Các phương pháp tính giá thành sản phẩm: giản đơn, hệ số, tỷ lệ, đơn đặt hàng

Sản xuất liên tục qua nhiều giai đoạn thì kết hợp thêm cách phân bước ở cuối bài.

Ví dụ: xưởng làm bàn trong tháng có tổng giá thành 180.000.000 đồng, hoàn thành 600 bàn. Giá thành một bàn là 180.000.000 / 600 = 300.000 đồng.

Quy trình có sản phẩm phụ (mùn cưa bán được) thì trừ giá trị sản phẩm phụ trước khi chia. Nếu bán mùn cưa 6.000.000 đồng, giá thành sản phẩm chính là 174.000.000 đồng, và 174.000.000 / 600 = 290.000 đồng một bàn. Phế liệu thu hồi nhập kho đi theo cách này, ghi giảm giá thành: Nợ 152 / Có 154.

Ví dụ: một dây chuyền làm ống nhựa ba cỡ, tổng giá thành 225.000.000 đồng.

Giá thành một đơn vị quy đổi là 225.000.000 / 900 = 250.000 đồng. Cỡ A mỗi cái 250.000 đồng; cỡ B 1,5 × 250.000 = 375.000 đồng; cỡ C 2,0 × 250.000 = 500.000 đồng.

Hệ số là con số do doanh nghiệp tự xây dựng và phải có căn cứ (khối lượng vật liệu, giờ máy). Hệ số đặt tùy tiện làm giá thành từng cỡ lệch mà tổng thì vẫn khớp, nên khó phát hiện.

Ví dụ: sản phẩm P hoàn thành 500, giá thành kế hoạch 400.000 đồng một sản phẩm; sản phẩm Q hoàn thành 300, kế hoạch 600.000 đồng. Tổng kế hoạch là 500 × 400.000 + 300 × 600.000 = 200.000.000 + 180.000.000 = 380.000.000 đồng. Tổng giá thành thực tế là 357.200.000 đồng, nên tỷ lệ là 357.200.000 / 380.000.000 = 94%.

Giá thành thực tế của P là 200.000.000 × 94% = 188.000.000 đồng, tức 376.000 đồng một sản phẩm. Của Q là 180.000.000 × 94% = 169.200.000 đồng, tức 564.000 đồng một sản phẩm. Tỷ lệ dưới 100% cho thấy thực tế rẻ hơn kế hoạch, và con số này là thứ bạn nhìn để biết xưởng làm tốt hay kém.

Ví dụ: đơn ĐH-07 gồm 50 máy. Chi phí tập hợp tháng 1 là 80.000.000 đồng, tháng 2 là 120.000.000 đồng, tháng 3 là 95.000.000 đồng. Cuối tháng 1 và tháng 2 đơn chưa xong, toàn bộ 80.000.000 và 200.000.000 đồng là dở dang của đơn. Cuối tháng 3 đơn hoàn thành giao hàng: giá thành là 295.000.000 đồng, tức 5.900.000 đồng một máy.

Chi phí sản xuất chung phát sinh chung cho nhiều đơn được phân bổ cho từng đơn theo tiêu thức hợp lý (nhân công trực tiếp, giờ máy). Cách tương tự dùng cho công trình xây dựng, xem bài kế toán công ty xây dựng. Mỗi đơn ghi trên một thẻ tính giá thành riêng, mẫu thẻ nằm ở bài sổ chi phí sản xuất và thẻ tính giá thành.

ketoanx.com/costing/runs

Các bước

1. 1

   Trước hết chi phí 621, 622, 627 của kỳ phải nằm trên Nợ 154 theo từng đối tượng, làm ở Tài sản, chi phí→, Giá thành (xem hướng dẫn về giá thành). Ví dụ dưới giả sử xưởng bàn có đối tượng chi phí 180.000.000 đồng đã kết chuyển và không có dở dang đầu kỳ.

2. 2

   Vào Tài sản, chi phí→, Kỳ tính giá thành, khung Lập kỳ tính giá thành mới, chọn Từ ngày, Đến ngày rồi bấm Lấy số liệu chi phí. Trang Lập kỳ tính giá thành hiện mỗi đối tượng một thẻ, ô Tính giá thành cho đã tích sẵn với đối tượng sản phẩm, phân xưởng, công đoạn có chi phí; công trình, đơn hàng, hợp đồng không được tích sẵn.

3. 3

   Giản đơn: để ô Phương pháp tính giá thành ở Giản đơn (mỗi đối tượng một sản phẩm). Chọn Thành phẩm nhập kho là bàn, SL hoàn thành 600, ô Dở dang cuối kỳ để Nhập giá trị và bỏ trống Giá trị dở dang. Kết quả 180.000.000 / 600 = 300.000 đồng một bàn. Có bán mùn cưa thu hồi thì bấm Thêm khoản giảm, Loại chọn Phế liệu thu hồi, Số tiền 6.000.000: giá thành còn 174.000.000, một bàn 290.000 đồng.

4. 4

   Hệ số: đổi Phương pháp tính giá thành sang Hệ số (một đối tượng nhiều sản phẩm, quy về sản phẩm chuẩn) (ví dụ ống nhựa, đối tượng chi phí 225.000.000 đồng). Ở bảng sản phẩm, mỗi cỡ một dòng với Sản phẩm, SL hoàn thành và Hệ số (ô này mặc định 1): cỡ A 400 hệ số 1, cỡ B 200 hệ số 1,5, cỡ C 100 hệ số 2, bấm Thêm sản phẩm để thêm dòng. Phần mềm quy đổi 400 + 300 + 200 = 900 và chia 100.000.000, 75.000.000, 50.000.000. Khi có dở dang, số lượng dở dang nhập theo sản phẩm chuẩn, hệ số 1.

5. 5

   Tỷ lệ: chọn Tỷ lệ (theo giá thành kế hoạch hoặc định mức) (ví dụ đối tượng chi phí 357.200.000 đồng). Dòng sản phẩm P: SL hoàn thành 500, Giá thành kế hoạch một đơn vị 400.000; dòng Q: 300 và 600.000. Sản phẩm đã khai ở Định mức giá thành thì ô này hiện gợi ý theo định mức và phần mềm chia từng khoản mục theo định mức, nên không cần gõ. Thiếu cả hai nguồn thì phần mềm báo phương pháp tỷ lệ cần giá thành kế hoạch hoặc định mức giá thành cho từng sản phẩm.

6. 6

   Phần dở dang cuối kỳ chọn ở ô Dở dang cuối kỳ: Nhập giá trị, Theo nguyên vật liệu trực tiếp, Theo sản lượng hoàn thành tương đương (kèm SL dở dang và Mức độ hoàn thành (%), mặc định 50) hoặc Theo định mức. Cách chọn ở bài đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ. Ô Giá thành đưa vào để Nhập kho thành phẩm; chọn Ghi thẳng giá vốn (632) nếu là dịch vụ hay sản phẩm giao thẳng.

7. 7

   Sản xuất qua nhiều giai đoạn: chọn Phân bước có tính giá thành bán thành phẩm (kết chuyển tuần tự) hoặc Phân bước không tính giá thành bán thành phẩm (kết chuyển song song), mỗi công đoạn là một đối tượng và gõ Thứ tự công đoạn 1, 2, 3. Cần ít nhất hai công đoạn; chỉ công đoạn cuối có Thành phẩm nhập kho.

8. 8

   Bấm Lưu kỳ tính giá thành; phần mềm tính lại ngay khi bạn gõ nên bảng Khoản mục, Dở dang cuối kỳ, Giá thành ở cuối thẻ đã cho thấy kết quả trước khi lưu. Mở Bảng tính giá thành của kỳ, kéo xuống khung Đưa giá thành ra khỏi 154, chọn Cách làm là Lập phiếu nhập kho mới, chọn Kho nhập (phiếu mới) rồi bấm Thực hiện.

9. 9

   Đơn đặt hàng: tạo đối tượng loại Đơn hàng ở Tài sản, chi phí→, Giá thành (mã, tên, ô Loại), gắn đối tượng này vào các dòng chi phí khi lập chứng từ và kết chuyển hằng tháng như thường, không lập kỳ tính giá thành. Khi đơn xong, vào Tài sản, chi phí→, Nghiệm thu công trình, đơn hàng, khung Lập nghiệm thu: chọn Đối tượng là đơn đó, Ngày nghiệm thu, Tỷ lệ nghiệm thu trên dở dang (%) 100, rồi bấm Nghiệm thu. Đơn ĐH-07 kết chuyển 80.000.000, 120.000.000, 95.000.000 qua ba tháng nên cột Dở dang hiện tại là 80.000.000 rồi 200.000.000 rồi 295.000.000, và lần nghiệm thu ghi giá vốn 295.000.000. Chia cho 50 máy ra 5.900.000 đồng một máy là bạn tự chia, phần mềm không tính giá thành đơn vị cho đơn.

Phần mềm tự ghi gì

Lưu kỳ chỉ lưu bảng tính, chưa có bút toán. Bút toán sinh ra ở nút Thực hiện: Nợ 155 (hoặc tài khoản kho của mặt hàng), Có 154 theo giá thành từng sản phẩm, kèm dòng sổ kho nhập. Với ví dụ bàn là 180.000.000 đồng (hoặc 174.000.000 nếu có phế liệu, thêm dòng Nợ 152, Có 154 6.000.000). Ví dụ hệ số nhập kho 100.000.000, 75.000.000 và 50.000.000 cho ba cỡ. Ví dụ tỷ lệ cho P khoảng 188.000.000 (376.000 một sản phẩm) và Q khoảng 169.200.000 (564.000 một sản phẩm), có thể lệch vài đồng vì làm tròn từng khoản mục. Phần lẻ do làm tròn được dồn vào sản phẩm có trọng số lớn nhất để tổng bằng đúng giá thành của đối tượng. Phân bước tuần tự có thêm cặp kết chuyển Nợ 155 / Có 154 và Nợ 154 / Có 155 giữa hai công đoạn. Nghiệm thu đơn đặt hàng ghi Nợ 632, Có 154 (TK giá vốn để trống thì dùng 632). Báo lỗi hay gặp: Không có chi phí nào trên TK 154 của các đối tượng đã chọn trong kỳ. Kết chuyển chi phí sang 154 trước khi tính giá thành. khi chưa kết chuyển; câu báo đối tượng có giá thành nhưng chưa nhập số lượng thành phẩm hoàn thành khi ô SL hoàn thành để trống.

Kiểm lại và giới hạn

Mở Bảng tính giá thành để đối chiếu từng khoản mục với số tính tay ở trên, hoặc Thẻ tính giá thành của kỳ để in; với công trình, đơn hàng xem Thẻ giá thành công trình, đơn hàng ở /costing/job-card theo khoản mục hoặc yếu tố chi phí. Đối chiếu số nhập kho ở Đối chiếu giá thành với nhập kho. Hệ số, giá thành kế hoạch và tiêu thức phân bổ do bạn khai; phần mềm không đề xuất giúp và không kiểm hệ số có căn cứ hay không. Phương pháp chọn cho từng kỳ chứ chưa có chỗ khóa phương pháp theo đối tượng, nên giữ nhất quán qua các kỳ là việc của bạn. Đối tượng loại công trình, đơn hàng, hợp đồng không tự bật trong kỳ giá thành mà tính ở màn nghiệm thu. Hướng dẫn đầy đủ từng màn ở hướng dẫn về kỳ tính giá thành và hướng dẫn nghiệm thu công trình, đơn hàng; phần chức năng này nằm trong nhóm tài sản và giá thành của KetoanX.