Kế toán giá thành sản phẩm: đối tượng, kỳ tính và bốn bước tính giá thành

Từ đó có công thức dùng cho mọi phương pháp: giá thành của sản phẩm hoàn thành bằng chi phí dở dang đầu kỳ, cộng chi phí phát sinh trong kỳ, trừ chi phí dở dang cuối kỳ, trừ các khoản làm giảm giá thành như phế liệu thu hồi. Chia cho số lượng hoàn thành ra giá thành đơn vị.

Kỳ tính giá thành thường là tháng, theo kỳ báo cáo. Sản phẩm có chu kỳ dài như một công trình hay một đơn hàng đặt riêng chỉ có giá thành khi hoàn thành hoặc nghiệm thu, nên tập hợp chi phí lũy kế cho đến lúc đó và đo bằng đơn hàng, không bằng tháng.

Thông tư 99 cho phép chi tiết tài khoản 154 theo địa điểm phát sinh chi phí (phân xưởng, bộ phận, đội, công trường), theo loại, nhóm sản phẩm hoặc bộ phận sản phẩm, theo loại hay công đoạn dịch vụ. Chọn cách chi tiết nào thì sổ và thẻ tính giá thành phải theo cách đó.

Bước 1. Tập hợp chi phí trực tiếp

Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp ghi vào TK 621, chi phí nhân công trực tiếp ghi vào TK 622, chi phí sử dụng máy thi công (chỉ xây lắp) ghi vào TK 623, theo từng đối tượng tập hợp chi phí. Cuối kỳ kết chuyển sang bên Nợ TK 154 chi tiết theo đối tượng.

Bước 2. Phân bổ chi phí sản xuất chung

Chi phí chung của phân xưởng (lương quản đốc, khấu hao máy, điện nước) tập hợp ở TK 627. Cuối kỳ phân bổ cho từng đối tượng theo một tiêu thức hợp lý rồi kết chuyển: Nợ 154 / Có 627.

Có một giới hạn quan trọng. Chi phí sản xuất chung cố định chỉ được phân bổ vào giá thành theo công suất bình thường. Sản xuất thực tế thấp hơn công suất bình thường thì phần cố định không phân bổ không vào giá thành mà ghi thẳng giá vốn hàng bán: Nợ 154 (phần phân bổ được), Nợ 632 (phần không phân bổ) / Có 627. Chi phí nguyên vật liệu và nhân công trên mức bình thường cũng đi vào 632, không vào giá thành.

Bước 3. Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ

Chi phí tập hợp ở TK 154 gồm cả phần của sản phẩm xong và phần của sản phẩm dở. Bạn phải tách phần dở dang ra theo một trong các cách: theo nguyên vật liệu chính, theo sản lượng hoàn thành tương đương hoặc theo định mức. Cách chọn nằm ở bài đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ.

Bước 4. Tính giá thành và nhập kho

Áp công thức ở trên theo phương pháp phù hợp (giản đơn, hệ số, tỷ lệ, đơn đặt hàng). Giá thành thực tế nhập kho ghi Nợ 155 / Có 154. Sản phẩm không qua kho mà giao thẳng cho người mua thì ghi Nợ 632 / Có 154. Sản phẩm dùng nội bộ hoặc cho xây dựng cơ bản không qua kho ghi Nợ 241, 641, 642 / Có 154.

Phế liệu thu hồi nhập kho ghi giảm giá thành: Nợ 152 / Có 154. Sản phẩm hỏng không sửa được mà người gây ra phải bồi thường thì Nợ 138 (1388) hoặc Nợ 334 / Có 154.

Chi phí nguyên vật liệu cả đầu kỳ lẫn trong kỳ là 10.000.000 + 190.000.000 = 200.000.000 đồng, chia cho 900 + 100 = 1.000 sản phẩm quy đổi, dở dang cuối kỳ là 200.000.000 × 100 / 1.000 = 20.000.000 đồng.

Giá thành 900 sản phẩm hoàn thành bằng 10.000.000 + (190.000.000 + 54.000.000 + 36.000.000) − 20.000.000 = 270.000.000 đồng. Giá thành đơn vị là 270.000.000 / 900 = 300.000 đồng.

Bút toán cuối kỳ: Nợ 154 / Có 621 190.000.000; Nợ 154 / Có 622 54.000.000; Nợ 154 / Có 627 36.000.000; rồi Nợ 155 / Có 154 270.000.000. Số dư Nợ 154 còn lại 20.000.000 đồng chính là dở dang cuối kỳ.

Về chi phí vượt mức, cả hai chế độ đều đưa nguyên vật liệu, nhân công trên mức bình thường và chi phí chung cố định không phân bổ vào giá vốn hàng bán thay vì giá thành.

1. 1

   Bài đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ tính phần dở dang theo ba cách trên cùng một ví dụ và nói khi nào dùng cách nào.

2. 2

   Bài các phương pháp tính giá thành sản phẩm làm bốn phương pháp giản đơn, hệ số, tỷ lệ, đơn đặt hàng, kèm kiểu sản xuất hợp với từng phương pháp.

3. 3

   Bài kế toán công ty xây dựng giải thích sổ theo công trình, chi phí máy thi công (623), thanh toán theo tiến độ (337) và ghi nhận doanh thu.

4. 4

   Bài kê khai thuế GTGT vãng lai ngoại tỉnh nói về hóa đơn xây dựng lập lúc nào và khai thuế khi công trình ở tỉnh khác.

5. 5

   Bài hạch toán hàng nhập khẩu tính giá nhập kho gồm thuế nhập khẩu, chi phí, GTGT hàng nhập khẩu và tỷ giá.

6. 6

   Bài hạch toán hàng xuất khẩu nói về doanh thu theo tỷ giá, hóa đơn và hồ sơ cho thuế suất 0%.

Muốn đọc kỹ từng tài khoản thì xem tài khoản 154, tài khoản 621, 622 và tài khoản 627. Tỷ giá cho hàng xuất nhập khẩu nằm ở bài tỷ giá trong kế toán.

ketoanx.com/costing

1. 1

   Tài sản, chi phí→, Giá thành là màn đầu. Bạn khai đối tượng tập hợp chi phí ở khung Thêm đối tượng, chia chi phí sản xuất chung chưa gắn đối tượng ở Bước 1. Phân bổ chi phí sản xuất chung (627) chưa gắn đối tượng, rồi chuyển 621, 622, 623, 627 sang 154 ở Bước 2. Kết chuyển chi phí sang 154. Cách dùng từng ô nằm trong hướng dẫn màn Giá thành.

2. 2

   Kỳ tính giá thành là Bước 3. Tính giá thành và nhập kho thành phẩm. Chọn khoảng ngày, bấm Lấy số liệu chi phí, chọn phương pháp, cách đánh giá dở dang và nhập sản lượng hoàn thành; kết quả là giá thành đơn vị và phiếu nhập kho thành phẩm Nợ 155, Có 154. Các ô và ví dụ ở hướng dẫn kỳ tính giá thành.

3. 3

   Định mức giá thành khai giá thành kế hoạch một đơn vị theo bốn khoản mục, cần cho phương pháp tỷ lệ và cho dở dang theo định mức; xem hướng dẫn định mức giá thành.

4. 4

   Nghiệm thu công trình, đơn hàng dành cho công trình, đơn hàng, hợp đồng: mỗi lần nghiệm thu chuyển phần chi phí đã dồn trên 154 sang giá vốn 632 (Nợ 632, Có 154); xem hướng dẫn nghiệm thu công trình, đơn hàng.

5. 5

   Để soát số liệu, mở Tổng hợp chi phí theo đối tượng và Đối chiếu giá thành với nhập kho, nơi báo dòng nào có giá trị nhập kho lệch với tổng giá thành.

Phần mềm không tự chọn tiêu thức phân bổ hay mức công suất bình thường thay bạn; bạn khai báo và giữ nhất quán từ kỳ này sang kỳ sau. Công ty thương mại thuần không cần các màn này: giá vốn lấy theo giá nhập kho.