Thông tư 99 có gì mới so với Thông tư 200 về chứng từ, tài khoản, sổ và báo cáo

Bảy tài khoản cấp 1 của Thông tư 200 không còn: 161, 417, 441, 461, 466, 611, 631. Tài khoản mới gồm 215 (tài sản sinh học), 332 (phải trả cổ tức, lợi nhuận), 1383 (thuế tiêu thụ đặc biệt của hàng nhập khẩu), 2295, 2414, 3525 và hai tài khoản chi phí thuế TNDN 82111, 82112. Có tài khoản giữ số hiệu nhưng đổi nghĩa, nguy hiểm nhất là 6415: trước là chi phí bảo hành, nay là thuế, phí, lệ phí của bộ phận bán hàng. Toàn bộ danh mục, kèm tài khoản đổi tên, ở bài [hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99](/kien-thuc/he-thong-tai-khoan-ke-toan-theo-thong-tu-99).

Số dư nào phải chuyển

Điều 29 của thông tư liệt kê các việc chuyển số dư khi bắt đầu áp dụng. Số dư của 441 và 466 chuyển sang 4118 Vốn khác. Số cổ tức, lợi nhuận phải trả đang nằm ở 338 chuyển sang 332. Phần chi phí nâng cấp, cải tạo TSCĐ chưa hoàn thành đang theo dõi ở 2413 chuyển sang 2414. Các tài khoản chi tiết của 111, 112, 113, 121, 153, 154, 156, 211, 212, 213 được điều chỉnh cho hợp với yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. Cách làm từng bước nằm ở bài [chuyển số dư sang Thông tư 99](/kien-thuc/chuyen-so-du-sang-thong-tu-99).

Sửa chữa lớn TSCĐ

Doanh nghiệp đang trích trước chi phí sửa chữa lớn mà đến ngày thông tư có hiệu lực chưa sửa chữa gì thì không trích trước tiếp. Nếu đã sửa chữa, lấy chi phí thực tế bù với số đã trích, phần chênh lệch phân bổ dần vào chi phí từng kỳ.

Tài khoản 611 và 631 bị bỏ

Bỏ 611 không làm mất cách tính hàng xuất theo kiểm kê cuối kỳ: giá trị hàng xuất vẫn là tồn đầu kỳ cộng nhập trong kỳ trừ tồn kiểm kê cuối kỳ. Chỉ có đường đi khác, hàng mua về nay ghi thẳng vào 152, 153, 156 chứ không qua tài khoản mua hàng.

Khi tự sửa mẫu hoặc tài khoản, bạn phải ban hành quy chế hạch toán kế toán (hoặc tài liệu tương đương), nêu vì sao sửa và trách nhiệm của doanh nghiệp. Mẫu sửa phải vẫn đảm bảo tài sản, nguồn vốn kiểm tra, đối chiếu được. Với chứng từ, thông tư còn nhắc hai điều: mỗi nghiệp vụ chỉ lập chứng từ một lần, và kế toán trưởng, kể cả người được kế toán trưởng ủy quyền, không được thay người quản lý, điều hành ký vào chứng từ bằng cách thừa ủy quyền. Chi tiết ở bài [chứng từ kế toán theo Thông tư 99](/kien-thuc/chung-tu-ke-toan-theo-thong-tu-99).

Về sổ, phần thân thông tư chỉ có hai điều: sổ mở vào đầu kỳ kế toán năm (doanh nghiệp mới thành lập mở từ ngày thành lập), ghi theo chứng từ, và khóa sổ khi kết thúc kỳ kế toán để lập báo cáo tài chính.

Nếu công ty thuê ngoài việc lập báo cáo hoặc thuê người làm kế toán trưởng, các ô Người lập và Kế toán trưởng trên báo cáo phải nêu giấy phép hành nghề của người đó cùng tên công ty dịch vụ. Thời hạn nộp báo cáo năm là 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm; xem bài [nguyên tắc lập và trình bày báo cáo tài chính](/kien-thuc/nguyen-tac-lap-trinh-bay-bctc).

Báo cáo nộp cho cơ quan nhà nước ở Việt Nam phải bằng đồng Việt Nam. Khi đổi một báo cáo lập bằng ngoại tệ sang đồng Việt Nam, tài sản và nợ phải trả được quy theo tỷ giá chuyển khoản trung bình, tức bình quân giữa giá mua và giá bán chuyển khoản, của ngân hàng thương mại mà công ty giao dịch thường xuyên nhất, lấy vào ngày kết thúc kỳ kế toán. Vốn góp quy đổi theo tỷ giá ngày góp vốn, còn doanh thu, chi phí và lưu chuyển tiền quy đổi theo tỷ giá tại ngày phát sinh.

ketoanx.com/accounts

Các bước

1. 1

   Vào Hệ thống→, Chuyển chế độ kế toán. Đầu trang ghi công ty đang áp dụng chế độ nào; dòng Chuyển sang: liệt kê các chế độ đích có thể chọn, công ty đang theo Thông tư 200 hoặc 133 sẽ thấy Thông tư 99/2025. Người không phải chủ sở hữu chỉ xem được, không lưu hay áp dụng được.

2. 2

   Đọc bốn ô tổng hợp: Tài khoản hiện có, Dòng dữ liệu sẽ đổi mã, Tài khoản sau khi chuyển, Tổng Nợ, tổng Có. Ô cuối phải ghi Không đổi; nếu hiện LỆCH thì chưa được áp dụng. Khung Cần xử lý trước khi chuyển liệt kê lỗi và cảnh báo.

3. 3

   Với tài khoản chi tiết mà Thông tư 99 không quy định, chọn giữ làm tài khoản chi tiết hoặc gộp vào tài khoản cha. Giữ thì danh mục của bạn nguyên, gộp thì gọn hơn nhưng mất cấp chi tiết.

4. 4

   Ở Bảng ghép tài khoản, ô Hiển thị mặc định là Dòng cần quyết (có số liệu và có thay đổi); ô Tìm tài khoản tìm theo số hiệu hoặc tên. Mỗi dòng có ô Tài khoản mới của … và nhãn hành động (giữ nguyên, đổi số hiệu, gộp, chưa có đích). Với ví dụ của bài: 441 và 466 phần mềm đã ghép sẵn sang 4118 (Điều 29); 161, 417, 461, 611 không có tài khoản nhận nên bạn phải tự chọn; 6415 (chi phí bảo hành của Thông tư 200) được gợi ý sang 6418 kèm nhãn cần xem lại, vì ở Thông tư 99 số hiệu 6415 là thuế, phí, lệ phí.

5. 5

   Bấm Lưu nháp và xem trước lại sau khi sửa bảng; muốn bỏ thì Bỏ nháp, về gợi ý ban đầu. Xem bảng Bảng cân đối số liệu theo mã mới đối chiếu tổng với mã cũ.

6. 6

   Xuất bản sao lưu ở Hệ thống→, Sao lưu, phục hồi dữ liệu (phần mềm không có nút hoàn lại). Ở khung Áp dụng: chuyển sang Thông tư 99/2025, ô Ngày bắt đầu áp dụng (ngày đầu năm tài chính) nhập 01/01/2026, ô Gõ TT99 để xác nhận gõ đúng TT99, rồi bấm Chuyển chế độ kế toán. Còn cảnh báo thì phải đánh dấu Tôi đã đọc … cảnh báo và vẫn muốn chuyển.

7. 7

   Sau khi chuyển, vào Hệ thống→, Hệ thống tài khoản, thấy đầu trang ghi Thông tư 99/2025 cùng số tài khoản. Ô Tìm tài khoản tìm theo số hiệu hoặc tên; cột Đối tượng có nhãn Theo đối tượng cho tài khoản theo dõi chi tiết đối tượng. Nút Thêm tài khoản chi tiết (ô Số hiệu mới (ví dụ 11211) và Tên tài khoản) tạo tài khoản con; biểu tượng bút trên mỗi dòng sửa tên và ô Theo dõi đối tượng, Ngừng dùng và Dùng lại tắt bật tài khoản.

Phần mềm tự ghi gì

Chuyển chế độ đổi mã tài khoản trên mọi dòng định khoản, số dư đầu kỳ và danh mục theo bảng ghép, không tạo bút toán mới và không đổi số tiền; báo cáo đã lưu và tờ khai đã lập trước ngày chuyển giữ nguyên mã cũ. Hai việc Điều 29 yêu cầu mà phần mềm chưa tự làm: tách cổ tức, lợi nhuận phải trả khỏi 338 sang 332, và chuyển chi phí nâng cấp, cải tạo TSCĐ chưa hoàn thành từ 2413 sang 2414. Cả hai bạn tự lập bút toán sau khi chuyển (Nợ 2414 / Có 2413 cho việc thứ hai).

Báo lỗi hay gặp khi áp dụng: Gõ đúng TT99 để xác nhận chuyển chế độ kế toán khi ô xác nhận sai, và Còn … cảnh báo chưa xác nhận đã đọc khi chưa đánh dấu cảnh báo. Thêm tài khoản chi tiết có thể báo Số hiệu tài khoản chi tiết gồm 4 đến 6 chữ số, Tài khoản cha không tồn tại: số hiệu phải bắt đầu bằng một tài khoản đã có hoặc Tài khoản … đã có số liệu, không thể tách thêm tài khoản con.

Kiểm lại và giới hạn

Mở bảng cân đối tài khoản ngay sau khi chuyển để rà số dư, và Hệ thống→, Tài khoản ngầm định để xem tài khoản mặc định của từng loại chứng từ đã đổi theo chế độ mới. Phần mềm không đổi số hiệu của tài khoản trong danh mục: số hiệu, loại và tính chất số dư không sửa được vì báo cáo tài chính dựa vào chúng, chỉ sửa được tên và ô theo dõi đối tượng; muốn dời số liệu từ tài khoản chi tiết này sang tài khoản chi tiết khác dùng Hệ thống→, Chuyển tài khoản hạch toán (chủ sở hữu hoặc quản trị viên). Quy chế hạch toán khi bạn tự thêm hay đổi tài khoản chi tiết phần mềm không soạn hộ. Xem [phần mềm kế toán theo Thông tư 99](/phan-mem-ke-toan-thong-tu-99).

Các bước chi tiết hơn, kèm những trường hợp ít gặp, nằm ở bài hướng dẫn sử dụng hệ thống tài khoản.