Tồn kho bị âm trên sổ: tìm chứng từ gây âm và sửa mà không phải làm lại cả kỳ

Cập nhật · Biên soạn: KetoanX

Tồn kho âm nghĩa là sổ ghi xuất nhiều hơn nhập tại một thời điểm, thường vì phiếu nhập đến muộn hoặc bị ghi sai ngày, mã, đơn vị tính hay kho. Mở thẻ kho của mặt hàng, tìm phiếu đầu tiên làm số dư xuống dưới 0, sửa chứng từ gốc, rồi tính lại giá xuất cho khoảng thời gian và nhóm hàng bị ảnh hưởng. Bạn không phải làm lại cả kỳ.

Dấu hiệu
Một lần xuất lớn hơn lượng đã nhập tính đến ngày đó, số dư trên thẻ kho xuống dưới 0
Cách tìm
Mở thẻ kho, tìm dòng đầu tiên số dư chuyển từ dương sang âm
Cách sửa
Sửa chứng từ gốc hoặc lập phiếu nhập đúng ngày, không bút toán tay vào tài khoản kho
Tính lại
Chỉ từ tháng của chứng từ sửa trở đi, theo thứ tự tháng, có thể giới hạn theo nhóm hàng

01

Tồn kho âm xảy ra khi nào?

Sổ chỉ âm khi có một lần xuất lớn hơn lượng đã nhập tính đến ngày đó. Bảy lý do hay gặp

  • Bán hàng trước khi phiếu nhập được lập: hàng về kho từ hôm trước nhưng hóa đơn mua đến chậm nên phiếu nhập ghi muộn hơn phiếu xuất.
  • Phiếu nhập gõ sai ngày, ví dụ nhầm tháng, nên nằm sau các lần xuất.
  • Nhập mã này, xuất mã kia. Sổ âm ở mã xuất và dư ở mã nhập, hai mã thường tên gần giống nhau.
  • Đơn vị tính quy đổi sai: nhập theo thùng, bán theo chai, hệ số quy đổi bị gõ thiếu hoặc thừa.
  • Nhập một kho, xuất kho khác, hoặc chuyển kho chỉ ghi phía kho xuất.
  • Hàng nhận về chưa có chứng từ nào: hàng thừa, hàng trả lại của khách chưa lập phiếu, hàng nhận góp vốn.
  • Tồn đầu kỳ nhập thiếu hoặc nhập sai khi mới chuyển sang phần mềm.

Hàng bán theo bộ (combo) cũng gây âm: bán bộ thì xuất từng linh kiện, nhưng linh kiện chưa bao giờ được nhập riêng.

02

Cách tìm chứng từ làm tồn kho âm

Làm theo bốn bước, xuất phát từ mặt hàng đang âm:

  1. Mở thẻ kho của mặt hàng, sắp theo ngày, xem từ ngày đầu kỳ trở đi.

  2. Tìm dòng đầu tiên mà số dư chuyển từ dương sang âm. Đó là phiếu xuất cần xem, và phiếu nhập thiếu hoặc sai nằm ở trước hoặc sau nó.

  3. Với phiếu xuất ấy, hỏi: hàng thật có trong kho hôm đó không? Nếu có, thiếu một phiếu nhập hoặc phiếu nhập bị ghi lệch (ngày, mã, kho, đơn vị tính). Nếu không, lần xuất đó sai.

  4. Đối chiếu với hóa đơn đầu vào, biên bản nhận hàng và phiếu trả hàng của kỳ đó để tìm chứng từ còn thiếu.

Ví dụ: mặt hàng A không có tồn đầu kỳ. Ngày 03/10 bán 100 cái. Ngày 05/10 có phiếu nhập 500 cái, đơn giá 20.000 đồng. Thẻ kho cho thấy −100 ở ngày 03/10 rồi +400 ở ngày 05/10. Biên bản nhận hàng ghi hàng về kho ngày 02/10, nên phiếu nhập bị ghi muộn ba ngày.

03

Sửa thế nào cho đúng

Sửa ở chứng từ gây ra lỗi, không sửa ở tài khoản kho:

Nguyên nhânCách sửa
Phiếu nhập ghi muộnĐổi ngày phiếu về ngày hàng thực sự về kho
Sai ngày, mã, kho hoặc đơn vị tínhSửa lại đúng trên phiếu đã ghi
Thiếu phiếu nhậpLập phiếu nhập bổ sung, ghi đúng ngày hàng về, không ghi vào ngày hôm nay
Hàng nhận không chứng từLập chứng từ nhập theo biên bản nhận hàng
Lần xuất không có hàng thậtSửa hoặc hủy phiếu xuất; nếu hàng đã giao thật thì tìm nguồn hàng
Bán comboKhai thành phần của bộ, hoặc nhập linh kiện trước khi xuất

Ví dụ ở trên chỉ cần đổi ngày phiếu nhập từ 05/10 về 02/10. Thẻ kho thành +500 ngày 02/10, −100 ngày 03/10, còn 400; lần xuất ngày 03/10 có giá 20.000 đồng, giá vốn 2.000.000 đồng.

Đừng đưa số dư kho về dương bằng một bút toán tay vào tài khoản 156 hoặc 152. Nó làm số liệu trên sổ cái và sổ kho lệch nhau, còn phiếu xuất vẫn mang giá sai.

04

Tồn kho âm làm giá vốn sai thế nào?

Tùy bạn tính giá xuất bằng phương pháp nào. Bình quân gia quyền cuối kỳ lấy tổng giá trị chia tổng số lượng của cả tháng nên thứ tự nhập, xuất trong tháng không đổi giá vốn; tồn âm giữa kỳ vẫn là lỗi sổ, nhưng giá vốn cuối tháng không bị lệch nếu tồn cuối kỳ dương. Bình quân tức thời và nhập trước xuất trước thì giá xuất phụ thuộc thứ tự: lần xuất đứng trước lần nhập chưa có hàng để lấy giá, nên bị tính giá 0 hoặc giá tạm, rồi kéo theo giá của các lần xuất sau. Nếu tồn âm còn nguyên đến cuối kỳ, bảng cân đối kế toán sẽ có giá trị tồn kho âm, và đó là lỗi chắc chắn phải sửa trước khi lập báo cáo.

05

Tính lại giá xuất mà không làm lại cả kỳ

Sau khi sửa chứng từ, bạn chỉ tính lại giá xuất từ tháng của chứng từ vừa sửa trở đi, theo thứ tự tháng cũ đến tháng mới vì tồn đầu tháng sau phụ thuộc tháng trước. Các tháng trước đó không đổi nên không phải đụng tới. Nếu chỉ vài mặt hàng bị ảnh hưởng, giới hạn việc tính lại trong nhóm hoặc mã hàng ấy để tiết kiệm thời gian và tránh làm đổi giá của hàng không liên quan.

06

Kỳ đã khóa sổ hoặc đã kê khai thì sao?

Chứng từ nằm trong kỳ đã khóa thì không sửa được cho tới khi mở khóa. Nếu kỳ ấy chưa dùng để lập báo cáo hay tờ khai gửi đi, mở khóa, sửa, tính lại giá xuất rồi khóa lại là cách gọn nhất. Nếu số liệu đã gửi đi và việc sửa làm đổi giá vốn hoặc số thuế phải kê khai, đó là một điều chỉnh có hồ sơ của kỳ ấy chứ không phải chỉnh lặng lẽ ở kỳ hiện tại. Cách phòng là chạy bước kiểm tồn âm trong kiểm tra, đối chiếu số liệu trước khi khóa sổ.

07

Làm trên KetoanX

Trên KetoanX, việc sửa tồn kho âm đi qua bốn màn: Báo cáo, Kiểm tra sổ sách để thấy mặt hàng âm, thẻ kho của mặt hàng để tìm phiếu gây âm, Kho, Thứ tự chứng từ trong ngày khi nhập và xuất cùng ngày, rồi Kho, Tính giá xuất kho để tính lại từ tháng vừa sửa. Kho, Đối chiếu kho với sổ cái cho biết sau cùng sổ kho đã khớp sổ cái chưa.

Màn hình Đối chiếu kho với sổ cái trong KetoanX, công ty mẫu
Màn hình Đối chiếu kho với sổ cái của công ty mẫu, chụp từ ứng dụng KetoanX.

Các bước

  1. Mở Báo cáo, Kiểm tra sổ sách. Phép kiểm Tồn kho âm hoặc số lượng bằng 0 mà giá trị khác 0 liệt kê từng mặt hàng kiểu A …: tồn âm 100, hết số lượng nhưng còn giá trị hoặc còn số lượng nhưng giá trị âm. Bấm dòng của mặt hàng để mở thẻ kho.

  2. Trên Thẻ kho: …, đặt Từ ngày là đầu kỳ (01/10), Đến ngày là cuối tháng, ô Kho chọn Tất cả kho hoặc đúng kho đang âm, bấm Xem. Dò cột Tồn để thấy dòng đầu tiên xuống dưới 0, ở ví dụ là dòng bán 100 cái ngày 03/10, còn phiếu nhập 500 cái nằm ở ngày 05/10.

  3. Sửa phiếu gốc: mở phiếu nhập ở danh sách Kho, Nhập kho, xuất kho hoặc Mua hàng, Chứng từ mua hàng (theo nơi đã lập), đổi ngày từ 05/10 về 02/10 theo biên bản nhận hàng rồi cất lại. Nếu đã có phiếu xuất của mặt hàng sau ngày sửa, màn Tính giá xuất kho hiện dòng nhắc Giá xuất kho cần tính lại từ ngày ….

  4. Khi phiếu nhập và phiếu xuất cùng một ngày mà phiếu xuất đứng trước, mở Kho, Thứ tự chứng từ trong ngày, chọn Ngày, bấm Xem. Dùng mũi tên lên, xuống cạnh từng chứng từ để đưa phiếu nhập lên trên, rồi bấm Lưu thứ tự; Bỏ thứ tự sắp tay trả về thứ tự mặc định (chứng từ nhập có giá trước). Ngày trong kỳ đã khóa sổ không sắp lại được.

  5. Mở Kho, Tính giá xuất kho. Khối Tính lại theo tháng chọn tháng 10 rồi bấm Tính lại giá xuất kho; nhiều tháng thì chạy lần lượt từ tháng cũ đến tháng mới. Chỉ vài mặt hàng bị ảnh hưởng thì dùng khối Tính lại cho một khoảng ngày, một nhóm hàng: Từ ngày, Đến ngày, Nhóm hàng (mặc định Mọi nhóm) và Chỉ các mặt hàng (bỏ trống là mọi mặt hàng) chọn đúng A, rồi bấm Tính lại giá xuất kho và xác nhận. Bình quân cuối kỳ thì khoảng ngày phải tròn tháng.

  6. Muốn chặn lỗi từ gốc, vào Hệ thống, Cài đặt cảnh báo, dòng Xuất quá số tồn kho chọn một trong ba mức Không cảnh báo, Cảnh báo, Cảnh báo và không cho cất (mặc định là mức chặn), rồi bấm Lưu mức cảnh báo.

Phần mềm tự ghi gì

Sửa ngày phiếu nhập chỉ đổi phiếu đó. Lần tính lại giá xuất mới cập nhật giá trị mọi phiếu xuất, chứng từ bán, hàng bán trả lại, chuyển kho, lắp ráp trong khoảng đã chọn và bút toán giá vốn của chúng (Nợ 632, Có 156 với hàng bán). Ở ví dụ, lần xuất ngày 03/10 nhận giá 20.000 đồng, giá vốn 2.000.000 đồng, tồn cuối còn 400 cái trị giá 8.000.000 đồng. Bảng Các lần tính gần đây ghi kỳ đã tính, kết quả lần chạy gần nhất và giờ chạy. Chứng từ chưa ghi sổ không tham gia tính và không bị cập nhật.

Báo lỗi hay gặp: Kỳ … đã khóa sổ (sổ khóa đến ngày …), không tính lại giá xuất kho được khi tháng chọn có ngày đã khóa; với mức Cảnh báo và không cho cất, chứng từ bán làm tồn âm bị từ chối cho tới khi có phiếu nhập trước ngày xuất.

Kiểm lại và giới hạn

Mở lại thẻ kho của A: cột Tồn phải là +500 ngày 02/10, 400 sau ngày 03/10. Rồi mở Kho, Đối chiếu kho với sổ cái, chọn Tại ngày cuối tháng: mỗi tài khoản kho có Giá trị trên sổ kho, Số dư sổ cái và Chênh lệch; chênh lệch khác 0 thường do bút toán tay vào 156, 152 hoặc chưa tính lại giá xuất. Nút Sổ chi tiết ở cuối dòng mở sổ chi tiết tài khoản đó.

Phép kiểm ở Kiểm tra sổ sách chỉ xét số tồn tại thời điểm kiểm. Tồn âm giữa tháng đã được bù bằng phiếu nhập sau đó (như −100 ngày 03/10 rồi +400 ngày 05/10) không hiện ở đây; bạn chỉ thấy nó trên thẻ kho, nên với bình quân tức thời và nhập trước xuất trước hãy dò thẻ kho của những mặt hàng có giá vốn bất thường. Số chứng từ trên thẻ kho mở bản in phiếu, không mở màn sửa, nên phải tìm phiếu ở danh sách chứng từ để sửa. Cách chạy từng màn có ở hướng dẫn màn tính giá xuất kho và hướng dẫn màn thứ tự chứng từ trong ngày.

Cách chọn phương pháp tính giá xuất xem ở bài phương pháp tính giá xuất kho, bình quân gia quyền và nhập trước xuất trước. Hàng thật thiếu hoặc thừa khi đếm xử lý theo bài kiểm kê kho và hạch toán hàng thừa, thiếu. Bài trước của nhóm là hủy hàng hết hạn, hư hỏng; các chức năng kho có ở phân hệ kho của KetoanX. Nguyên tắc chung về giá gốc nằm ở bài kế toán hàng tồn kho.

Bài liên quan

  • Hàng tồn kho

    Nguyên tắc kế toán hàng tồn kho

    Hàng tồn kho là tài sản mua vào để sản xuất hoặc để bán trong kỳ kinh doanh bình thường, ghi theo giá gốc.

  • Cuối kỳ và khóa sổ

    Đối chiếu số liệu kế toán trước khi khóa sổ

    Trước khi khóa sổ bạn đối chiếu từng cặp số liệu: quỹ tiền mặt với kiểm kê, tiền gửi với sao kê ngân hàng, công nợ chi tiết với sổ cái 131 và 331, sổ kho với các tài khoản kho, thẻ tài sản với 211 và 214, thuế GTGT với bảng kê, bảng lương với 334.

  • Hàng tồn kho

    Dự phòng giảm giá hàng tồn kho

    Cuối kỳ, mặt hàng nào có giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc thì lập dự phòng bằng số lượng nhân phần chênh lệch đó, tính riêng từng mặt hàng.

Dùng thử trên sổ của chính bạn

Đăng ký mất vài phút, không cần thẻ thanh toán. Mọi chức năng đều miễn phí.