01
Thử việc trong hợp đồng lao động hay hợp đồng thử việc riêng
Hai bên có hai cách thỏa thuận: ghi nội dung thử việc ngay trong hợp đồng lao động, hoặc ký một hợp đồng thử việc riêng. Hợp đồng thử việc riêng phải có thời gian thử việc cùng các nội dung như công việc, địa điểm, lương, thời giờ làm việc và bảo hộ lao động.
Chọn cách nào quyết định bảo hiểm và cách kết thúc. Thử việc nằm trong hợp đồng lao động thì người đó đã là người lao động từ ngày hợp đồng có hiệu lực, nên báo tăng bảo hiểm ngay. Hợp đồng thử việc riêng thì hết thử việc phải ký hợp đồng lao động mới.
Không áp dụng thử việc cho hợp đồng lao động dưới 1 tháng.
02
Thời gian thử việc tối đa theo từng vị trí
Thời gian do hai bên thỏa thuận theo tính chất và mức độ phức tạp của công việc, nhưng không vượt mức trần sau.
| Công việc | Tối đa |
|---|---|
| Người quản lý doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước | 180 ngày |
| Chức danh đòi hỏi bằng cao đẳng trở lên | 60 ngày |
| Chức danh cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ | 30 ngày |
| Công việc khác | 6 ngày làm việc |
Một công việc chỉ thử việc một lần. Công ty không thử việc lại cùng người đó ở cùng công việc, kể cả khi lần đầu chưa đủ trần. Ví dụ: kế toán tổng hợp cần bằng đại học được thử việc tối đa 60 ngày, còn nhân viên kho phổ thông chỉ 6 ngày làm việc; ký thỏa thuận thử việc 90 ngày cho kế toán là vượt trần.
03
Lương thử việc tối thiểu
Lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó. Mốc so sánh là lương công ty trả cho người làm chính thức đúng vị trí ấy; đặt một mức lương chính thức thấp rồi lấy 85% của nó không qua được.
Ví dụ: vị trí kế toán có lương chính thức 12.000.000 đồng thì lương thử việc không thấp hơn 12.000.000 × 85% = 10.200.000 đồng; trả 8.400.000 đồng (70%) là vi phạm.
04
Kết thúc thử việc
Hết thời gian thử việc, công ty phải báo kết quả cho người lao động, không im lặng cho qua. Nếu đạt, ca thử việc nằm trong hợp đồng lao động thì hợp đồng đó cứ chạy tiếp; ca ký hợp đồng thử việc riêng thì hai bên phải ký hợp đồng lao động mới. Nếu không đạt, hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã ký chấm dứt.
Điểm khác với nhân viên chính thức là trong lúc thử việc cả hai bên đều có quyền dừng ngay mà không cần báo trước và không ai phải bồi thường cho ai. Vì vậy nhân viên xin nghỉ giữa chừng không phải báo trước 3 ngày hay 45 ngày như người chính thức, và công ty cũng được cho dừng sớm.
05
Thử việc có đóng bảo hiểm và chịu thuế thế nào
Thử việc ghi trong hợp đồng lao động là hợp đồng lao động thông thường, nên đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp từ tháng đầu như nhân viên chính thức, tính trên lương thử việc. Ví dụ lương thử việc 10.200.000 đồng: doanh nghiệp đóng 21,5% là 2.193.000 đồng, người lao động bị trừ 10,5% là 1.071.000 đồng.
Hợp đồng thử việc ký riêng thì không thuộc diện đóng bắt buộc: cả bảo hiểm xã hội lẫn bảo hiểm thất nghiệp đều loại người làm theo hợp đồng thử việc. Khi đó công ty phải trả thêm cho người lao động, cùng kỳ lương, một khoản tương đương phần doanh nghiệp lẽ ra phải đóng; cách tính nằm ở bài [doanh nghiệp đóng bảo hiểm bao nhiêu phần trăm năm 2026](/kien-thuc/doanh-nghiep-dong-bao-hiem-bao-nhieu-phan-tram-2026). Chi tiết ai thuộc diện đóng nằm ở bài [đối tượng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc](/kien-thuc/doi-tuong-dong-bhxh-bat-buoc).
Thời gian thử việc được tính vào thời gian làm việc thực tế để tính trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm sau này.
Về thuế thu nhập cá nhân, nghị định hiện hành chia theo thời hạn hợp đồng lao động: dưới 3 tháng hoặc không có hợp đồng thì khấu trừ 10% khi mỗi lần trả từ 5 triệu đồng, từ 3 tháng trở lên thì theo biểu lũy tiến. Nghị định không nêu riêng thử việc, nên bạn xét theo loại hợp đồng đang áp dụng; phần 10% nằm ở bài [khấu trừ 10% thuế TNCN](/kien-thuc/khau-tru-10-phan-tram-thue-tncn).
06
Mức phạt khi làm sai
Nghị định 283/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 10/9/2026, thay Nghị định 12/2022. Mức dưới đây là mức của cá nhân; doanh nghiệp bị phạt gấp đôi.
Thử việc với hợp đồng dưới 1 tháng, hoặc không thông báo kết quả thử việc khi kết thúc: phạt 500.000 đến 1.000.000 đồng, tức 1.000.000 đến 2.000.000 đồng với doanh nghiệp.
Thử việc quá một lần cho một công việc, quá thời gian thỏa thuận hoặc vượt trần, trả lương thấp hơn mức thỏa thuận hoặc thấp hơn 85%, hoặc đạt yêu cầu mà không ký hợp đồng lao động (khi có hợp đồng thử việc riêng): phạt 2.000.000 đến 5.000.000 đồng, tức 4.000.000 đến 10.000.000 đồng với doanh nghiệp. Ngoài phạt, công ty bị buộc trả đủ tiền lương của công việc cho người đã thử việc sai quy định, và ký hợp đồng lao động nếu bỏ sót.
07
Làm trên KetoanX
Người thử việc khai ở Tiền lương, Hồ sơ nhân viên như mọi nhân viên, cộng ba ô quyết định cách tính: Lương chính thức (khi đang thử việc) để kiểm mức 85%, Loại hợp đồng lao động và Diện tham gia bảo hiểm để bảng lương biết có trích bảo hiểm hay trả thêm khoản tương đương. Với vị trí kế toán ở ví dụ, phần mềm kiểm được 8.400.000 là dưới mức 10.200.000.

Các bước
Mở Tiền lương, Hồ sơ nhân viên, bấm Thêm nhân viên (người đã có thì bấm vào mã để sửa). Điền Mã NV, Họ tên, Ngày vào làm là ngày bắt đầu thử việc, Chức vụ, công việc là kế toán tổng hợp.
Ô
Lương cơ bản (mức khoán, đơn giá giờ hoặc ngày công)gõ lương thử việc 10.200.000; ôLương chính thức (khi đang thử việc)gõ 12.000.000, lương công ty trả cho người làm chính thức ở vị trí ấy. Ô này chỉ để kiểm, không vào bảng lương.Thử việc ghi ngay trong hợp đồng lao động: Loại hợp đồng lao động chọn loại của hợp đồng đó (Xác định thời hạn hoặc Không xác định thời hạn), Diện tham gia bảo hiểm giữ Đóng đủ BHXH, BHYT, BHTN, Diện tính thuế TNCN giữ
Cư trú, hợp đồng từ 3 tháng (lũy tiến). Điền Số hợp đồng, Hợp đồng có hiệu lực từ.Ký hợp đồng thử việc riêng: Loại hợp đồng lao động chọn Hợp đồng thử việc, Diện tham gia bảo hiểm chọn
Không thuộc diện bắt buộc (thử việc hợp đồng riêng, HĐLĐ dưới 1 tháng): trả thêm khoản tương đương. Diện tính thuế TNCN chọn theo thời hạn của hợp đồng đang áp dụng, thử việc dưới 3 tháng thì làCư trú, dưới 3 tháng hoặc không hợp đồng (10%). Ô Hợp đồng đến ngày ghi ngày hết thử việc để tiện tra.Bấm Thêm với hồ sơ mới, Lưu hồ sơ khi sửa. Nếu gõ 8.400.000 ở ô lương cơ bản, câu báo sau khi lưu có đoạn
Lưu ý: Lương thử việc 8.400.000 dưới 85% lương chính thức (10.200.000 đồng). Hồ sơ vẫn được lưu, nên đọc câu báo rồi sửa lại số.Hết thử việc đạt yêu cầu: mở lại hồ sơ, đổi Lương cơ bản thành 12.000.000, ô
Mức lương mới áp dụng từ ngày (khi đổi lương)chọn ngày ký hợp đồng chính thức, xóa số ở ôLương chính thức (khi đang thử việc), và với ca hợp đồng thử việc riêng thì đổi Loại hợp đồng lao động, Diện tham gia bảo hiểm sang loại chính thức. Bấm Lưu hồ sơ.
Phần mềm tự ghi gì
Ca thử việc trong hợp đồng lao động, bảng lương trích bảo hiểm trên 10.200.000 như người chính thức: doanh nghiệp 2.193.000 (21,5%), người lao động bị trừ 1.071.000 (10,5%). Ca hợp đồng thử việc riêng, bảng lương không trích bảo hiểm mà cộng vào thu nhập dòng Khoản trả thêm thay đóng bảo hiểm, bằng phần doanh nghiệp lẽ ra phải đóng, 2.193.000 đồng; khoản này nằm trong tổng thu nhập nên cũng vào phần tính thuế thu nhập cá nhân. Chứng từ lương ghi Nợ TK chi phí lương của người đó, Có 334 như mọi tháng.
Lần đổi lương ở bước 6 được ghi thành một dòng ở khung Lịch sử lương của hồ sơ. Ca thử việc trong hợp đồng lao động thì Tiền lương, Lao động tham gia bảo hiểm có dòng TM ở tháng vào làm và dòng DC Điều chỉnh mức đóng 10.200.000 lên 12.000.000 ở tháng lên chính thức. Ca hợp đồng thử việc riêng thì tháng lên chính thức hiện dòng DC với Mức đóng cũ 0, chứ không phải dòng tăng mới, vì phần mềm lấy báo tăng theo ngày vào làm; khi khai D02-LT, bạn ghi người này ở phương án tăng mới.
Kiểm lại và giới hạn
Sau khi tính lương ở Tiền lương, Bảng lương, mở phiếu lương của người thử việc để thấy có dòng trích bảo hiểm hay dòng khoản trả thêm. Tỷ lệ 21,5% của khoản trả thêm là tổng các tỷ lệ doanh nghiệp đóng ở Tiền lương, Tham số lương, nên đổi tham số thì khoản này đổi theo. Các ô của hồ sơ có ở hướng dẫn màn Hồ sơ nhân viên.
Phần mềm không giới hạn số ngày thử việc theo vị trí và không nhắc ngày hết thử việc; ô Hợp đồng đến ngày chỉ để ghi, không sinh nhắc việc, nên bạn tự theo dõi mức trần và ngày hết hạn. Câu cảnh báo 85% chỉ so với con số bạn gõ ở ô lương chính thức, không biết lương thực của người làm chính thức cùng vị trí.
08
Lỗi hay gặp
Nhiều công ty kéo thử việc quá trần của vị trí, như cho nhân viên kho thử việc 2 tháng khi trần là 6 ngày làm việc. Có nơi trả 70% lương vì nghĩ lương thử việc tự do thỏa thuận. Và không ít nơi quên ký hợp đồng lao động khi thử việc đạt, nên nhân viên làm tiếp mà không có hợp đồng. Hợp đồng chính thức xem [hợp đồng lao động 2026](/kien-thuc/hop-dong-lao-dong-2026), còn khi nhân viên thôi việc xem [chấm dứt hợp đồng lao động](/kien-thuc/cham-dut-hop-dong-lao-dong).
Bài liên quan
Bảo hiểm và lao động
Bảo hiểm xã hội bắt buộc 2026
Doanh nghiệp có người lao động theo hợp đồng phải đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp.
Thuế TNCN
Khấu trừ 10% thuế TNCN: thời vụ, cộng tác viên
Doanh nghiệp khấu trừ 10% thuế TNCN trước khi trả tiền cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động, hoặc ký hợp đồng lao động dưới 3 tháng, khi mỗi lần chi từ 5 triệu đồng trở lên.
Bảo hiểm và lao động
Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc 2026
Phải đóng BHXH bắt buộc là người làm theo hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng, người quản lý doanh nghiệp (có lương hay không lương), người làm không trọn thời gian có lương tháng đạt mức đóng thấp nhất, và chủ hộ kinh doanh theo lộ trình.
Dùng thử trên sổ của chính bạn
Đăng ký mất vài phút, không cần thẻ thanh toán. Mọi chức năng đều miễn phí.