Phương pháp tính giá xuất kho theo Thông tư 99: so sánh trên cùng số liệu và cách chọn

Thông tư không bắt cả doanh nghiệp dùng một phương pháp. Bạn căn cứ vào đặc điểm, số lượng, chủng loại từng mặt hàng và yêu cầu quản lý để chọn cho từng mặt hàng tồn kho. Điều bắt buộc là mỗi mặt hàng dùng nhất quán giữa các kỳ.

Nhập trước xuất trước hợp khi hàng có hạn dùng (thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm) vì kho thật cũng xuất lô cũ trước, nên sổ gần thực tế. Nó đòi hỏi theo dõi tồn theo từng lô nhập. Khi giá tăng, nó làm lãi kỳ này cao hơn các cách khác.

Đích danh hợp khi mỗi đơn vị hàng khác nhau và nhận ra được: xe, thiết bị, hàng đặt riêng theo đơn. Giá vốn bằng chính giá lô đã bán nên chính xác nhất, nhưng bạn phải ghi nhận lô xuất ở mỗi phiếu. Với hàng nghìn mã, nó không khả thi.

Hai phương pháp hay bị chọn nhầm. Chọn đích danh cho hàng đồng chất, rồi phiếu xuất không ghi lô, khiến phần mềm không có căn cứ chọn lô. Chọn nhập trước xuất trước cho kho không theo dõi lô, nên tồn theo sổ khác tồn thật.

ketoanx.com/inventory/costing

Các bước

1. 1

   Vào Kho→, Tính giá xuất kho. Dòng mô tả đầu trang cho biết phương pháp đang dùng, ví dụ bình quân cuối kỳ, toàn công ty. Khối Phương pháp tính giá xuất liệt kê cách tính của từng lựa chọn để bạn đọc trước khi chọn.

2. 2

   Ô Phương pháp tính giá xuất kho có bốn lựa chọn: Bình quân cuối kỳ (mặc định), Bình quân tức thời (sau mỗi lần nhập), Nhập trước, xuất trước và Đích danh theo lô, serial. Với mặt hàng giá nhập tăng dần 10.000, 11.000, 12.000 đồng của bài, chọn Nhập trước, xuất trước.

3. 3

   Ô Phạm vi tính có Toàn công ty (một đơn giá chung cho mọi kho, mặc định) và Theo từng kho (mỗi kho một đơn giá, chuyển kho thì kho nhận lấy theo giá xuất của kho chuyển). Công ty một kho cứ để Toàn công ty.

4. 4

   Bấm Lưu cài đặt. Nút chỉ sáng khi bạn đã đổi lựa chọn, và chỉ chủ sở hữu hoặc quản trị viên đổi được; người khác bị báo Chỉ chủ sở hữu hoặc quản trị viên được đổi phương pháp tính giá xuất kho. Lưu xong, phần mềm báo Đã lưu: …. Chứng từ đã lập giữ nguyên giá cho tới khi tính lại giá xuất kho, nghĩa là đổi cách chưa sửa số nào.

5. 5

   Ở khối Tính lại theo tháng chọn ô Kỳ là 10/2026 rồi bấm Tính lại giá xuất kho. Tính lần lượt từ tháng cũ đến tháng mới vì tồn đầu tháng sau lấy từ tháng trước. Chứng từ chưa ghi sổ không tham gia và không bị cập nhật.

6. 6

   Đọc dòng kết quả ngay dưới nút: Đã tính lại giá xuất kho tháng 10/2026: cập nhật … chứng từ (…), … mặt hàng. Nếu giá đã đúng sẵn, câu báo là giá xuất kho đã đúng và không có chứng từ nào cần cập nhật.

7. 7

   Kiểm số trên ví dụ. Phiếu xuất 12/10 lấy 100 cái giá 10.000 và 50 cái giá 11.000, ra 1.550.000 đồng. Phiếu xuất 25/10 lấy 150 cái giá 11.000 và 50 cái giá 12.000, ra 2.250.000 đồng. Cộng 3.800.000 đồng, tồn cuối 50 cái giá 12.000 là 600.000 đồng. Muốn so sánh, quay lên bước 2 chọn cách khác, lưu rồi tính lại đúng tháng 10/2026: bình quân cuối kỳ cho 3.850.000 đồng, bình quân tức thời cho 3.840.000 đồng.

8. 8

   Chọn Đích danh theo lô, serial thì mỗi dòng của phiếu xuất phải ghi cột Số lô, serial khi lập phiếu xuất kho; phần mềm lấy đúng giá nhập của lô đó. Mặt hàng không theo dõi lô sẽ được tính như bình quân tức thời.

9. 9

   Hai chứng từ nhập và xuất cùng một ngày thì thứ tự quyết định giá xuất của hai cách tức thời và nhập trước xuất trước. Bấm Sắp thứ tự chứng từ trong ngày, chọn ngày, sắp lại, bấm Lưu thứ tự, rồi quay lại bước 5 tính lại.

10. 10

    Chỉ một nhóm hàng hoặc vài mặt hàng cần tính lại, ví dụ sau khi sửa một phiếu nhập cũ: dùng khối Tính lại cho một khoảng ngày, một nhóm hàng với Từ ngày, Đến ngày, Nhóm hàng và Chỉ các mặt hàng (bỏ trống là mọi mặt hàng). Với bình quân cuối kỳ khoảng ngày phải tròn tháng, nếu không báo Bình quân cuối kỳ tính theo tròn tháng: chọn từ ngày đầu tháng đến ngày cuối tháng.

Phần mềm tự ghi gì

Tính lại không lập bút toán mới. Phần mềm sửa giá trị các dòng xuất trên sổ kho và sửa bút toán giá vốn đã có của chứng từ bán, hàng bán trả lại, phiếu xuất, chuyển kho và lắp ráp trong khoảng ngày. Với 350 cái bán 15.000 đồng, doanh thu 5.250.000 đồng không đổi, còn dòng Nợ 632, Có 156 của chứng từ bán mang giá vốn theo cách đã chọn, 3.800.000 đồng ở nhập trước xuất trước. Mỗi lần chạy để lại một chứng từ ghi nhận lần chạy (loại tính giá xuất, không có bút toán), liệt kê ở bảng Các lần tính gần đây. Theo Thông tư 99 hay Thông tư 133, bút toán giá vốn vẫn là Nợ 632.

Sửa hoặc xóa phiếu nhập, hoặc tồn đầu kỳ, sau khi đã có phiếu xuất của cùng mặt hàng thì đầu trang hiện khung vàng Giá xuất kho cần tính lại từ ngày …; chạy tính lại lần lượt các tháng đến khi khung mất. Tháng có ngày đã khóa sổ báo Sổ đã khóa đến ngày … và không tính lại được.

Kiểm lại và giới hạn

Mở Kho→, Tồn kho để xem giá trị tồn của mặt hàng (ví dụ 600.000 đồng), hoặc Kho→, Đối chiếu kho với sổ cái để thấy số kho khớp TK 156.

Phương pháp là một lựa chọn cho cả công ty, kèm một phạm vi: chưa chọn riêng đích danh cho mặt hàng này và nhập trước xuất trước cho mặt hàng kia, dù Thông tư 99 cho chọn theo từng mặt hàng. Giá bán lẻ và chi phí chuẩn không có. Đổi phương pháp không tự hồi tố hay lập thuyết minh: phần mềm chỉ ghi ngày đổi, và khi tính lại một khoảng ngày bắt đầu trước ngày đổi thì nhắc rằng kỳ cũ đã tính theo phương pháp mới; việc trình bày lại số liệu so sánh và thuyết minh báo cáo tài chính bạn làm tay. Bình quân cuối kỳ chỉ cho giá tạm giữa tháng, giá cuối cùng ra sau khi bấm tính lại. Bạn mở hướng dẫn sử dụng màn tính giá xuất kho để xem đủ từng ô; các chức năng này nằm trong phần kho của KetoanX. Bài trước là giá nhập kho và chi phí mua hàng, bài sau là bình quân gia quyền từng bước.