Tự học kế toán doanh nghiệp từ đầu, học gì trước và học gì sau

Cập nhật · Biên soạn: KetoanX

Học theo năm chặng, thuế để sau cùng vì thuế dựa trên số kế toán đã đúng. Chín bài của chặng đầu nằm ngay dưới đây theo thứ tự đọc, và phần sau chỉ ra chặng tiếp theo đọc gì.

Số chặng
Năm chặng: nhập môn, chứng từ và tài khoản, nghiệp vụ, sổ và báo cáo, thuế
Chặng nhập môn
Chín bài, bắt đầu từ chế độ kế toán 2026 và kết thúc ở công việc các vị trí kế toán
Chế độ 2026
Thông tư 99 áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ 01/01/2026
Bài không bỏ
Nguyên tắc kế toán, phương trình kế toán, định khoản

01

Năm chặng học theo thứ tự

  1. Nhập môn: bạn đang làm kế toán theo chế độ nào, theo nguyên tắc nào, và một nghiệp vụ được ghi Nợ Có ra sao.

  2. Chứng từ và tài khoản: nghiệp vụ được chứng minh bằng giấy tờ nào, và ghi vào tài khoản nào.

  3. Nghiệp vụ theo phần hành: tiền và công nợ, mua bán, hàng tồn kho, tài sản cố định, vay và ngoại tệ, giá thành; rồi lương và bảo hiểm.

  4. Sổ, khóa sổ, báo cáo tài chính: số liệu được gom ra sao, cuối kỳ làm gì, báo cáo nào phải nộp.

  5. Thuế và hóa đơn: GTGT, TNDN, TNCN, hóa đơn điện tử, quản lý thuế.

Hộ kinh doanh có phần kiến thức riêng, xếp ngoài năm chặng này: KetoanX chỉ dựa trên kiến thức, không có chế độ kế toán hộ kinh doanh.

02

Chặng nhập môn gồm chín bài

Đọc theo thứ tự dưới đây.

Bài 1, [chế độ kế toán doanh nghiệp 2026](/kien-thuc/che-do-ke-toan-doanh-nghiep-2026): công ty bạn dùng Thông tư 99, Thông tư 133 hay Thông tư 58, và đổi thế nào. Bài 2, [Thông tư 99 có gì mới](/kien-thuc/thong-tu-99-2025-co-gi-moi): chế độ áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ 01/01/2026 đổi những gì so với Thông tư 200. Bài 3, [những thay đổi về thuế, kế toán năm 2026](/kien-thuc/nhung-thay-doi-thue-ke-toan-2026): các luật, nghị định mới xếp theo mốc ngày.

Bài 4, [nguyên tắc kế toán cơ bản](/kien-thuc/nguyen-tac-ke-toan-co-ban): bảy nguyên tắc và 26 chuẩn mực kế toán Việt Nam. Bài 5, [tài sản, nguồn vốn và phương trình kế toán](/kien-thuc/tai-san-nguon-von-phuong-trinh-ke-toan): vì sao bảng cân đối luôn cân. Bài 6, [cách định khoản kế toán](/kien-thuc/cach-dinh-khoan-ke-toan): ghi Nợ Có và tám bài tập có lời giải.

Bài 7, [cách xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa](/kien-thuc/xac-dinh-doanh-nghiep-nho-va-vua): tự xếp công ty vào siêu nhỏ, nhỏ hay vừa. Bài 8, [công ty mới thành lập kế toán cần làm gì](/kien-thuc/cong-ty-moi-thanh-lap-can-lam-gi): các việc theo thứ tự trong tháng đầu. Bài 9, [công việc của kế toán tổng hợp, kế toán thuế, kho, công nợ, lương](/kien-thuc/cong-viec-cua-ke-toan-tong-hop): mỗi vị trí làm gì và bàn giao gì.

Nếu thời gian ít, ba bài không bỏ được là bài 4, 5 và 6: không có chúng thì mọi bài sau là học thuộc.

03

Sau chặng nhập môn học gì

Tiếp theo là chứng từ: đọc [chứng từ kế toán theo Thông tư 99](/kien-thuc/chung-tu-ke-toan-theo-thong-tu-99) để biết chứng từ nào doanh nghiệp tự thiết kế được và nội dung nào bắt buộc phải có. Sau đó là tài khoản, với [hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99](/kien-thuc/he-thong-tai-khoan-ke-toan-theo-thong-tu-99): đừng học thuộc cả 71 tài khoản cấp 1, hãy học nhóm (đầu 1 và 2 tài sản, đầu 3 nợ phải trả, đầu 4 vốn chủ sở hữu, đầu 5 doanh thu, đầu 6 chi phí) rồi tra từng tài khoản khi gặp nghiệp vụ.

Từ đó rẽ theo phần hành bạn sẽ làm. Người làm kho đọc nhóm hàng tồn kho, người làm lương đọc lương và bảo hiểm, người làm thuế đi nhanh sang thuế GTGT và hóa đơn nhưng vẫn phải xong chặng sổ và báo cáo trước. Người làm tổng hợp đi đủ năm chặng.

04

Cách luyện cho chắc

Dựng sổ cho một công ty giả định trong một tháng: góp vốn, mua hàng, bán hàng, trả lương, khấu hao, nộp thuế, khoảng ba mươi nghiệp vụ. Mục tiêu cuối tháng có ba điều: tổng Nợ bằng tổng Có, bảng cân đối cân, và bạn giải thích được vì sao mỗi dòng nằm ở chỗ đó. Làm lại tháng thứ hai với vài nghiệp vụ khó hơn (hàng bán bị trả lại, trả tiền trước, vay ngân hàng).

Lỗi người tự học hay mắc: học thuộc định khoản mà không hiểu tăng giảm theo loại tài khoản; học thuế khi sổ chưa đúng nên không tìm được chỗ lệch; và dùng giáo trình theo Thông tư 200 cho công ty đã sang Thông tư 99 mà không biết bảy tài khoản đã bỏ.

05

Làm trên KetoanX

Để luyện tay song song với việc đọc, bạn dựng một công ty thử trên KetoanX rồi đi theo thứ tự các màn dưới đây: tạo công ty, nhập số dư, lập chứng từ, xem sổ, kiểm tra, xem báo cáo. KetoanX là phần mềm do CÔNG TY TNHH MOMD GROUP vận hành; xem [phần mềm kế toán theo Thông tư 99](/phan-mem-ke-toan-thong-tu-99).

Màn hình Sơ đồ quy trình nghiệp vụ trong KetoanX, công ty mẫu
Màn hình Sơ đồ quy trình nghiệp vụ của công ty mẫu, chụp từ ứng dụng KetoanX.

Các màn theo thứ tự làm việc

  1. Tạo công ty ở menu tên công ty trên thanh trên, mục Thêm công ty, màn Tạo công ty. Ô Tên công ty là bắt buộc, ô Chế độ kế toán mặc định Thông tư 99/2025 (năm tài chính bắt đầu từ 01/01/2026), ba lựa chọn còn lại là Thông tư 133, Thông tư 200 (chỉ cho sổ năm tài chính trước 2026) và Thông tư 71/2024 cho hợp tác xã. Hệ thống tài khoản được nạp theo chế độ bạn chọn, xem lại ở Hệ thống, Hệ thống tài khoản.

  2. Nếu muốn có số liệu để xem ngay, cũng ở menu đó chọn Xem dữ liệu mẫu (TT99, TT133) rồi bấm Tạo công ty mẫu. Công ty mẫu có mua bán, kho, thu chi, ngân hàng, tài sản, lương, thuế từ tháng 01 đến tháng 09/2026; mỗi người giữ tối đa hai công ty mẫu và xóa được ở Hệ thống, Sao chép, xóa công ty.

  3. Mở Tổng quan, Sơ đồ quy trình nghiệp vụ. Mỗi phân hệ (mua hàng, bán hàng, kho, quỹ ngân hàng, vay, lương, tài sản, thuế cuối kỳ) là một hàng các bước đánh số, mỗi bước là liên kết mở đúng màn hình. Đây là bản đồ cho chặng nghiệp vụ.

  4. Công ty thật thì nhập Hệ thống, Số dư đầu kỳ trước (nhập từng dòng hoặc từ Excel), rồi mở Hệ thống, Đối chiếu số dư đầu kỳ, nơi số dư từng tài khoản được so với sổ chi tiết công nợ, kho, tài sản và khế ước vay; dòng lệch có liên kết tới màn nhập để sửa.

  5. Lập nghiệp vụ. Thu chi tiền ở Quỹ, ngân hàng, Thu, chi, chứng từ khác, bấm Lập chứng từ; bán hàng ở Bán hàng, Chứng từ bán hàng. Mỗi chứng từ phần mềm tự sinh bút toán Nợ Có, bạn đối chiếu với định khoản tự làm ở bài tập.

  6. Xem sổ ở Báo cáo. Cân đối phát sinh cho số dư đầu kỳ, phát sinh, số dư cuối kỳ và bấm số hiệu tài khoản là mở sổ cái; Sổ nhật ký chung liệt kê theo thời gian; Sổ chi tiết thì gõ số hiệu tài khoản (ví dụ 131) vào ô Tài khoản rồi bấm Xem báo cáo.

  7. Báo cáo, Kiểm tra sổ sách chạy một loạt phép kiểm trên số liệu của kỳ, mỗi dòng có vấn đề kèm liên kết tới chỗ cần sửa; làm trước khi xem báo cáo.

  8. Cuối tháng vào Thuế, cuối kỳ, Cuối kỳ để xem bảng kiểm việc cuối tháng và kết chuyển lãi lỗ, Hệ thống, Khóa sổ kế toán để chặn sửa chứng từ kỳ đã chốt, rồi mở Báo cáo, Bảng cân đối kế toán. Công ty theo Thông tư 99 thấy tiêu đề báo cáo là Báo cáo tình hình tài chính (mẫu B01).

Kiểm lại và giới hạn

Cách luyện cho chắc ở trên làm được hết trên công ty thử: cuối tháng xem Cân đối phát sinh thấy tổng Nợ bằng tổng Có và báo cáo tình hình tài chính cân. KetoanX không có chế độ kế toán hộ kinh doanh, nên phần kiến thức hộ kinh doanh chỉ để đọc.

Cách nhập từng ô và các trường hợp khác của màn này có đủ trong bài hướng dẫn sử dụng sơ đồ quy trình nghiệp vụ.

06

Câu hỏi thường gặp

Ba câu mà người mới hay hỏi nhất.

Tự học bao lâu thì đi làm được?

Không có con số đúng cho mọi người vì nó tùy thời gian bạn dành và phần hành bạn nhắm tới. Một mốc tự kiểm tốt hơn là: bạn tự dựng được sổ một tháng cho công ty giả định và lập được bảng cân đối cân, định khoản đúng các nghiệp vụ phổ biến mà không nhìn đáp án.

Có cần học thuộc hệ thống tài khoản không?

Không cần thuộc hết. Thuộc nhóm và các tài khoản dùng hằng ngày (tiền, phải thu, phải trả, hàng hóa, doanh thu, giá vốn, chi phí), còn lại tra bảng khi cần.

Học thuế khi nào?

Sau khi bạn định khoản và đọc được báo cáo tài chính, vì thuế GTGT, TNDN lấy số từ sổ. Nhưng người làm lương nên đọc phần thuế TNCN và bảo hiểm sớm vì chúng nằm ngay trong bảng lương.

Trụ cột 01 · Nền tảng

Các bài trong lộ trình Nhập môn và nguyên tắc

9 bài, xếp theo thứ tự nên học.

  1. Bài 1: Áp dụng Thông tư 99 hay Thông tư 133 năm 2026

    Công ty nhỏ và vừa đang theo Thông tư 133 không bị bắt buộc sang Thông tư 99: Thông tư 133 chưa hết hiệu lực và Thông tư 99 cho doanh nghiệp nhỏ và vừa quyền chọn.

  2. Bài 2: Thông tư 99 có gì mới so với Thông tư 200

    Phần phải làm ngay khi mở sổ năm tài chính 2026 nằm ở tài khoản: danh mục còn 71 tài khoản cấp 1, bảy tài khoản cũ bị bỏ, vài tài khoản mới, và một số số dư phải chuyển.

  3. Bài 3: Những thay đổi về thuế, kế toán năm 2026

    Năm 2026 có ba mốc phải nhớ: 01/01/2026 (chế độ kế toán mới, thuế TNCN, hộ kinh doanh), 01/7/2026 (Luật Quản lý thuế mới, hóa đơn điện tử mới, mẫu tờ khai mới, lương cơ sở mới) và 24/8/2026 (giảm 30% thuế TNDN cho công ty doanh thu không quá 10 tỷ đồng).

  4. Bài 4: Nguyên tắc kế toán cơ bản và 26 chuẩn mực kế toán

    Bảy nguyên tắc kế toán cơ bản là dồn tích, hoạt động liên tục, giá gốc, phù hợp, nhất quán, thận trọng và trọng yếu, ghi trong Chuẩn mực kế toán số 01.

  5. Bài 5: Tài sản, nguồn vốn và phương trình kế toán

    Tổng tài sản luôn bằng tổng nguồn vốn vì mọi thứ công ty đang có đều phải đến từ một trong hai nơi: tiền vay mượn (nợ phải trả) hoặc tiền chủ góp cộng lợi nhuận giữ lại (vốn chủ sở hữu).

  6. Bài 6: Cách định khoản kế toán: Nợ Có và bài tập

    Định khoản là chọn tài khoản nào ghi Nợ, tài khoản nào ghi Có và số tiền bao nhiêu cho một nghiệp vụ.

  7. Bài 7: Cách xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa

    Doanh nghiệp được xếp loại theo ba thứ: lĩnh vực đã đăng ký, số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm, và một trong hai chỉ số về tiền là tổng doanh thu hoặc tổng nguồn vốn.

  8. Bài 8: Công ty mới thành lập kế toán cần làm gì

    Sau khi có giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, việc kế toán trong tháng đầu đi theo thứ tự này: mở tài khoản ngân hàng và góp vốn, mua chữ ký số, đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử, kiểm lại thông tin đăng ký thuế, chọn chế độ kế toán, rồi mở sổ từ ngày thành lập và lên lịch nộp tờ khai.

  9. Bài 9: Công việc của kế toán tổng hợp, thuế, kho, lương

    Mỗi vị trí kế toán giữ một đoạn của dòng chứng từ: bán hàng và công nợ lập chứng từ và theo dõi tiền, kho theo dõi hàng, lương theo dõi người, thuế đối chiếu với nghĩa vụ nộp, và kế toán tổng hợp ở cuối dòng, gom tất cả vào sổ cái, khóa sổ và lập báo cáo tài chính.

Bài liên quan

  • Nhập môn và nguyên tắc

    Cách định khoản kế toán: Nợ Có và bài tập

    Định khoản là chọn tài khoản nào ghi Nợ, tài khoản nào ghi Có và số tiền bao nhiêu cho một nghiệp vụ.

  • Hệ thống tài khoản

    Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99

    Hệ thống tài khoản theo Thông tư 99/2025/TT-BTC áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ ngày 01/01/2026, thay hệ thống của Thông tư 200/2014.

  • Nhập môn và nguyên tắc

    Thông tư 99 có gì mới so với Thông tư 200

    Phần phải làm ngay khi mở sổ năm tài chính 2026 nằm ở tài khoản: danh mục còn 71 tài khoản cấp 1, bảy tài khoản cũ bị bỏ, vài tài khoản mới, và một số số dư phải chuyển.

  • Nhập môn và nguyên tắc

    Những thay đổi về thuế, kế toán năm 2026

    Năm 2026 có ba mốc phải nhớ: 01/01/2026 (chế độ kế toán mới, thuế TNCN, hộ kinh doanh), 01/7/2026 (Luật Quản lý thuế mới, hóa đơn điện tử mới, mẫu tờ khai mới, lương cơ sở mới) và 24/8/2026 (giảm 30% thuế TNDN cho công ty doanh thu không quá 10 tỷ đồng).

  • Nhập môn và nguyên tắc

    Nguyên tắc kế toán cơ bản và 26 chuẩn mực kế toán

    Bảy nguyên tắc kế toán cơ bản là dồn tích, hoạt động liên tục, giá gốc, phù hợp, nhất quán, thận trọng và trọng yếu, ghi trong Chuẩn mực kế toán số 01.

  • Nhập môn và nguyên tắc

    Tài sản, nguồn vốn và phương trình kế toán

    Tổng tài sản luôn bằng tổng nguồn vốn vì mọi thứ công ty đang có đều phải đến từ một trong hai nơi: tiền vay mượn (nợ phải trả) hoặc tiền chủ góp cộng lợi nhuận giữ lại (vốn chủ sở hữu).

Dùng thử trên sổ của chính bạn

Đăng ký mất vài phút, không cần thẻ thanh toán. Mọi chức năng đều miễn phí.