Tài khoản 155 sản phẩm (thành phẩm) theo Thông tư 99: kết cấu và cách hạch toán

Giá ghi vào 155 là giá thành sản xuất, tức giá gốc: nguyên liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung và các chi phí khác gắn thẳng với việc làm ra sản phẩm. Hai khoản đầu được tập hợp ở tài khoản 621, 622, khoản thứ ba ở 627. Hàng thuê ngoài gia công thì tính theo giá thành thực tế gia công, gồm vật liệu, tiền gia công và chi phí liên quan. Thành phẩm bất động sản tính theo chi phí đầu tư, xây dựng thực tế đã phát sinh và đã có biên bản nghiệm thu khối lượng.

Bốn khoản không được cộng vào giá gốc: vật liệu, nhân công và chi phí khác vượt mức bình thường; chi phí bảo quản kho (trừ phần cần cho công đoạn sản xuất tiếp theo); chi phí bán hàng; chi phí quản lý doanh nghiệp. Phần chi phí chung cố định chưa được chia vì máy chạy dưới công suất cũng đi vào giá vốn của kỳ, cách tính nằm ở bài tài khoản 154 chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang.

Trong giao dịch ủy thác xuất khẩu, chỉ bên giao ủy thác ghi 155. Bên nhận ủy thác chỉ giữ hộ nên không ghi sản phẩm vào sổ mình.

Nếu hằng ngày bạn nhập, xuất kho bằng giá tạm tính (giá kế hoạch, giá định mức hay giá nhập thống nhất), thì cuối kỳ phải tính giá thành thực tế của hàng nhập kho, rồi tìm hệ số chênh lệch giữa giá thực tế và giá tạm tính, tính cả phần tồn đầu kỳ. Nhân hệ số đó với giá tạm tính của hàng xuất để ra giá xuất thực tế. Các phương pháp tính giá xuất kho khác có ở bài giá xuất kho bình quân gia quyền.

Bảng này ngắn hơn hẳn bảng của Thông tư 133, vì Thông tư 99 bỏ hai dòng kết chuyển tồn đầu kỳ, cuối kỳ của phương pháp kiểm kê định kỳ.

Thiếu hoặc thừa khi kiểm kê đều phải lập biên bản, tìm nguyên nhân và người chịu trách nhiệm, rồi xử lý như đã làm với nguyên liệu, vật liệu, xem bài tài khoản 152 nguyên liệu, vật liệu. Quy trình kiểm kê nằm ở bài kiểm kê kho, thừa thiếu.

Ví dụ số: công ty làm đèn bàn nhập kho 1.500 chiếc, giá thành thực tế cả lô 135.000.000 đồng. Trong tháng sổ kho ghi bằng giá tạm tính 88.000 đồng một chiếc, nên giá trị nhập theo tạm tính là 132.000.000 đồng. Cuối kỳ hệ số chênh lệch là 135.000.000 / 132.000.000, xấp xỉ 1,0227. Công ty xuất bán 1.000 chiếc, giá tạm tính 88.000.000 đồng, giá vốn thực tế là 88.000.000 x 1,0227 = 90.000.000 đồng, đúng bằng 90.000 đồng một chiếc. Ghi Nợ 632 90.000.000, Có 155 90.000.000. Doanh thu bán 150.000.000 đồng chưa thuế, thuế GTGT 15.000.000 đồng (giả định thuế suất 10%), khách trả bằng chuyển khoản: Nợ 112 165.000.000, Có 511 150.000.000, Có 33311 15.000.000.

Sau đó khách trả lại 100 chiếc. Công ty ghi giảm doanh thu 15.000.000 đồng và thuế 1.500.000 đồng (Nợ 521 15.000.000, Nợ 33311 1.500.000, Có 112 16.500.000), đồng thời nhập kho lại 100 chiếc theo giá vốn 9.000.000 đồng: Nợ 155 9.000.000, Có 632 9.000.000. Cuối tháng 155 còn 500 + 100 = 600 chiếc, tương ứng 54.000.000 đồng.

Điều về tài khoản 155 trong Thông tư 133 chỉ có nguyên tắc và kết cấu, không kèm bút toán. Thông tư 99 liệt kê luôn các bút toán xuất bán, hàng trả lại, góp vốn, góp mua lại vốn, khuyến mại, biếu tặng và trả lương bằng sản phẩm, nên đây là chỗ bạn tra thẳng được. Thông tư 133 còn ghi ba phương pháp tính giá xuất kho (đích danh, bình quân gia quyền, nhập trước xuất trước) ngay trong 155, và kết chuyển tồn đầu kỳ, cuối kỳ cho doanh nghiệp kiểm kê định kỳ. Thông tư 99 bỏ cả hai chỗ: không nhắc lại các phương pháp trong 155 và không còn 611, 631.

Khi mở sổ 2026, số dư 155 của Thông tư 200 hay 133 chuyển sang nguyên vẹn, riêng 1551 và 1557 gộp về 155. Bước chuyển nằm ở bài hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99.

ketoanx.com/inventory/production

Các bước

1. 1

   Khai mặt hàng đèn bàn ở Kho→, Vật tư, hàng hóa, kho với Tính chất là Thành phẩm và để trống TK kho: mặt hàng mới để trống ô này thì khi lưu phần mềm lấy theo tính chất, thành phẩm là 155 (hoặc 1551 nếu bạn đã mở tài khoản chi tiết).

2. 2

   Vào Kho→, Lệnh sản xuất: Ngày lệnh, Thành phẩm là đèn bàn, Số lượng sản xuất 1.500, Định mức của đúng mặt hàng ấy, Đối tượng tập hợp chi phí là đối tượng của đèn bàn, Kho thành phẩm. Bấm Lập lệnh sản xuất.

3. 3

   Trong trang lệnh, khối Phiếu kho theo lệnh, tab Nhập kho thành phẩm: Số lượng nhập 1.500, Giá tạm tính một đơn vị 88.000 (gợi ý từ định mức giá thành, sửa được), bấm Lập phiếu nhập thành phẩm. Làm xong nhiều đợt thì nhập nhiều lần; đủ số lượng lệnh thì lệnh tự chuyển sang Hoàn thành.

4. 4

   Bán 1.000 chiếc: vào Bán hàng→, Chứng từ bán hàng, bấm Lập bán hàng, ô Thu tiền chọn Thu tiền ngay: chuyển khoản và chọn Tài khoản ngân hàng nhận tiền. Dòng hàng Số lượng 1.000, tiền hàng 150.000.000, Thuế suất GTGT 10%. Giá vốn lúc này tạm theo giá xuất hiện hành.

5. 5

   Cuối kỳ, sau khi kết chuyển chi phí ở Tài sản, chi phí→, Giá thành, vào Tài sản, chi phí→, Kỳ tính giá thành, lập kỳ mới, bấm Lấy số liệu chi phí, nhập SL hoàn thành 1.500 ở thẻ đèn bàn, đọc giá thành ở bảng kết quả dưới thẻ (ở ví dụ là 135.000.000) rồi bấm Lưu kỳ tính giá thành.

6. 6

   Ở khung Đưa giá thành ra khỏi 154, Cách làm chọn Cập nhật giá phiếu nhập thành phẩm trong kỳ, không chọn Lập phiếu nhập kho mới kẻo nhập kho hai lần. Để tích Tính lại giá xuất thành phẩm từ đầu kỳ, bấm Thực hiện. Phiếu nhập ở bước 3 đổi từ 88.000 sang 90.000 một chiếc, và giá vốn 1.000 chiếc đã bán được tính lại.

7. 7

   Khách trả lại 100 chiếc: Bán hàng→, Chứng từ bán hàng, Hàng bán bị trả lại, chọn Chứng từ gốc là chứng từ bán ở bước 4, sửa số lượng về 100, ô Thanh toán chọn Chuyển khoản vì khách đã trả tiền. Lập sau bước 6 để giá vốn nhập lại là 90.000 một chiếc.

8. 8

   Xem tồn: Kho→, Tồn kho hoặc thẻ kho của đèn bàn cho số lượng 600 chiếc; sổ tài khoản 155 xem ở Báo cáo→, Sổ chi tiết, gõ 155 vào ô Tài khoản.

Phần mềm tự ghi gì

Phiếu nhập theo lệnh ghi Nợ 155, Có 154 là 132.000.000 (1.500 × 88.000), giá tạm tính bằng 0 thì phiếu không có bút toán. Chứng từ bán ghi Nợ 131 165.000.000, Có 511 150.000.000, Có 33311 15.000.000 và giá vốn Nợ 632, Có 155; báo có đi kèm ghi Nợ 112, Có 131 165.000.000, nên khách không còn nợ dù bút toán đi qua 131. Sau bước 6, phiếu nhập thành 135.000.000 và giá vốn của 1.000 chiếc tính lại theo phương pháp tính giá xuất của công ty; kỳ chỉ có lô này thì ra 90.000.000, đúng con số của cách hệ số chênh lệch ở trên. Chứng từ trả lại ghi Nợ 521 15.000.000, Nợ 33311 1.500.000, Có 112 16.500.000, và nhập lại kho Nợ 155, Có 632 9.000.000. Cập nhật giá phiếu nhập chỉ chạy khi phiếu gắn đúng đối tượng, đối ứng 154 và tổng số lượng khớp SL hoàn thành của kỳ.

Kiểm lại và giới hạn

Cuối tháng 155 còn 600 chiếc, 54.000.000 đồng, trên cả thẻ kho lẫn sổ chi tiết. Tài sản, chi phí→, Đối chiếu giá thành với nhập kho so giá thành của kỳ với phiếu nhập thành phẩm, kể cả phiếu do kỳ giá thành lập hoặc cập nhật. Từng khối của trang lệnh có ở hướng dẫn màn Lệnh sản xuất. Giới hạn: phần mềm không quy đổi qua một hệ số như mục trên mà sửa thẳng giá phiếu nhập về giá thành thực tế rồi tính lại giá xuất. Lập kỳ tính giá thành không dùng phiếu nhập theo lệnh mà để trống Thành phẩm nhập kho thì chứng từ ghi thẳng Nợ 155, Có 154 mà không có dòng sổ kho. Phần mềm chưa có sổ riêng tách thành phẩm khỏi bán thành phẩm trong 155; cần thì tự mở tài khoản chi tiết. Hàng biếu tặng, trả lương bằng sản phẩm xuất bằng phiếu xuất kho, phần doanh thu và thuế đầu ra ghi thêm bằng chứng từ khác. Các màn sản xuất chỉ có ở chế độ kế toán doanh nghiệp, hộ kinh doanh không dùng; cách chọn sổ Thông tư 99 xem trang phần mềm kế toán Thông tư 99.