Thuế suất GTGT 5% và 10%: mặt hàng nào áp dụng mức nào

Bước cuối là kiểm xem hàng 10% đó có đang được giảm còn 8% hay không. Mức 8% không thay luật mà chỉ là một chính sách giảm tạm thời cho nhóm 10%, nên hàng 5% và hàng không chịu thuế không bao giờ được giảm thêm.

Về nông nghiệp, phân bón và quặng làm nguyên liệu phân bón, thuốc trừ sâu bệnh cho cây, chất kích thích cho vật nuôi mau lớn đều chịu 5%. Máy chuyên dụng cho nhà nông (cày, bừa, gieo hạt, gặt, sấy nông sản và các loại tương tự) và tàu đánh bắt thủy sản ngoài biển cũng vậy. Dịch vụ cải tạo kênh mương, ao hồ, chăm sóc và phòng sâu bệnh cho cây, sơ chế và bảo quản nông sản chịu 5%, như mủ cao su sơ chế dạng cờ rếp, mủ tờ, mủ bún, mủ cốm và các dụng cụ nghề cá làm từ lưới, dây giềng, sợi đan lưới. Đồ thủ công làm từ đay, cói, tre, nứa, lá, rơm, vỏ dừa tận dụng của nông nghiệp, xơ bông chải thô hoặc chải kỹ và giấy in báo cũng nằm ở đây.

Nước dùng cho sản xuất và sinh hoạt từ hệ thống cấp nước sạch chịu 5%. Nước uống đóng chai, đóng bình hay nước giải khát khác không nằm trong nhóm này nên chịu 10%.

Về y tế, thiết bị y tế theo luật quản lý thiết bị y tế, thuốc phòng bệnh và chữa bệnh, và dược chất, dược liệu dùng làm nguyên liệu thuốc đều chịu 5%. Chữ thuốc gồm thuốc thành phẩm, nguyên liệu làm thuốc, vắc-xin, sinh phẩm y tế, nước cất pha thuốc tiêm và dịch truyền, nhưng thực phẩm chức năng bị loại ra, nên thực phẩm chức năng chịu 10%.

Đồ chơi trẻ em và sách chịu 5%, trừ các loại sách đã không chịu thuế (sách chính trị, giáo khoa, giáo trình, pháp luật, khoa học kỹ thuật, thông tin đối ngoại, chữ dân tộc thiểu số). Sách truyện, tiểu thuyết, sách thiếu nhi vì thế là 5%. Cùng nhóm còn có thiết bị dạy học như mô hình, bảng, phấn, thước, com-pa; biểu diễn nghệ thuật truyền thống và dân gian; dịch vụ khoa học, công nghệ theo luật chuyên ngành; bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội.

Tổ chức, cá nhân tự trồng, tự nuôi, tự đánh bắt rồi bán ra: không chịu thuế. Doanh nghiệp, hợp tác xã mua về rồi bán cho doanh nghiệp, hợp tác xã khác: không phải kê khai, tính nộp thuế, vẫn khấu trừ đầu vào (hai trường hợp này có bài riêng về hàng không chịu thuế GTGT). Bán cho đối tượng còn lại, như hộ kinh doanh hay người tiêu dùng: chịu 5%.

Nếu hàng đã chế biến thành sản phẩm khác thì không còn trong nhóm 5%, và tùy loại mà chịu 10%. Thịt lợn ướp lạnh, đông lạnh là sơ chế thông thường; giò chả làm từ thịt ấy là chế biến. Ranh giới sơ chế thông thường là những thao tác như làm sạch, phơi, sấy khô, bóc vỏ, xay xát, tách hạt, cắt, ướp muối, đóng hộp kín khí, bảo quản lạnh.

Phế phẩm, phụ phẩm, phế liệu thu hồi trong sản xuất thì áp thuế suất của chính mặt hàng phế phẩm, phụ phẩm, phế liệu đó, không áp theo thuế suất của sản phẩm chính.

Dịch vụ do nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam bán cho tổ chức, cá nhân Việt Nam qua thương mại điện tử và nền tảng số, quảng cáo trực tuyến là ví dụ quen nhất, chịu thuế suất 10%.

Ví dụ một hóa đơn bán lẻ năm 2026 gồm ba dòng, văn phòng phẩm thuộc nhóm được giảm:

Nếu sau 31/12/2026 không có văn bản kéo dài, văn phòng phẩm sẽ quay về 10% với số thuế 3.000.000 đồng, và tổng thuế của hóa đơn mẫu trên là 4.500.000 đồng.

ketoanx.com/items

Các bước

1. 1

   Vào Kho→, Vật tư, hàng hóa, kho, bấm Thêm mặt hàng cho từng hàng trong ví dụ của bài. Ô Mã và Tên bắt buộc. Ô Thuế GTGT % mặc định 10; đặt 5 cho Sách thiếu nhi và Đồ chơi trẻ em, đặt 8 cho Văn phòng phẩm (thuộc nhóm 10% được giảm đến hết 31/12/2026). Số này chỉ là gợi ý để dòng chứng từ tự điền, không khóa thuế suất.

2. 2

   Vào Bán hàng→, Chứng từ bán hàng, bấm Lập bán hàng. Chọn Khách hàng (hoặc để Khách lẻ với bán lẻ trả ngay) và chọn cách Thu tiền.

3. 3

   Dòng 1: Mặt hàng Sách thiếu nhi, Số lượng 1.000, Đơn giá 20.000. Bấm Thêm dòng, dòng 2: Đồ chơi trẻ em, 500 và 20.000. Dòng 3: Văn phòng phẩm, 3.000 và 10.000. Thành tiền ba dòng là 20.000.000, 10.000.000 và 30.000.000.

4. 4

   Cột Thuế suất GTGT của mỗi dòng đã lấy theo mặt hàng, và bạn đổi được ngay trên dòng: các lựa chọn là 0%, 5%, 8%, 10%, KCT (không chịu thuế), KKKNT (không phải kê khai, tính nộp) và Khác. Chọn Khác thì hiện thêm ô Thuế suất khác (%) nhập tay; dùng cho trường hợp hiếm, vì tờ khai không có dòng riêng cho mức này. Hàng không chịu thuế phải chọn KCT chứ không để 0%, vì hai loại vào hai chỉ tiêu khác nhau.

5. 5

   Quan sát cột Tiền thuế: 1.000.000, 500.000 và 2.400.000. Dòng Cộng tiền hàng cho 60.000.000 và 3.900.000, dòng Tổng thanh toán là 63.900.000.

6. 6

   Bấm Cất và ghi sổ. Cất, chưa ghi sổ chỉ lưu nháp, chưa đi vào tờ khai.

Phần mềm tự ghi gì

Với hóa đơn mẫu, bút toán là Nợ 131 (hoặc 111, 112 nếu thu tiền ngay) 63.900.000, Có 511 60.000.000 và Có 33311 3.900.000; không tách riêng tài khoản thuế theo mức, mức nào cũng cùng vào 33311, nên số theo từng mức chỉ thấy ở bảng thuế và tờ khai. Chứng từ có hàng xuất kho thì ghi thêm Nợ 632, Có 156 theo giá vốn.

Công ty đang tính thuế trực tiếp trên doanh thu thì cột đổi nhãn thành Thuế GTGT (trực tiếp) và chỉ còn các lựa chọn Tính trên doanh thu, Không chịu thuế, Không phải kê khai. Kỳ có thuế suất ngoài 0, 5, 8, 10% thì tờ khai hiện khung thông báo Doanh thu có thuế suất khác 0, 5, 8, 10% kèm số tiền, để bạn kiểm lại mặt hàng thuộc 5% hay 10%.

Kiểm lại và giới hạn

Mở Thuế, cuối kỳ→, Thuế GTGT, chọn kỳ rồi bấm Xem báo cáo. Bảng Hàng hóa, dịch vụ bán ra theo thuế suất có dòng 5% (giá trị 30.000.000, thuế 1.500.000) và dòng 8% (30.000.000, 2.400.000). Lập tờ khai ở Thuế, cuối kỳ→, Tờ khai thuế: [30] 30.000.000 và [31] 1.500.000 cho 5%; hàng đang giảm còn 8% nằm cùng nhóm 10%, nên [32] 30.000.000 và [33] 2.400.000, kèm phụ lục Phụ lục giảm thuế GTGT: hàng hóa, dịch vụ áp dụng thuế suất 8% cuối tờ. Tờ khai kỳ từ 2027 còn dòng 8% sẽ hiện cảnh báo rằng mức giảm chỉ đến hết 31/12/2026.

KetoanX không tự đoán thuế suất từ tên hàng, và không áp quy tắc nâng cả hóa đơn lên mức cao nhất khi không tách được doanh thu: phần mềm tính đúng theo thuế suất bạn chọn trên từng dòng, nên tách đúng ngay lúc lập chứng từ. KetoanX chưa phát hành hóa đơn điện tử, nên thuế suất trên chứng từ và tệp xuất ra phải khớp với hóa đơn điện tử bạn phát hành ở nơi khác. Hàng xuất khẩu chịu thuế suất 0% lập theo kiểu chứng từ riêng, xem bài thuế suất GTGT 0%.

Các bước chi tiết hơn, kèm những trường hợp ít gặp, nằm ở bài hướng dẫn sử dụng vật tư, hàng hóa, kho.