Người phụ thuộc là con, vợ hoặc chồng, cha mẹ và một số người thân không nơi nương tựa mà bạn có trách nhiệm nuôi dưỡng. Con chưa thành niên và con khuyết tật, mất năng lực hành vi, không có khả năng lao động không bị xét thu nhập; con đang học, vợ hoặc chồng, cha mẹ và người thân khác phải có thu nhập bình quân tháng trong năm không quá 3 triệu đồng. Ai cũng cần hồ sơ chứng minh.
Hai mức này ghi thẳng trong luật; về sau Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh khi giá cả và thu nhập biến động. Kỳ 2025 trở về trước vẫn theo quy định cũ. Luật mới nói chung xem ở bài thuế TNCN 2026 theo Luật 109/2025.
01
Mức giảm trừ từ kỳ tính thuế 2026
Mức 15,5 triệu đồng và 6,2 triệu đồng là mức của từng tháng, áp dụng cho lương từ tháng 1/2026 chứ không đợi đến 1/7/2026.
Bản thân 15,5 triệu đồng một tháng. Một người có hai nơi trả lương chỉ chọn một nơi để tính khoản này tại một thời điểm. Nếu trong năm bạn chưa được trừ hoặc trừ chưa đủ 12 tháng, khi quyết toán bạn được trừ đủ 12 tháng. Người nước ngoài cư trú tại Việt Nam được tính từ tháng 1, hoặc từ tháng đến Việt Nam lần đầu, cho tới tháng hết hợp đồng và rời Việt Nam.
Mỗi người phụ thuộc 6,2 triệu đồng một tháng, và mỗi người chỉ được tính vào một người nộp thuế. Hai vợ chồng cùng đi làm có chung một đứa con thì tự thỏa thuận ai đăng ký con trong năm đó. Muốn thấy giảm trừ đổi lương thực nhận bao nhiêu, bạn thử trên công cụ tính lương gross net; các khoản trừ này đi vào phép tính thế nào có trong bài cách tính thuế TNCN từ tiền lương.
02
Ai là người phụ thuộc
Có năm nhóm, và quan hệ phải là người bạn có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo pháp luật.
| Nhóm | Ai | Điều kiện đi kèm |
|---|---|---|
| Con dưới 18 tuổi | Con đẻ, con nuôi hợp pháp, con riêng của vợ hoặc chồng | Không có điều kiện thu nhập |
| Con từ 18 tuổi | Mất năng lực hành vi dân sự, khuyết tật, không có khả năng lao động | Giấy xác nhận tương ứng |
| Con đang học | Đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề, và cả con từ 18 tuổi còn học phổ thông (tính cả thời gian chờ kết quả thi từ tháng 6 đến tháng 9 năm lớp 12) | Không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng không quá 3 triệu đồng |
| Vợ hoặc chồng, cha mẹ | Cha mẹ đẻ, cha dượng, mẹ kế, cha mẹ nuôi và cha mẹ của vợ hoặc chồng | Xem mục dưới về tuổi lao động |
| Người khác không nơi nương tựa | Anh chị em ruột, ông bà nội ngoại, cô dì chú bác cậu ruột, cháu ruột, người khác bạn phải trực tiếp nuôi | Đang sống cùng bạn và bạn có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo Luật Hôn nhân và gia đình |
03
Thu nhập và khả năng lao động của người phụ thuộc
Với con đã thành niên đang học, vợ chồng, cha mẹ và người thân khác, thu nhập bình quân tháng trong năm từ mọi nguồn không được vượt 3 triệu đồng, và mức này đã tăng so với trước. Bố mẹ hưởng lương hưu vài triệu một tháng vì vậy thường hết đủ điều kiện, còn bố mẹ không có thu nhập thì đủ.
Cách xét khác nhau theo tuổi. Vợ chồng, cha mẹ và người thân trong độ tuổi lao động phải đồng thời không có khả năng lao động và có thu nhập trong mức 3 triệu đồng. Người ngoài tuổi lao động chỉ cần không có thu nhập hoặc thu nhập trong mức đó. Không có khả năng lao động nghĩa là tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
Người nộp thuế tự xác định và tự chịu trách nhiệm về thu nhập của người phụ thuộc. Cơ quan thuế phát hiện kê khai sai sẽ xử lý theo luật quản lý thuế.
04
Hồ sơ chứng minh từng nhóm
Hồ sơ gồm giấy tờ chứng minh quan hệ cộng thêm giấy tờ riêng của nhóm; bản chụp là đủ.
Con đẻ
giấy khai sinh của con, hoặc quyết định nhận cha mẹ con, và căn cước của con nếu đã được cấp. Con nuôi: giấy khai sinh, căn cước nếu có và quyết định hoặc giấy chứng nhận nuôi con nuôi. Con riêng của vợ hoặc chồng: giấy khai sinh, căn cước nếu có, và giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ khác chứng minh quan hệ.
Con từ 18 tuổi mất năng lực hành vi dân sự hoặc khuyết tật: thêm giấy xác nhận tương ứng. Con đang học: thêm thẻ sinh viên, bản khai do nhà trường xác nhận, hay giấy tờ khác cho thấy con đang theo học.
Vợ hoặc chồng
căn cước và giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ khác chứng minh quan hệ vợ chồng.
Cha mẹ
căn cước của cha mẹ cùng giấy khai sinh của bạn hoặc văn bản xác định quan hệ cha mẹ con. Cha mẹ vợ, chồng thêm giấy khai sinh của vợ hoặc chồng và giấy chứng nhận kết hôn. Cha dượng, mẹ kế thêm giấy chứng nhận kết hôn giữa cha dượng với mẹ đẻ, hoặc mẹ kế với cha đẻ của bạn.
Người khác không nơi nương tựa
căn cước, bản kê khai về người phải trực tiếp nuôi dưỡng theo mẫu của pháp luật quản lý thuế, giấy tờ chứng minh quan hệ và nghĩa vụ nuôi dưỡng nếu có.
Người không có khả năng lao động
thêm giấy tờ chứng minh tỷ lệ suy giảm từ 81%. Người nước ngoài cư trú không có đúng loại giấy trên thì dùng tài liệu pháp lý do cơ quan có thẩm quyền cấp, thể hiện được quan hệ.
Doanh nghiệp trả lương có trách nhiệm lưu giữ hồ sơ và cung cấp khi bị thanh tra, kiểm tra. Khi cơ quan thuế khai thác được dữ liệu dân cư và dữ liệu thủ tục hành chính thì dùng dữ liệu đó, chỉ khi không khai thác được mới yêu cầu bạn nộp giấy tờ.
05
Đăng ký lúc nào và được tính từ tháng nào
Bạn chỉ được trừ cho người phụ thuộc khi đã đăng ký, hạn đăng ký cùng hồ sơ là trước ngày 31/12 của năm tính thuế, và ổn định cho các năm sau nếu không đổi. Cách đăng ký cụ thể xem bài đăng ký người phụ thuộc. Người phụ thuộc cũng phải đăng ký thuế lần đầu, hạn là 31/12 của năm tính thuế; chuyện mã số thuế xem bài mã số thuế cá nhân.
Nếu trong năm bạn chưa trừ cho người phụ thuộc, thì được trừ kể từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng, không phải từ tháng đăng ký. Đăng ký xong, bạn được tạm tính giảm trừ trong năm từ tháng đăng ký, tính đủ theo tháng.
06
Các khoản giảm trừ khác
Ngoài giảm trừ gia cảnh, thu nhập tính thuế còn được trừ đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học, chi y tế, chi giáo dục, và tiền đóng hưu trí, bảo hiểm nhân thọ.
Đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học phải vào tổ chức, quỹ được cơ quan nhà nước cho phép thành lập hoặc công nhận, và có chứng từ thu hợp pháp hoặc chứng từ chuyển khoản qua tổ chức tín dụng. Chi y tế được trừ tối đa 23 triệu đồng một năm, tính cho khám chữa bệnh trong nước thuộc danh mục bảo hiểm y tế chi trả. Chi giáo dục, đào tạo được trừ tối đa 24 triệu đồng một năm, gồm học phí các cấp học trong nước và đào tạo kỹ năng chuyên môn. Cả hai phải có hóa đơn, chứng từ mang tên người nộp thuế hoặc người phụ thuộc; chi y tế cần thêm bảng kê chi phí khám chữa bệnh; khoản nào đã có nguồn khác chi trả thì không được trừ. Khoản phát sinh năm nào chỉ trừ trong năm đó, không chuyển sang năm sau.
Hưu trí bổ sung, hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ được trừ tổng tối đa 3 triệu đồng một tháng. Người muốn trừ trực tiếp các khoản từ thiện, y tế, giáo dục vào thu nhập trước khi tính thuế thì phải tự quyết toán thuế, doanh nghiệp không quyết toán thay được (ai được ủy quyền xem ở quyết toán thuế TNCN của doanh nghiệp).
07
Làm trên KetoanX
Người phụ thuộc khai trong hồ sơ của từng nhân viên, ở Tiền lương, Hồ sơ nhân viên, rồi bấm mã nhân viên. Mỗi kỳ lương, KetoanX trừ 15,5 triệu đồng cho bản thân và 6,2 triệu đồng cho mỗi người phụ thuộc còn hiệu lực trong tháng đó trước khi tính thuế TNCN.
Các bước
Mở Tiền lương, Hồ sơ nhân viên và bấm mã nhân viên, ví dụ NV01 lương cơ bản 25.000.000 đồng, đóng bảo hiểm 10,5%. Trang hiện NV01 · tên nhân viên, phía trên là khung Sửa hồ sơ với ô Người phụ thuộc (số người) và ô tích
Đã đăng ký giảm trừ bản thân ở nơi làm khác (không trừ ở đây).Kéo xuống khung Người phụ thuộc. Dòng đầu cho biết
Tháng 10/2026 được giảm trừ cho … người phụ thuộcvà nói rõ đang đếm theo số nhập trên hồ sơ hay theo bảng khai bên dưới. Chưa khai ai thì phần mềm dùng số ở ô Người phụ thuộc của hồ sơ; từ khi có một dòng khai thì số nhập tay đó không còn được dùng nữa.Điền phần dưới bảng. Ô Họ tên người phụ thuộc bắt buộc, ít nhất hai ký tự, nếu không phần mềm báo Nhập họ tên người phụ thuộc. Ô Quan hệ gợi ý Con, Vợ, Chồng, Cha, Mẹ, Khác. Hai ô MST người phụ thuộc và Số CCCD hoặc giấy khai sinh không bắt buộc nhưng nên điền đủ vì quyết toán năm in lại các cột này.
Ô Giảm trừ từ tháng chọn tháng bắt đầu được trừ, ví dụ 01/2026 nếu nghĩa vụ nuôi dưỡng đã có từ đầu năm; để trống thì tính từ mọi kỳ về trước. Ô
Đến tháng (trống = chưa kết thúc)để trống khi người đó còn đủ điều kiện. Tháng kết thúc nhỏ hơn tháng bắt đầu thì phần mềm báoTháng kết thúc giảm trừ phải sau tháng bắt đầu. Bấm Thêm người phụ thuộc.Khi người phụ thuộc có thu nhập bình quân vượt 3 triệu đồng một tháng, bạn không xóa dòng mà vào lại hồ sơ và đặt Đến tháng là tháng cuối còn được trừ. Kỳ đã tính lương không đổi theo; kỳ chưa tính sẽ tự đếm lại. Trang chỉ nhắc ngưỡng 3 triệu bằng chữ trong khung, phần mềm không tự kiểm thu nhập của người phụ thuộc.
Nhân viên đã đăng ký giảm trừ bản thân ở nơi làm khác thì tích ô
Đã đăng ký giảm trừ bản thân ở nơi làm khác (không trừ ở đây)trong Sửa hồ sơ rồi bấm Lưu hồ sơ; từ kỳ sau bảng lương ở đây bỏ khoản 15,5 triệu đồng.Tiền lương → Bảng lương, ô Kỳ chọn 10/2026 rồi bấm Tính lương kỳ. Ở ví dụ NV01 có một người phụ thuộc, thu nhập tính thuế là 25.000.000 trừ bảo hiểm 2.625.000, trừ 15.500.000, trừ 6.200.000, còn 675.000 đồng; thuế TNCN 33.750 đồng (5%). Bỏ người phụ thuộc đó thì thu nhập tính thuế 6.875.000 và thuế 343.750 đồng.
Phần mềm tự ghi gì
Giảm trừ gia cảnh không tạo bút toán riêng; nó chỉ làm đổi số thuế khấu trừ trong chứng từ lương của kỳ (loại LG): Nợ 334, Có 3335 bằng số thuế sau giảm trừ, tức 33.750 đồng với NV01. Tờ quyết toán năm đọc lại bảng khai người phụ thuộc này để đếm số người theo từng tháng. Các khoản hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ, từ thiện được trừ trước thuế thì khai ở Tiền lương, Khoản thu nhập, khấu trừ bằng loại Khấu trừ vào lương có ô tích Khấu trừ: được trừ trước thuế; nút Thêm các khoản mẫu có sẵn khoản Hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ với trần 3.000.000 đồng một tháng.
Kiểm lại và giới hạn
Mở Tiền lương, Bảng lương, bấm kỳ 10/2026 và đối chiếu cột Thuế TNCN của NV01 với 33.750. Cuối năm, tờ quyết toán 05/QTT-TNCN có bảng kê 05-3/BK-QTT-TNCN liệt kê từng người phụ thuộc với Từ tháng và Đến tháng đã khai.
Hồ sơ giấy tờ chứng minh không bắt buộc khai ở đây, nhưng cuối trang hồ sơ có khung Tệp đính kèm với nút Thêm tệp (PDF, ảnh, Excel, Word, XML, tối đa 10 MB mỗi tệp) để đính giấy khai sinh, căn cước và giấy xác nhận. KetoanX không kiểm hồ sơ có hợp lệ hay đã đăng ký với cơ quan thuế chưa, không kiểm hạn đăng ký 31/12, và không tách quy tắc thu nhập theo nhóm tuổi hay khả năng lao động: các điều kiện đó bạn tự xét trước khi khai. Chi y tế, giáo dục cá nhân không đưa vào bảng lương; người nộp thuế tự đưa vào khi tự quyết toán. Các màn thuế khác của phần mềm có ở các tính năng thuế của KetoanX.
Cách nhập từng ô và các trường hợp khác của màn này có đủ trong bài hướng dẫn sử dụng bảng lương.
Bài liên quan
Thuế TNCN
Thuế TNCN 2026: biểu 5 bậc, giảm trừ, việc cần làm
Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 có hiệu lực từ 1/7/2026, nhưng phần tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026, tức từ lương tháng 1/2026.
Thuế TNCN
Cách tính thuế TNCN từ tiền lương 2026, có ví dụ
Thuế TNCN tháng bằng thu nhập tính thuế nhân với biểu thuế từng phần.
Thuế TNCN
Cách tính lương gross sang net 2026, có công cụ
Năm 2026, lương net bằng lương gross trừ 10,5% bảo hiểm phần người lao động (BHXH 8%, BHYT 1,5%, BHTN 1%, tính trên lương đóng bảo hiểm và có mức trần), rồi trừ thuế thu nhập cá nhân.
Dùng thử trên sổ của chính bạn
Đăng ký mất vài phút, không cần thẻ thanh toán. Mọi chức năng đều miễn phí.