thực hiện xong nghĩa vụ, đồng thời ghi giá vốn.

Mở sổ 2026 từ Thông tư 200, 133: 511 không còn số dư nên không có gì để chuyển, chỉ phải đổi cách ghi: bạn bỏ mã 5111 đến 5118 trong mẫu định khoản, hoặc giữ làm tài khoản chi tiết do doanh nghiệp tự mở và ghi vào quy chế hạch toán. Chi tiết nằm ở bài chuyển số dư sang Thông tư 99. Danh mục đầy đủ ở bài hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99.

ketoanx.com/sales

Các bước

1. 1

   Vào Bán hàng→, Chứng từ bán hàng, bấm Lập bán hàng. Bán dịch vụ thì bấm Bán dịch vụ để không xuất kho, không ghi giá vốn.

2. 2

   Ngày hạch toán là ngày giao hàng, ngày quyền sở hữu chuyển cho khách, vì doanh thu vào kỳ của ngày này; Ngày chứng từ thường trùng ngày ấy.

3. 3

   Ô Thu tiền chọn Chưa thu tiền vì khách nợ, rồi chọn Khách hàng (bắt buộc khi bán chịu). Khách trả ngay thì chọn Thu tiền ngay: tiền mặt hoặc Thu tiền ngay: chuyển khoản kèm Tài khoản ngân hàng nhận tiền. Ô Kho chọn kho xuất.

4. 4

   Dòng hàng: Mặt hàng, Số lượng, Đơn giá sao cho thành tiền là 120.000.000, Thuế suất GTGT 10%. Chân lưới phải ra Cộng tiền hàng 120.000.000, tiền thuế 12.000.000, Tổng thanh toán 132.000.000. Giá bán đã gồm thuế thì đánh dấu Đơn giá nhập đã gồm thuế GTGT để phần mềm tách thuế.

5. 5

   Lập hóa đơn cùng lúc thì đánh dấu Lập kèm hóa đơn, chọn Ký hiệu HĐ; hóa đơn lập ở phần mềm khác thì ghi lại Mẫu số HĐ, Ký hiệu HĐ, Số hóa đơn, Ngày hóa đơn để lên bảng kê bán ra.

6. 6

   Bấm Cất và ghi sổ. Cất, chưa ghi sổ chỉ lưu nháp, doanh thu chưa vào sổ.

Khoản khách trả trước cho dịch vụ 12 tháng không lập ở đây: ghi ở Tài sản, chi phí→, Doanh thu nhận trước (Có 3387), mỗi tháng nút Phân bổ doanh thu kỳ chuyển 2.000.000 đồng sang 511, cách làm ở bài tài khoản 338.

Phần mềm tự ghi gì

Với ví dụ của bài, sổ Thông tư 99: Nợ 131 120.000.000, Có 511 120.000.000; Nợ 131 12.000.000, Có 33311 12.000.000 (gắn khách hàng); Nợ 632, Có 156 theo giá xuất kho của lô hàng (78.000.000 trong ví dụ). Chọn thu tiền ngay thì chứng từ bán vẫn ghi Nợ 131, rồi phiếu thu hoặc báo có lập kèm cùng ngày ghi Nợ tiền, Có 131. Chiết khấu thương mại gõ ở cột chiết khấu của dòng mặc định ghi doanh thu thuần, tức Có 511 theo giá đã trừ chiết khấu; công ty tắt tùy chọn Chiết khấu thương mại trên hóa đơn bán ghi doanh thu thuần ở khung Cảnh báo và tùy chọn của Hệ thống→, Cài đặt công ty thì doanh thu ghi theo giá gốc và chiết khấu ghi Nợ 521.

Câu báo hay gặp: Mua/bán chịu cần chọn khách hàng hoặc nhà cung cấp khi để Chưa thu tiền mà chưa chọn khách; Không đủ tồn kho "…": cần …, tồn … khi xuất quá số tồn đến ngày hạch toán; Sổ đã khóa đến ngày … khi ngày hạch toán thuộc kỳ đã khóa.

Kiểm lại và giới hạn

Mở Báo cáo→, Sổ chi tiết, ô Tài khoản gõ 511, chọn khoảng ngày, bấm Xem báo cáo: mỗi chứng từ bán là một dòng Có, và sau khi kết chuyển kỳ có thêm dòng Nợ 511 đối ứng 911; sổ gồm cả 5111, 5113 nếu sổ cũ còn các tài khoản con. Doanh thu theo khách, theo mặt hàng xem ở Báo cáo→, Báo cáo bán hàng và Báo cáo→, Sổ chi tiết bán hàng theo chứng từ. Hàng bán bị trả lại, giảm giá hàng bán và chương trình khuyến mại có ở hướng dẫn màn Chứng từ bán hàng; bút toán giảm trừ ở bài tài khoản 521.

Bạn tự chọn ngày ghi nhận doanh thu cho từng nghiệp vụ; phần mềm không tự xét năm điều kiện ghi nhận doanh thu của thông tư. KetoanX không có chế độ kế toán hộ kinh doanh, nên nội dung áp dụng cho doanh nghiệp. Cách chuyển sổ nằm ở trang phần mềm kế toán Thông tư 99.