Cách tính lương gross sang net 2026: trừ những khoản nào, ví dụ 15 đến 50 triệu

Lương gross là tổng thu nhập ghi trong hợp đồng, trước khi trừ bảo hiểm và thuế của người lao động. Lương net là số tiền về tài khoản. Từ gross ra net có bốn bước, làm theo thứ tự:

1. 1

   Trừ bảo hiểm bắt buộc phần người lao động: 10,5% lương đóng bảo hiểm, không vượt trần.

2. 2

   Tính thu nhập tính thuế: gross trừ các khoản không chịu thuế, trừ bảo hiểm vừa tính, trừ giảm trừ gia cảnh.

3. 3

   Tính thuế TNCN theo biểu lũy tiến 5 bậc trên thu nhập tính thuế.

4. 4

   Lương net = gross − bảo hiểm − thuế TNCN − các khoản khấu trừ khác (đoàn phí công đoàn, tạm ứng, nếu có).

Các tham số dùng trong cả bài:

Mức giảm trừ và biểu 5 bậc áp dụng từ kỳ tính thuế 2026, tức từ lương tháng 1/2026. Năm 2025 trở về trước dùng mức giảm trừ thấp hơn và biểu thuế cũ nhiều bậc hơn, nên đừng lấy phiếu lương cũ ra đối chiếu.

Với lương 30 triệu đóng đủ: BHXH 2.400.000, BHYT 450.000, BHTN 300.000, tổng 3.150.000 đồng.

Lương cao thì bảo hiểm bị chặn ở đâu

BHXH và BHYT chỉ tính trên tối đa 20 lần lương cơ sở. Lương cơ sở tăng từ 2,34 triệu lên 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7/2026, nên trần tăng từ 46,8 triệu lên 50,6 triệu đồng. Phần BHXH, BHYT bị trừ nhiều nhất vì thế là 4.446.000 đồng mỗi tháng đến hết tháng 6/2026, và 4.807.000 đồng từ tháng 7/2026.

BHTN có trần riêng: 20 lần lương tối thiểu vùng nơi doanh nghiệp hoạt động. Năm 2026 lương tối thiểu vùng là 5.310.000, 4.730.000, 4.140.000 và 3.700.000 đồng cho vùng I đến vùng IV, nên trần BHTN lần lượt là 106,2 triệu, 94,6 triệu, 82,8 triệu và 74 triệu đồng. Lương dưới 74 triệu thì ở vùng nào cũng chưa chạm trần này.

Ở mức lương 50 triệu, trần BHXH, BHYT hiện ra ngay trên phiếu lương. Tháng 3/2026, BHXH và BHYT tính trên 46,8 triệu (4.446.000 đồng), BHTN tính trên đủ 50 triệu (500.000 đồng), tổng 4.946.000 đồng chứ không phải 5.250.000. Từ tháng 7/2026, 50 triệu nằm dưới trần mới nên bị trừ đủ 5.250.000 đồng.

Phần doanh nghiệp đóng thêm cho BHXH, BHYT, BHTN và kinh phí công đoàn là chi phí của công ty, không trừ vào lương gross của bạn.

Khoản không chịu thuế được trừ trước, gồm những thứ như phụ cấp không chịu thuế, tiền ăn giữa ca trả bằng tiền trong mức cho phép, tiền lương làm thêm giờ trong giới hạn giờ. Với phần lớn nhân viên văn phòng chỉ có lương cố định, khoản này bằng 0 và thu nhập tính thuế chỉ còn là gross trừ bảo hiểm trừ giảm trừ.

Người phụ thuộc phải được đăng ký thì công ty mới trừ 6,2 triệu cho từng người, và mỗi người chỉ được tính cho một người nộp thuế. Hai vợ chồng cùng đi làm có một con thì chỉ một trong hai người được trừ cho con.

Lương gross bao nhiêu thì bắt đầu phải nộp thuế

Khi lương đóng bảo hiểm bằng gross và chưa chạm trần, phần còn lại sau bảo hiểm là 89,5% gross. Thuế bắt đầu phát sinh khi 89,5% gross vượt tổng giảm trừ:

Vì vậy lương gross 15 triệu không phải nộp thuế, kể cả khi không có người phụ thuộc.

TNTT là thu nhập tính thuế. Cột tính nhanh cho cùng kết quả với cách cộng từng phần, chỉ gọn hơn. Ví dụ TNTT 11.350.000 đồng: theo từng phần là 10.000.000 × 5% + 1.350.000 × 10% = 500.000 + 135.000 = 635.000 đồng; theo công thức nhanh là 11.350.000 × 10% − 500.000 = 635.000 đồng.

Lương gross 30 triệu, không và có một người phụ thuộc

Không có người phụ thuộc:

1. 1

   Bảo hiểm: 30.000.000 × 10,5% = 3.150.000 đồng.

2. 2

   Thu nhập tính thuế: 30.000.000 − 3.150.000 − 15.500.000 = 11.350.000 đồng.

3. 3

   Thuế: 11.350.000 × 10% − 500.000 = 635.000 đồng.

4. 4

   Lương net: 30.000.000 − 3.150.000 − 635.000 = 26.215.000 đồng.

Có một người phụ thuộc, thu nhập tính thuế giảm thêm 6,2 triệu còn 5.150.000 đồng, nằm ở bậc 1. Thuế còn 5.150.000 × 5% = 257.500 đồng, lương net 26.592.500 đồng. Một người phụ thuộc giúp bạn nhận thêm 377.500 đồng mỗi tháng ở mức lương này.

Bảng tổng hợp bốn mức lương

Lương 20 triệu không người phụ thuộc có thu nhập tính thuế 2.400.000 đồng, thuế 120.000 đồng. Lương 50 triệu có thu nhập tính thuế 29.250.000 đồng, vẫn nằm trong bậc 2, thuế 29.250.000 × 10% − 500.000 = 2.425.000 đồng. Có hai người phụ thuộc, thuế ở mức 50 triệu còn 1.185.000 đồng.

Thuế không thể tính thẳng trên NET mà phải quy ngược qua biểu lũy tiến:

1. 1

   Lấy phần còn lại sau giảm trừ: B = NET − 15.500.000 − 6.200.000 × số người phụ thuộc. B âm hoặc bằng 0 thì thuế bằng 0.

2. 2

   Quy B ra thu nhập tính thuế theo bậc B rơi vào:

1. 1

   Tính thuế trên thu nhập tính thuế vừa ra, bằng biểu ở bước 3 (hoặc lấy thu nhập tính thuế trừ B).

2. 2

   Tính gross. Nếu bảo hiểm đóng trên chính mức gross và gross chưa vượt 50,6 triệu: gross = (NET + thuế) / 0,895.

Ví dụ NET 30 triệu, không người phụ thuộc: B = 30.000.000 − 15.500.000 = 14.500.000 đồng, rơi vào dòng thứ hai. Thu nhập tính thuế = (14.500.000 − 500.000) / 0,9 = 15.555.556 đồng. Thuế = 15.555.556 − 14.500.000 = 1.055.556 đồng. Gross = (30.000.000 + 1.055.556) / 0,895 = 34.698.945 đồng, trong đó bảo hiểm 3.643.389 đồng. Tính xuôi từ 34.698.945 đồng theo bốn bước ở trên sẽ ra đúng 30.000.000 đồng.

Ở mức NET 50 triệu, gross vượt trần 50,6 triệu nên BHXH, BHYT dừng ở 4.807.000 đồng và chỉ BHTN còn tính 1% trên gross. Công thức đổi thành gross = (NET + thuế + 4.807.000) / 0,99. Trước tháng 7/2026, trần là 46,8 triệu, gross tương ứng của NET 50 triệu là 59.288.889 đồng.

Thuế của người lương NET chỉ phụ thuộc mức NET và số người phụ thuộc, không phụ thuộc lương đóng bảo hiểm. Gross thì có: nếu hai bên thỏa thuận đóng bảo hiểm trên một mức khác, ví dụ đúng bằng mức NET, thì gross = NET + 10,5% mức đó + thuế. NET 30 triệu đóng bảo hiểm trên 30 triệu cho gross 30.000.000 + 3.150.000 + 1.055.556 = 34.205.556 đồng.

Nên thỏa thuận lương gross hay net

Lương NET giữ nguyên số tiền bạn nhận khi tham số thay đổi; phần chênh do công ty chịu. Năm 2026 là ví dụ: trần bảo hiểm tăng từ tháng 7 làm người lương gross 50 triệu nhận ít đi, còn người lương NET thì không. Đổi lại, lương NET khó so giữa các công ty và gross ghi trên hợp đồng có thể thấp hơn bạn nghĩ nếu công ty đóng bảo hiểm trên mức thấp. Lương gross thì minh bạch, dễ so, và bạn tự hưởng phần lợi khi giảm trừ gia cảnh tăng như đợt đầu năm 2026. Khi nhận thư mời ghi NET, hãy hỏi luôn mức lương đóng bảo hiểm, vì nó quyết định tiền thai sản, ốm đau, thất nghiệp và lương hưu sau này.

Đoàn phí công đoàn: đoàn viên đóng 0,5% lương đóng bảo hiểm, tối đa 10% lương cơ sở (253.000 đồng từ tháng 7/2026). Khoản này trừ vào net nhưng không được trừ khi tính thuế. Lương 30 triệu là đoàn viên thì net giảm thêm 150.000 đồng.

Khoản không chịu thuế hoặc miễn thuế: phụ cấp không chịu thuế, tiền ăn giữa ca bằng tiền trong mức trần, tiền lương làm thêm giờ, làm đêm trong giới hạn giờ đều làm tăng net vì không bị tính thuế. Từ kỳ tính thuế 2026, toàn bộ tiền lương làm thêm giờ trong giới hạn được miễn thuế, không chỉ phần trả cao hơn giờ thường như trước.

Ngày công: lương theo công chỉ tính trên số ngày hưởng lương. Không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì tháng đó không đóng BHXH, BHYT, BHTN, trừ khi hai bên thỏa thuận vẫn đóng theo mức của tháng gần nhất.

Hợp đồng dưới 3 tháng hoặc không có hợp đồng: không tính lũy tiến mà khấu trừ 10% trên tổng tiền chi trả, không có giảm trừ gia cảnh. Từ ngày 1/7/2026, khoản chi từ 5 triệu đồng mỗi lần trở lên mới bắt buộc khấu trừ; dưới mức đó chỉ khấu trừ khi người nhận yêu cầu. Người nhận dự tính cả năm không đến mức phải nộp thuế có thể làm cam kết để tạm chưa bị khấu trừ.

Lương đóng bảo hiểm thấp hơn gross: bảo hiểm ít đi nên net cao hơn bảng ở trên, nhưng thu nhập tính thuế cao hơn và quyền lợi bảo hiểm thấp hơn.

ketoanx.com/payroll

Các bước

1. 1

   Vào Tiền lương→, Hồ sơ nhân viên, bấm Thêm nhân viên. Nhập Mã NV, Họ tên (hai ô bắt buộc), Lương cơ bản (mức khoán, đơn giá giờ hoặc ngày công) là lương gross 30.000.000. Lương đóng BH để trống thì phần mềm đóng bảo hiểm trên chính lương cơ bản; chỉ điền khi hợp đồng ghi mức đóng thấp hơn gross, ví dụ chỉ lương chính.

2. 2

   Diện tính thuế TNCN có ba lựa chọn: Cư trú, hợp đồng từ 3 tháng (lũy tiến) (mặc định, dùng cho ví dụ của bài), Cư trú, dưới 3 tháng hoặc không hợp đồng (10%) và Không cư trú (20%). Hai diện sau không có giảm trừ gia cảnh. Ô Người phụ thuộc nhập 0 cho ca đầu, 1 cho ca có một người phụ thuộc (net 26.592.500). Người phụ thuộc cũng khai riêng được theo thời gian giảm trừ ở trang chi tiết nhân viên, mục Người phụ thuộc với nút Thêm người phụ thuộc và hai ô Giảm trừ từ tháng, Đến tháng (trống = chưa kết thúc); từ lúc khai ở đó, số giảm trừ mỗi tháng được đếm theo từng người và số nhập tay trên hồ sơ không dùng nữa.

3. 3

   Ô Là đoàn viên công đoàn tick khi người đó đóng đoàn phí: lương 30 triệu thì phiếu có Đoàn phí công đoàn 150.000 đồng (0,5% lương đóng bảo hiểm, tối đa 10% lương cơ sở), trừ vào thực lĩnh nhưng không trừ khi tính thuế. Phụ cấp, tiền ăn, trang phục khai ở Phụ cấp chịu thuế, Phụ cấp không chịu thuế hoặc ở Tiền lương→, Khoản thu nhập, khấu trừ khi cần có trần miễn thuế. Bấm Thêm.

4. 4

   Lương thỏa thuận là NET thì tick Lương thỏa thuận là lương thực nhận (NET): doanh nghiệp trả thay thuế, bảo hiểm và nhập mức NET vào Lương cơ bản. Với hồ sơ NET để trống Lương đóng BH, phần mềm đóng bảo hiểm trên lương gross quy đổi 34.698.945 đồng như trong bài, không trên số NET, và khi lưu hồ sơ có câu lưu ý ghi mức gross đó. Hợp đồng ghi mức đóng bảo hiểm khác thì nhập mức ấy vào Lương đóng BH.

5. 5

   Mở Tiền lương→, Tham số lương và chọn Xem tham số áp dụng cho kỳ để xem số của từng tháng: với tháng 3/2026 Trần lương đóng BHXH, BHYT là 46.800.000, từ tháng 7/2026 là 50.600.000; Giảm trừ bản thân 15.500.000 và Giảm trừ mỗi người phụ thuộc 6.200.000. Trần BHTN theo ô Vùng lương tối thiểu của công ty; chưa chọn vùng thì tính vùng I (106.200.000). Chọn vùng hoặc đặt tham số riêng ở form Đặt riêng tham số từ một tháng, nút Lưu tham số.

6. 6

   Về Tiền lương→, Bảng lương, khối Tính lương và hạch toán: ô Kỳ chọn 2026-08 rồi bấm Tính lương kỳ. Muốn thấy hiệu ứng trần của bài thì tính thêm kỳ 2026-03 cho cùng mức lương 50 triệu: phần mềm cho thực lĩnh 42.598.600 đồng ở kỳ 3 và 42.325.000 đồng ở kỳ 8.

7. 7

   Mở bảng lương của kỳ rồi bấm Phiếu lương cuối dòng nhân viên. Phiếu liệt kê Lương thời gian, Tổng thu nhập, Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm thất nghiệp, Thuế thu nhập cá nhân, Tổng khấu trừ, Thu nhập tính thuế và Thực lĩnh. Ca 30 triệu không người phụ thuộc ra 2.400.000, 450.000, 300.000, 635.000 và Thu nhập tính thuế 11.350.000.

Phần mềm tự ghi gì

Kỳ lương 30 triệu một người sinh một chứng từ lương theo Thông tư 99: Nợ 642, Có 334 30.000.000; Nợ 642 với Có 3383 5.250.000, Có 3384 900.000, Có 3386 300.000 và Có 3382 600.000 (phần doanh nghiệp đóng thêm, không trừ vào lương của bạn); Nợ 334 với Có 3383 2.400.000, Có 3384 450.000, Có 3386 300.000 và Có 3335 635.000. Chi phí ghi vào tài khoản trong ô TK chi phí lương của nhân viên (mặc định 642; 622, 627, 641 nếu khác). Theo Thông tư 133, BHTN ghi 3385 thay cho 3386.

Với hồ sơ NET 30 triệu để trống Lương đóng BH, chứng từ ghi Nợ 642, Có 334 34.698.945 (gồm bảo hiểm 3.643.389 và thuế 1.055.556 doanh nghiệp trả thay), còn Nợ 334 khấu trừ bảo hiểm 3.643.389 và thuế 1.055.556, nên thực lĩnh vẫn đúng 30.000.000. Báo lỗi hay gặp: Kỳ lương này đã được tính. Xóa chứng từ lương của kỳ để tính lại. khi tính lại cùng một kỳ; Lương đóng BH … đồng thấp hơn mức tham chiếu … đồng (mức thấp nhất làm căn cứ đóng BHXH) khi nhập lương đóng bảo hiểm thấp hơn lương cơ sở (mức tham chiếu). Lương dưới mức tối thiểu vùng thì hồ sơ vẫn lưu được, thông báo thành công chỉ thêm câu Lưu ý: …. Hạch toán chi tiết nằm ở bài bút toán lương và các khoản trích theo lương.

Kiểm lại và giới hạn

Mở Bảng lương tháng 08/2026 để đối chiếu từng cột với bảng tính tay của bài (cột Bảo hiểm NLĐ, Thuế TNCN, Thực lĩnh), rồi mở chứng từ lương bằng nút Chứng từ ở đầu trang. Với NET, phiếu lương hiện thêm hai dòng thu nhập Bảo hiểm doanh nghiệp trả thay và Thuế TNCN doanh nghiệp trả thay.

Ngày công ảnh hưởng tới lương gross của tháng: nghỉ không lương từ 14 ngày làm việc trở lên thì phần mềm không tính BHXH, BHYT, BHTN tháng đó trừ khi tick ô Thỏa thuận vẫn đóng bảo hiểm khi nghỉ không lương từ 14 ngày. Phần mềm tính thuế theo biểu và giảm trừ của kỳ nhưng không nộp tờ khai thay bạn; tờ khai khấu trừ lập ở màn thuế. KetoanX dùng được toàn bộ chức năng với 0 đồng.

Các bước chi tiết hơn, kèm những trường hợp ít gặp, nằm ở bài hướng dẫn sử dụng bảng lương.