Hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế GTGT và trường hợp không phải kê khai, tính nộp

Nông sản và đầu vào nông nghiệp: sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản chưa chế biến hoặc chỉ sơ chế thông thường do chính tổ chức, cá nhân tự sản xuất, đánh bắt bán ra; giống vật nuôi, giống cây trồng; thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản; muối. Tài chính: tín dụng, cho vay của người không phải tổ chức tín dụng, kinh doanh chứng khoán, chuyển nhượng vốn (không gồm chuyển nhượng dự án đầu tư, bán tài sản), bán nợ, kinh doanh ngoại tệ, sản phẩm phái sinh. Bảo hiểm nhân thọ, sức khỏe, người học và các bảo hiểm liên quan tới con người, bảo hiểm nông nghiệp, tái bảo hiểm.

Dịch vụ y tế, thú y, tang lễ; dạy học, dạy nghề (khoản thu hộ, chi hộ của cơ sở dạy học cũng không chịu thuế, nhưng hàng hóa, dịch vụ mà bên khác bán cho cơ sở dạy học thì vẫn chịu thuế). Xuất bản, phát hành báo, tạp chí, sách giáo khoa, giáo trình, sách chính trị, sách pháp luật. Xe buýt, tàu điện và phương tiện thủy nội địa chở hành khách công cộng cũng không chịu thuế; taxi không nằm trong danh sách này nên vẫn chịu thuế.

Chuyển giao công nghệ, bán quyền sở hữu trí tuệ, và phần mềm (cả sản phẩm lẫn dịch vụ làm phần mềm). Nếu chuyển giao công nghệ đi kèm máy móc, thiết bị, bạn phải tách riêng giá trị công nghệ; không tách được thì cả hợp đồng chịu thuế. Chuyển quyền sử dụng đất không chịu thuế, còn bán nhà, công trình trên đất vẫn chịu thuế, giá tính thuế là giá bán trừ tiền đất được trừ. Tài sản do người không kinh doanh, không phải người nộp thuế GTGT bán đi (công ty mua lại chiếc xe cũ của một cá nhân), các khoản thu phí, lệ phí theo luật về phí và lệ phí, và hàng hóa, dịch vụ của hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm không quá mức Chính phủ quy định (Luật 09/2026/QH16, áp dụng từ 1/1/2026) cũng không chịu thuế.

Sơ chế thông thường là các việc như làm sạch, phơi, sấy khô, bóc vỏ, xay xát, tách hạt, cắt, ướp muối, đóng hộp kín khí, bảo quản lạnh. Hàng đã qua chế biến sâu hơn thì rơi ra ngoài nhóm này.

Ví dụ công ty M mua thóc trực tiếp của nông dân (nông dân tự trồng bán ra nên thuộc nhóm không chịu thuế), rồi bán 350 triệu đồng cho công ty xay xát N. Lần bán này M không kê khai, không nộp thuế GTGT. Tiền thuê kho 20 triệu đồng, thuế 2 triệu, M vẫn khấu trừ như thường. Nếu M bán thóc đó cho một hộ kinh doanh, lần bán không còn nằm trong nhóm này: hàng chưa chế biến mà không thuộc khoản 1 Điều 5 thì chịu thuế suất 5%.

Nghị định 181/2025/NĐ-CP còn có những chỗ viết không phải tính thuế GTGT cho các việc không phải bán hàng thật sự, như xuất kho nội bộ để tiếp tục sản xuất, điều chuyển tài sản giữa đơn vị hạch toán phụ thuộc, hay doanh thu của đại lý bán đúng giá một số dịch vụ. Đó là nhóm khác với không chịu thuế của Điều 5; gặp khoản nào thì bạn xác định chỉ tiêu theo hướng dẫn của cơ quan thuế thay vì mặc định ghi KKKNT.

Phần dùng chung cho cả hàng chịu thuế và hàng không chịu thuế thì chỉ khấu trừ phần ứng với hàng chịu thuế. Hạch toán riêng được thì dùng số riêng; không thì phân bổ theo tỷ lệ doanh thu chịu thuế trên tổng doanh thu bán ra. Ví dụ tháng này công ty bán hàng chịu thuế 400 triệu đồng, bán dịch vụ không chịu thuế 100 triệu đồng, và có 5 triệu đồng thuế đầu vào dùng chung (tiền điện, thuê văn phòng). Tỷ lệ là 400 / 500 = 80%, nên khấu trừ 4 triệu đồng, 1 triệu đồng còn lại không được khấu trừ. Nếu trong 400 triệu có 100 triệu thuộc nhóm không phải kê khai, tính nộp, khoản đó vẫn tính vào doanh thu chịu thuế khi phân bổ (Nghị định 144/2026/NĐ-CP làm rõ điều này từ 20/6/2026), nên tỷ lệ không đổi.

Hàng không chịu thuế cũng không được giảm còn 8%: mức giảm thuế còn 8% chỉ áp cho nhóm đang chịu 10%. Hàng không chịu thuế đem xuất khẩu thì áp thuế suất 0% và khi đó thuế đầu vào được khấu trừ, hoàn như hàng xuất khẩu khác. Có ngoại lệ không được áp 0%, như cấp tín dụng, chuyển nhượng vốn, sản phẩm phái sinh, tái bảo hiểm ra nước ngoài, hay chuyển giao công nghệ và quyền sở hữu trí tuệ cho bên nước ngoài. Điều kiện hồ sơ của thuế suất 0% nằm ở bài thuế suất GTGT 0%, còn điều kiện khấu trừ nói chung ở bài điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào.

Về hóa đơn, dữ liệu hóa đơn điện tử theo định dạng của cơ quan thuế có hai nhãn thuế suất riêng cho hai nhóm: KCT (không chịu thuế GTGT) và KKKNT (không kê khai, tính nộp thuế GTGT). Nhãn do bản chất giao dịch quyết định; ghi KKKNT cho một khoản thực ra chịu thuế nghĩa là kê thiếu thuế đầu ra. Quy tắc lập hóa đơn từ 1/7/2026 có bài riêng về hóa đơn điện tử 2026.

ketoanx.com/sales

Các bước

1. 1

   Vào Bán hàng→, Chứng từ bán hàng, bấm Lập bán hàng (bán dịch vụ thì bấm Bán dịch vụ). Ô chọn khách có các lựa chọn công nợ, tiền mặt, chuyển khoản; bán chịu thì phải chọn khách.

2. 2

   Ví dụ không chịu thuế: bán dịch vụ làm phần mềm 100.000.000 đồng. Ở bảng dòng hàng chọn mặt hàng trong ô Mặt hàng, nhập Số lượng 1 và Đơn giá 100.000.000, rồi đổi ô ở cột Thuế suất GTGT của dòng sang KCT. Dòng KCT có thuế bằng 0, cột Tiền thuế ra 0 và Thành tiền vẫn là 100.000.000.

3. 3

   Ví dụ không phải kê khai: công ty M bán thóc cho công ty xay xát N, Thành tiền 350.000.000. Ở cột Thuế suất GTGT chọn KKKNT cho dòng đó. Phần mềm không kiểm tra bên mua có phải doanh nghiệp, hợp tác xã hay không, nên bán cho hộ kinh doanh mà vẫn chọn KKKNT thì tờ khai kê thiếu thuế đầu ra. Với hộ kinh doanh, chọn 5.

4. 4

   Mua vào có thuế suất riêng cho từng dòng như bán ra. Tiền thuê kho 20.000.000, thuế 2.000.000 chọn 10 ở cột Thuế suất GTGT tại Mua hàng→, Chứng từ mua hàng thì thuế này vào [24] như thường lệ. Dòng mua vào chọn KKKNT thì không vào [23] và [24] của tờ khai mà để ngoài.

5. 5

   Chứng từ mua có thêm ô Mục đích mua hàng (chỉ hiện khi đã khai ở Mua hàng→, Mục đích mua hàng). Tiền điện, thuê văn phòng dùng chung cho cả hàng chịu thuế và không chịu thuế: chọn mục đích bạn đã đặt cho nhóm chi phí dùng chung, để bước phân bổ bên dưới lấy được thuế. Màn Mục đích mua hàng ghi rõ mục đích không làm đổi bút toán, chỉ để lọc và báo cáo.

6. 6

   Cuối kỳ vào Thuế, cuối kỳ→, Điều chỉnh thuế GTGT, thẻ Phân bổ thuế GTGT đầu vào dùng chung. Chọn Từ ngày, Đến ngày, đánh dấu các mục đích dùng chung ở khung Mục đích mua hàng dùng chung cho hoạt động chịu thuế và không chịu thuế, hoặc gõ thẳng số ở ô Hoặc nhập thuế dùng chung 5.000.000. Doanh thu không thuộc phạm vi thuế (không nằm trên dòng bán nào) nhập ở Doanh thu ngoài phạm vi thuế GTGT [34a]. Bấm Tính.

7. 7

   Trong ví dụ doanh thu chịu thuế 400.000.000 và không chịu thuế 100.000.000 phần mềm hiện tỷ lệ khấu trừ 80,00%, được khấu trừ 4.000.000 và không được khấu trừ 1.000.000. Doanh thu KKKNT tính vào phần chịu thuế, đúng như bài nói ở trên.

8. 8

   Có số không được khấu trừ thì hiện nút Lập chứng từ thuế đầu vào không được khấu trừ. Điền Ngày hạch toán (mặc định là ngày Đến ngày) và Tài khoản chi phí ghi nhận (mặc định 642, có thể đổi 632, 627), bấm nút rồi xác nhận câu hỏi Lập chứng từ ghi phần thuế đầu vào dùng chung không được khấu trừ vào chi phí?.

9. 9

   Thuế đầu vào của hàng dùng riêng cho hoạt động không chịu thuế: ở khung Lập chứng từ điều chỉnh cùng màn, chọn Loại điều chỉnh là Thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ (giảm [25]), nhập Số thuế điều chỉnh (đồng) bằng toàn bộ số thuế, Tài khoản đối ứng 642 rồi bấm Lập chứng từ. Ô Ngày hạch toán, Loại điều chỉnh, Số thuế điều chỉnh (đồng) và Tài khoản đối ứng bắt buộc; Giá trị chưa thuế không bắt buộc với loại này. Xác nhận câu hỏi Lập và ghi sổ chứng từ điều chỉnh thuế GTGT?.

Phần mềm tự ghi gì

Chứng từ bán dòng KCT hay KKKNT chỉ ghi Nợ tiền hoặc 131, Có 511, không có Có 33311 vì không có tiền thuế. Chứng từ điều chỉnh thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ ghi Nợ tài khoản chi phí bạn chọn, Có 133 (tức 1331). Với ví dụ phân bổ: Nợ 642 1.000.000, Có 1331 1.000.000; tờ khai của kỳ chứa ngày hạch toán trừ số này khỏi [25]. Ở chế độ Thông tư 133, tài khoản tương ứng theo bảng ghép của phần mềm. Câu báo lỗi chung của chứng từ bán hay gặp: Mua/bán chịu cần chọn khách hàng hoặc nhà cung cấp; bán chịu thì chọn khách ở ô Khách hàng rồi cất lại.

Kiểm lại và giới hạn

Mở Thuế, cuối kỳ→, Tờ khai thuế lập 01/GTGT của kỳ để xem [26] và [32a], rồi Thuế, cuối kỳ→, Đối chiếu thuế GTGT sổ và tờ khai để so với sổ 133 và 3331. Bảng Chứng từ điều chỉnh đã lập ngay dưới màn Điều chỉnh thuế GTGT liệt kê các chứng từ vừa tạo. Giới hạn: phần mềm không biết mặt hàng thuộc nhóm không chịu thuế nào, nhãn KCT hay KKKNT do bạn chọn theo bản chất giao dịch. Nhãn KCT không tự kiểm tra có đúng nhóm trong Điều 5 hay không, và KKKNT không kiểm tra điều kiện bên mua. KetoanX chưa phát hành hóa đơn điện tử; nhãn dùng cho hóa đơn nội bộ, chứng từ và tệp XML xuất để nạp sang phần mềm hóa đơn. Hộ kinh doanh không có chế độ kế toán trong KetoanX. Các chức năng thuế còn lại xem ở phần thuế của KetoanX.

Muốn xem đủ mọi ô, mọi nút và lỗi hay gặp của màn này, đọc bài hướng dẫn sử dụng chứng từ bán hàng.