Lương tháng 13 và thưởng Tết: thuế TNCN, bảo hiểm, chi phí được trừ và cách hạch toán

Thưởng bằng quà hay phiếu mua hàng cũng chịu thuế. Giá trị tính theo giá giao dịch thông thường trên thị trường tại thời điểm phát sinh. Giỏ quà 1.500.000 đồng kèm phiếu mua hàng 500.000 đồng thì cộng 2.000.000 đồng vào thu nhập tháng đó của người nhận.

Phụ cấp và trợ cấp nào chịu thuế TNCN được tổng hợp ở bài phụ cấp, trợ cấp tính thuế TNCN. Với thưởng, chỉ một nhóm nằm ngoài: tiền thưởng kèm danh hiệu thi đua hay hình thức khen thưởng theo pháp luật về thi đua khen thưởng, giải thưởng quốc gia hoặc quốc tế được Nhà nước thừa nhận, thưởng cải tiến kỹ thuật, sáng chế được cơ quan nhà nước công nhận, và thưởng cho việc khai báo vi phạm pháp luật với cơ quan có thẩm quyền. Danh hiệu "nhân viên xuất sắc" do công ty tự đặt không theo luật thi đua khen thưởng nên không nằm trong nhóm này.

Lấy nhân viên lương 25.000.000 đồng, bảo hiểm 10,5% trên đúng 25 triệu, không người phụ thuộc, nhận thêm một tháng lương là lương tháng 13 cùng kỳ lương tháng 12/2026:

Tháng 12, thu nhập tính thuế vượt mốc 30 triệu nên phần vượt chịu 20%: 10.000.000 × 5% + 20.000.000 × 10% + 1.875.000 × 20% = 2.875.000 đồng. Riêng khoản thưởng 25 triệu kéo thuế tăng thêm 2.531.250 đồng, và người nhận giữ lại 22.468.750 đồng. Với mức lương khác, tính nhanh bằng công cụ tính lương gross net; các bước tính nằm trong bài cách tính lương gross sang net 2026.

Cuối năm người nhận có được hoàn phần trừ nhiều không

Có thể có. Số trừ hằng tháng chỉ là tạm khấu trừ, còn thuế cả năm tính theo biểu năm (bậc 1 đến 120 triệu đồng). Giả sử cả năm người này lương 25 triệu mỗi tháng và chỉ có lương tháng 13: thu nhập 325 triệu, trừ bảo hiểm 31,5 triệu và giảm trừ 186 triệu còn 107,5 triệu, thuế cả năm 5.375.000 đồng. Công ty đã khấu trừ 11 × 343.750 + 2.875.000 = 6.656.250 đồng, nên dư 1.281.250 đồng.

Phần dư được hoàn hoặc bù vào kỳ sau khi quyết toán. Người chỉ có một nguồn thu nhập từ hợp đồng từ 3 tháng trở lên, đang làm tại công ty vào thời điểm quyết toán, có thể ủy quyền cho công ty quyết toán thay.

Theo hướng dẫn ở Nghị định 158/2025/NĐ-CP, một khoản bổ sung chỉ được tính khi có mức tiền cụ thể, ghi trong hợp đồng lao động, trả đều mỗi kỳ lương, và không phụ thuộc hay biến động theo năng suất, quá trình làm việc, chất lượng công việc. Thưởng Tết gắn với kết quả kinh doanh vừa không đều mỗi kỳ lương, vừa biến động theo kết quả, nên ra ngoài. Lương tháng 13 ghi cố định trong hợp đồng thì chỉ trả một lần trong năm, không rơi vào "mỗi kỳ lương", nên cũng không nằm trong lương đóng bảo hiểm theo cách đọc thông thường.

Giới hạn nằm ở cách trả. Công ty chia lương tháng 13 ra trả đều vào lương mỗi tháng và ghi trong hợp đồng thì khoản đó lại thành khoản bổ sung đều đặn, phải cộng vào lương đóng bảo hiểm. Đối chiếu các điều kiện trên với điều khoản hợp đồng của công ty; từng loại phụ cấp được phân tích ở bài lương làm căn cứ đóng BHXH và các khoản phụ cấp. Bức tranh chung các chế độ tính trên lương đóng bảo hiểm nằm ở bài bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Theo ví dụ trên, thưởng 25.000.000 đồng cho một người, trong đó thuế phát sinh thêm do khoản thưởng là 2.531.250 đồng:

Chọn bước 1 hoặc 1', không ghi cả hai. Bảo hiểm không phát sinh bút toán nào trên khoản này: không có dòng Nợ chi phí, Có 338 như với lương tháng. Thưởng bằng hàng hóa của công ty thì ghi Nợ 334, Có 511 và 3331 theo giá bán chưa thuế, rồi tính thuế TNCN trên giá trị quy đổi. Khái quát các bút toán lương nằm ở bài hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương.

Người ký hợp đồng từ 3 tháng trở lên chịu khấu trừ theo biểu lũy tiến, kể cả khi ký ở nhiều nơi. Thưởng trả làm hai đợt trong cùng một tháng thì thuế tính trên tổng thu nhập của tháng, đợt sau trừ phần đã khấu trừ ở đợt trước. Hai đợt ở hai tháng khác nhau thì mỗi đợt thuộc tháng của nó.

Trợ cấp cho người đã thôi việc là khoản khác với thưởng và có cách tính riêng, xem bài trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc.

ketoanx.com/payroll/extra

Các bước

1. 1

   Vào Tiền lương→, Lương tháng 13, thưởng. Nên tính xong bảng lương tháng 12/2026 ở Tiền lương→, Bảng lương trước, vì lúc đó phần mềm mới biết bảo hiểm đã trừ và thuế đã khấu trừ của tháng. Ô Tháng trả thu nhập chọn 12/2026 rồi bấm Chọn tháng.

2. 2

   Ô Loại chọn Lương tháng 13 (ba lựa chọn: Lương tháng 13, Thưởng, Khoản trả thêm). Ô Tên bảng (trống = theo loại) để trống thì tên là Lương tháng 13 tháng 12/2026, hoặc gõ như Thưởng Tết. Ô Ngày hạch toán phải nằm trong tháng đã chọn, nếu không phần mềm báo Ngày hạch toán phải nằm trong tháng trả thu nhập.

3. 3

   Ô TK ghi Nợ (trống = TK chi phí của nhân viên) để trống thì dùng tài khoản chi phí gán cho từng nhân viên (642 nếu chưa gán); điền 3531 nếu chi từ quỹ khen thưởng. Ô Chịu thuế TNCN đang tích; chỉ bỏ tích khi khoản đó thật sự không chịu thuế.

4. 4

   Trong bảng nhân viên có cột Mã, Họ tên, Lương cơ bản và Số tiền trả thêm. Nhập Hệ số nhân với lương cơ bản 1 rồi bấm Điền theo hệ số: người lương cơ bản 25.000.000 nhận số tiền 25.000.000. Cũng có thể gõ từng số, hoặc Xóa trắng để làm lại. Mỗi nhân viên chỉ một dòng và ít nhất một người phải có số tiền.

5. 5

   Bấm Lập bảng lương bổ sung tháng 12/2026 và xác nhận. Thông báo cho biết tổng tiền, thuế TNCN khấu trừ và thực lĩnh; ở ví dụ thuế là 2.531.250 và thực lĩnh 22.468.750.

6. 6

   Chi tiền: mở bảng vừa lập trong danh sách bên dưới, điền Ngày chi, Hình thức (Chuyển khoản hoặc Tiền mặt), Số tiền (trống = trả hết), rồi bấm Lập chứng từ chi. Chi nhiều lần được; số vượt còn phải trả bị chặn bằng câu Số tiền chi vượt số còn phải trả (… đồng).

Phần mềm tự ghi gì

Chứng từ hạch toán ghi Nợ 642 (hoặc tài khoản bạn chọn) 25.000.000, Có 334 25.000.000, rồi Nợ 334 2.531.250, Có 3335. Chứng từ chi ghi Nợ 334, Có tiền gửi hoặc tiền mặt. Thuế tính trên tổng thu nhập chịu thuế của tháng (lương tháng cộng các bảng bổ sung) sau khi trừ giảm trừ bản thân, người phụ thuộc và bảo hiểm của lương tháng, rồi trừ phần đã khấu trừ; với ví dụ bài (tháng 12 chịu thuế 31.875.000) khoản thưởng làm thuế tăng đúng 2.531.250. Nhân viên có hợp đồng ngắn hạn hoặc đã nghỉ việc trước ngày hạch toán thì khoản từ 5 triệu bị khấu trừ 10%.

Kiểm lại và giới hạn

Vào Tiền lương→, Còn phải trả nhân viên để xem số còn nợ và lịch sử chi, và Tiền lương→, Bảng lương tháng 12 để thấy thuế gộp. Bảng bổ sung không tính bảo hiểm. Phần mềm không kiểm quy chế thưởng, hồ sơ chứng minh hay hạn chi; bảng chỉ nhận số tiền nên thưởng bằng hiện vật phải nhập theo giá trị quy đổi. Lập bảng khi lương tháng chưa tính thì giảm trừ chỉ trừ ở bảng này và được tính gộp lại khi tính lương tháng. Xem thêm tính năng tiền lương.

Cách nhập từng ô và các trường hợp khác của màn này có đủ trong bài hướng dẫn sử dụng bảng lương.