Lao động bán thời gian có phải đóng bảo hiểm xã hội: điều kiện, ví dụ lương 3 triệu, hợp đồng và khấu trừ thuế

Vì đã là quan hệ lao động nên vẫn phải ký hợp đồng lao động bằng văn bản, làm hai bản. Chỉ hợp đồng dưới 1 tháng mới được giao kết bằng lời nói. Quán cà phê thuê sinh viên làm ca tối 3 tháng không thể chỉ thỏa thuận miệng; nội dung hợp đồng và cách chọn loại hợp đồng nằm ở bài [hợp đồng lao động 2026](/kien-thuc/hop-dong-lao-dong-2026).

Cộng tác viên làm khoán một việc, tự chủ về thời gian và không chịu sự quản lý, điều hành của công ty thì khác: đó là hợp đồng dịch vụ hay giao khoán, không phải lao động bán thời gian. Nhưng nếu thực chất có trả công, có tiền lương và có sự quản lý, giám sát của một bên thì luật coi là quan hệ lao động dù tên hợp đồng là gì.

Ví dụ ở kỳ lương tháng 9/2026. Nhân viên A làm 4 giờ mỗi ngày, lương 3.000.000 đồng, lớn hơn 2.530.000 nên thuộc diện đóng, tính trên 3.000.000 đồng (nếu lương đóng bằng lương trả). Nhân viên B làm ca cuối tuần, lương 2.000.000 đồng, thấp hơn ngưỡng nên tháng đó không thuộc diện đóng. Tháng sau B làm thêm ca và lương lên 2.800.000 đồng thì tháng đó phải đóng. Ngưỡng so theo từng tháng, nên số người đóng có thể thay đổi theo tháng.

Với người trả lương theo giờ, lương trong tháng là đơn giá một giờ nhân số giờ làm việc trong tháng theo thỏa thuận, rồi mới so với mức tham chiếu. Lấy đơn giá một giờ làm lương đóng là lỗi hay gặp trên bảng tính tay.

Khi đã thuộc diện đóng, tỷ lệ giống nhân viên trọn thời gian: doanh nghiệp 21,5% và người lao động 10,5% với bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp, theo bài [doanh nghiệp đóng bảo hiểm bao nhiêu phần trăm năm 2026](/kien-thuc/doanh-nghiep-dong-bao-hiem-bao-nhieu-phan-tram-2026). Với lương 3.000.000 đồng, doanh nghiệp đóng 645.000 đồng và người lao động bị trừ 315.000 đồng.

Một người làm bán thời gian ở hai công ty không đóng hai lần. Họ tham gia bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp theo hợp đồng giao kết đầu tiên; công ty còn lại chỉ phải đóng phần bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp 0,5% cho người này. Cách xác định hợp đồng đầu tiên và các trường hợp khác nằm ở bài [đối tượng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc](/kien-thuc/doi-tuong-dong-bhxh-bat-buoc).

Bình đẳng quyền lợi nghĩa là phép năm, ngày lễ, làm thêm giờ, ốm đau, thai sản của người làm bán thời gian áp dụng cùng luật, còn tiền lương tính theo thời gian làm thực tế. Nhân viên part-time đã đóng đủ điều kiện bảo hiểm thì được hưởng thai sản, ốm đau như người khác, tính trên lương đóng của chính họ; xem [chế độ thai sản](/kien-thuc/che-do-thai-san).

Người chỉ có thu nhập thuộc diện khấu trừ 10% mà ước tính chưa đến mức phải nộp thuế sau giảm trừ có thể làm cam kết gửi công ty để tạm chưa khấu trừ; cuối năm công ty vẫn phải tổng hợp danh sách gửi cơ quan thuế. Chi tiết nằm ở bài [khấu trừ 10% thuế TNCN](/kien-thuc/khau-tru-10-phan-tram-thue-tncn).

ketoanx.com/payroll/employees

Các bước

1. 1

   Mở Tiền lương→, Hồ sơ nhân viên, bấm Thêm nhân viên (người đã có hồ sơ thì bấm vào mã để sửa). Mã NV và Họ tên là hai ô bắt buộc.

2. 2

   Ô Hình thức trả lương chọn Theo giờ (lương cơ bản là đơn giá một giờ công). Ô Lương cơ bản (mức khoán, đơn giá giờ hoặc ngày công) gõ đơn giá giờ. Giả sử nhân viên A trong ví dụ được trả 30.000 đồng một giờ, làm 4 giờ mỗi ngày, khoảng 100 giờ một tháng: gõ 30.000.

3. 3

   Ô Số giờ (lương giờ) hoặc ngày (lương ngày) thỏa thuận mỗi tháng gõ 100, phần mềm lấy 30.000 × 100 = 3.000.000 đồng làm lương tháng đóng bảo hiểm. Hợp đồng ghi thẳng mức lương tháng thì gõ 3.000.000 vào ô Lương đóng BH thay cho số giờ. Bỏ trống cả hai mà để diện có đóng BHXH thì khi lưu sẽ bị chặn với câu bắt đầu bằng Trả lương theo giờ, ngày công, sản phẩm hoặc khoán: nhập Lương đóng BH.

4. 4

   Ô Diện tham gia bảo hiểm chọn theo tháng lương của từng người. A có lương 3.000.000, trên mức tham chiếu, nên chọn Đóng đủ BHXH, BHYT, BHTN. B có lương 2.000.000 dưới mức tham chiếu nên tháng đó chọn Không tham gia (cộng tác viên, hợp đồng dịch vụ), và đổi lại Đóng đủ BHXH, BHYT, BHTN ở tháng lương lên 2.800.000. Người đã đóng ở nơi giao kết hợp đồng đầu tiên thì chọn Làm nhiều nơi, đã đóng ở nơi khác: doanh nghiệp chỉ đóng TNLĐ-BNN.

5. 5

   Ô Diện tính thuế TNCN theo thời hạn hợp đồng: từ 3 tháng chọn Cư trú, hợp đồng từ 3 tháng (lũy tiến), dưới 3 tháng chọn Cư trú, dưới 3 tháng hoặc không hợp đồng (10%). Người diện 10% muốn bị khấu trừ cả khoản dưới 5 triệu thì đánh dấu Diện 10%: cá nhân yêu cầu khấu trừ cả khoản dưới 5 triệu. Các ô Ngày vào làm, Loại hợp đồng lao động, Số hợp đồng, Hợp đồng có hiệu lực từ và Hợp đồng đến ngày ghi theo hợp đồng giấy. Bấm Thêm với hồ sơ mới, Lưu hồ sơ với hồ sơ đang sửa.

6. 6

   Hằng tháng vào Tiền lương→, Chấm công, chấm ký hiệu H (Chấm theo giờ (công = số giờ chia 8)) và gõ số giờ làm thật của từng ngày. Ngày có giờ làm là ngày có hưởng lương, nên làm 4 giờ một ngày không bị tính phần giờ thiếu là công không lương và không làm tháng đó rơi vào quy tắc nghỉ không lương từ 14 ngày. Sau đó ở Tiền lương→, Bảng lương, ô Kỳ chọn tháng và bấm Tính lương kỳ.

Phần mềm tự ghi gì

Lương trả theo giờ là đơn giá nhân số công nhân 8: A làm 25 ngày, mỗi ngày 4 giờ thì có 12,5 công, lương 30.000 × 12,5 × 8 = 3.000.000 đồng. Người lương giờ không có dòng chấm công nào trong tháng thì lương chính của tháng bằng 0, nên đừng quên chấm công. Bảo hiểm không tính theo giờ làm thật mà theo lương tháng khai ở hồ sơ, tức 3.000.000 với A.

Chứng từ lương của kỳ ghi Nợ tài khoản ở ô TK chi phí lương (mặc định 642), Có 334 phần Lương phải trả; Nợ chi phí, Có 3383, 3384, 3386 phần doanh nghiệp đóng; Nợ 334, Có 3383, 3384, 3386 phần trừ lương; Nợ chi phí, Có 3382 kinh phí công đoàn; Nợ 334, Có 3335 nếu có thuế khấu trừ. Ở Thông tư 133, BHTN ghi 3385 thay cho 3386. Khi lưu hồ sơ, phần mềm còn nối thêm lưu ý vào câu báo thành công, chẳng hạn Đơn giá … đồng/giờ thấp hơn lương tối thiểu giờ … đồng khi trả 18.000 đồng một giờ ở vùng I, hay Lương đóng bảo hiểm … thấp hơn mức tham chiếu … đồng khi số giờ thỏa thuận cho ra lương tháng dưới ngưỡng mà diện vẫn là đóng đủ.

Kiểm lại và giới hạn

Mở bảng lương của tháng để đối chiếu dòng của A: lương 3.000.000, các khoản bảo hiểm trừ lương 315.000. Tiền lương→, Lao động tham gia bảo hiểm liệt kê người tăng, giảm trong tháng theo ngày vào làm, ngày nghỉ việc và lịch sử lương đóng. Hướng dẫn đủ các ô có ở [hướng dẫn hồ sơ nhân viên](/huong-dan/ho-so-nhan-vien) và [hướng dẫn chấm công](/huong-dan/cham-cong).

KetoanX chưa có diện riêng cho người làm không trọn thời gian: nó không tự so lương tháng với mức tham chiếu để bỏ người ấy khỏi danh sách đóng ở tháng lương thấp, nên việc đổi Diện tham gia bảo hiểm qua lại như B là việc tay của bạn. Đổi diện cũng không tạo dòng báo tăng, báo giảm ở màn Lao động tham gia bảo hiểm; hồ sơ báo giảm, báo tăng của những tháng ấy bạn tự lập trên cổng của cơ quan bảo hiểm.