Hạch toán tiền chậm nộp, tiền phạt và thuế truy thu sau kiểm tra, thanh tra theo Thông tư 99

Thông tư 99 không có dòng riêng cho tiền chậm nộp thuế. Nó nêu rõ tiền phạt vi phạm hành chính ghi vào TK 811, và tiền chậm nộp là khoản chi phát sinh ngoài hoạt động thông thường nên được ghi cùng chỗ đó. KetoanX cũng hạch toán như vậy.

Ví dụ: thuế GTGT quý 3/2026 có hạn 31/10/2026, rơi vào thứ Bảy nên hạn thật là thứ Hai 02/11/2026. Công ty còn thiếu 15.000.000 đồng và nộp ngày 20/11/2026. Khoảng chậm là 03/11 đến 19/11, tức 17 ngày, tiền chậm nộp là 15.000.000 × 0,03% × 17 = 76.500 đồng.

Khi nộp cùng lúc: Nợ TK 3331 15.000.000 và Nợ TK 811 76.500, Có TK 112 15.076.500. Nếu đã biết số tiền chậm nộp nhưng chưa nộp, ghi Nợ 811, Có 3339 để thấy khoản phải trả Nhà nước trên sổ.

Quá hạn nộp tiền phạt thì phát sinh thêm tiền chậm nộp tiền phạt, tính 0,05% mỗi ngày trên số tiền phạt chậm nộp, đếm cả ngày nghỉ. Khoản này cũng đi vào 811. Mức phạt cụ thể phụ thuộc hành vi, xem [mức phạt chậm nộp tờ khai thuế](/kien-thuc/muc-phat-cham-nop-to-khai), [mức phạt khai sai, khai thiếu, trốn thuế](/kien-thuc/muc-phat-khai-sai-tron-thue) và [mức phạt vi phạm hóa đơn](/kien-thuc/muc-phat-vi-pham-hoa-don).

Ví dụ: quyết toán TNDN năm 2025 có hạn 31/03/2026. Tháng 12/2026, kết luận kiểm tra loại một khoản chi không đủ điều kiện và yêu cầu nộp thêm 50.000.000 đồng; vì sổ sách ghi đủ nghiệp vụ nên bị phạt 20% số thuế thiếu, tức 10.000.000 đồng. Công ty nộp ngày 21/12/2026. Khoảng chậm là 01/04 đến 20/12/2026, tức 264 ngày, tiền chậm nộp là 50.000.000 × 0,03% × 264 = 3.960.000 đồng.

Cách ghi phụ thuộc sai sót có trọng yếu không, và Thông tư 99 để doanh nghiệp tự đánh giá theo quy mô và tính chất của sai sót trong hoàn cảnh cụ thể.

Sai sót không trọng yếu: số thuế TNDN của năm trước phải nộp thêm được ghi vào chi phí thuế TNDN hiện hành của năm phát hiện.

Nợ TK 8211 50.000.000, Có TK 3334 50.000.000.

Nợ TK 811 13.960.000, Có TK 3339 13.960.000 (tiền chậm nộp 3.960.000 và tiền phạt 10.000.000).

Ngày nộp tiền: Nợ TK 3334 50.000.000, Nợ TK 3339 13.960.000, Có TK 112 63.960.000.

Sai sót trọng yếu: bạn điều chỉnh hồi tố theo Chuẩn mực kế toán số 29, tức tăng hoặc giảm số dư đầu năm của TK 4211 và chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên báo cáo tình hình tài chính, thay vì đẩy cả số thuế vào kết quả năm nay. Hồi tố làm thế nào ở bài [điều chỉnh sai sót năm trước](/kien-thuc/dieu-chinh-sai-sot-nam-truoc).

Nếu công ty tự phát hiện trước thì ví dụ trên nhẹ hơn nhiều: khai bổ sung và nộp đủ thuế trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra hoặc trước khi họ phát hiện thì không bị phạt 10.000.000 đồng, chỉ còn tiền chậm nộp. Cách khai bổ sung nằm ở bài [khai bổ sung tờ khai thuế GTGT](/kien-thuc/khai-bo-sung-thue-gtgt), nguyên tắc tương tự cho tờ khai quyết toán TNDN.

Tiền chậm nộp và tiền phạt kèm theo vẫn ghi 811 như trên. Hóa đơn bị loại vì người bán không hợp pháp thì còn rủi ro lớn hơn, xem [hóa đơn bất hợp pháp, doanh nghiệp bán hàng bỏ trốn](/kien-thuc/hoa-don-bat-hop-phap-doanh-nghiep-bo-tron).

ketoanx.com/tax/payments

Các bước

1. 1

   Ví dụ thuế GTGT quý 3/2026. Vào Thuế, cuối kỳ→, Nộp thuế, ô Số dư đến ngày chọn 20/11/2026 rồi bấm Xem. Bảng Số thuế còn phải nộp đến ngày 20/11/2026 cho thấy dòng 33311 còn 15.000.000 ở cột Còn phải nộp.

2. 2

   Trong khung Lập chứng từ nộp thuế, mỗi tài khoản thuế là một dòng với các cột Còn phải nộp, Số nộp lần này, Tiểu mục, Kỳ thuế. Ô Số nộp lần này được điền sẵn bằng số còn phải nộp của mọi dòng, nên xóa số ở những dòng không nộp lần này. Dòng 33311 giữ 15.000.000, ô Tiểu mục gợi ý 1701.

3. 3

   Ô Kỳ thuế mặc định là kỳ khai liền trước theo kỳ khai của công ty: công ty khai quý thấy sẵn Q3/2026, công ty khai tháng thấy 10/2026 thì sửa thành Q3/2026 (gõ Quý 3/2026 cũng được). Ô Ngày nộp nhập 20/11/2026. Ngay dưới bảng hiện dòng nhắc: hạn 02/11/2026, chậm 17 ngày, tiền chậm nộp khoảng 76.500 đồng (0,03% mỗi ngày, không tính ngày nộp). Hạn đã được dời qua thứ Bảy 31/10 và tính cả ngày nghỉ riêng của công ty nếu có khai.

4. 4

   Bấm Điền tiền chậm nộp 76.500 đồng. Dòng cuối Tiền chậm nộp, tiền phạt (ghi vào chi phí khác) nhận số 76.500, tiểu mục 4931 và kỳ Q3/2026; ô tài khoản đầu dòng chọn 811 hoặc tài khoản con của 811 nếu bạn đã mở. Số này chỉ là gợi ý, có thông báo của cơ quan thuế thì sửa theo thông báo.

5. 5

   Ô Hình thức chọn Chuyển khoản (ủy nhiệm chi, báo nợ) và chọn Tài khoản ngân hàng chi, hoặc Tiền mặt (phiếu chi). Các ô Mã chương, Kho bạc nhà nước nhận, Tài khoản thu ngân sách, Mở tại ngân hàng lấy sẵn từ màn Đại lý thuế, kho bạc, gia hạn; ô Ghi chú tối đa 300 ký tự. Dòng Tổng nộp lần này phải ra 15.076.500.

6. 6

   Bấm Lập chứng từ nộp thuế và xác nhận. Phần mềm báo Đã lập chứng từ nộp thuế …, tổng 15.076.500 đồng; lần nộp hiện trong Các lần nộp thuế đã lập, bấm In ở cột Giấy nộp tiền để in giấy nộp tiền bản nội bộ.

7. 7

   Vụ truy thu TNDN năm 2025: khi nhận quyết định, vào Quỹ, ngân hàng→, Thu, chi, chứng từ khác, bấm Lập chứng từ, Loại chứng từ chọn Chứng từ nghiệp vụ khác. Dòng 1 TK Nợ 82111, TK Có 3334, Số tiền (VND) 50.000.000; dòng 2 TK Nợ 811, TK Có 3339, 13.960.000. Bấm Cất và ghi sổ (Cất, chưa ghi sổ chỉ lưu nháp, số chưa vào sổ cái nên màn Nộp thuế chưa thấy).

8. 8

   Ngày 21/12/2026 quay lại Nộp thuế: dòng 3334 nhập 50.000.000, Kỳ thuế ghi 2025; màn nhắc chậm 264 ngày, khoảng 3.960.000 đồng. Lần này không bấm nút điền tiền chậm nộp, vì tiền chậm nộp và tiền phạt đã ghi Có 3339 ở bước 7; nhập 13.960.000 vào dòng 3339 Phí, lệ phí và các khoản phải nộp khác rồi lập chứng từ.

Phần mềm tự ghi gì

Lần nộp thuế GTGT sinh một báo nợ (hoặc phiếu chi): Nợ 33311 15.000.000, Nợ 811 76.500, Có 112 15.076.500, diễn giải từng dòng ghi loại thuế, kỳ và tiểu mục. Lần nộp vụ truy thu ghi Nợ 3334 50.000.000, Nợ 3339 13.960.000, Có 112 63.960.000, khớp bút toán ở phần trên. Công ty theo Thông tư 133 dùng 821 thay cho 82111 ở bước 7.

Câu báo hay gặp: Số nộp vào tài khoản 3334 (… đồng) vượt số còn phải nộp trên sổ đến ngày … khi bạn nộp trước khi ghi nhận số truy thu; ghi bước 7 trước, hoặc đánh dấu Nộp trước, nộp vượt số trên sổ (tạm nộp khi chưa hạch toán số thuế phải nộp) nếu đúng là tạm nộp. Nhập số tiền nộp lớn hơn 0 cho ít nhất một khoản khi mọi ô số nộp đều trống. Ngày nộp nằm trong kỳ đã khóa sổ thì phần mềm từ chối lập chứng từ.

Kiểm lại và giới hạn

Xem lại bảng số còn phải nộp: sau hai lần nộp, 33311, 3334 và 3339 về 0. Bấm số tài khoản trong bảng để mở sổ chi tiết của nó, và mở sổ chi tiết 811 để thấy 76.500 và 13.960.000 nằm ở chi phí khác. Chi tiết từng ô của màn có ở [hướng dẫn màn Nộp thuế](/huong-dan/nop-thue).

Số gợi ý chỉ để tham khảo. Số bạn nộp phải theo thông báo hoặc quyết định của cơ quan thuế, vì ngày nộp thực tế và khoản đã bù trừ nằm ngoài những gì phần mềm biết; khoản gia hạn đã ghi ở Đại lý thuế, gia hạn nộp thuế thì gợi ý tính từ hạn đã gia hạn khi loại thuế khớp. Màn không gợi ý tiền chậm nộp cho thuế phát sinh theo từng lần như thuế hàng nhập khẩu, và không tính tiền chậm nộp tiền phạt 0,05%. Chứng từ chi nộp thuế lập tay ở Thu, chi, chứng từ khác không hiện trong danh sách các lần nộp của màn này. Phần cộng lại chi phí không được trừ không tự chạy từ 811 sang tờ khai quyết toán TNDN: bạn cộng bằng tay vào chỉ tiêu B4 khi lập tờ khai, ngoài phần khấu hao vượt mức mà phần mềm tự đưa vào. Sai sót trọng yếu cần hồi tố thì làm ở Báo cáo→, Điều chỉnh hồi tố sai sót. Công cụ ngoài phần mềm: [công cụ tính tiền chậm nộp](/cong-cu/tinh-tien-cham-nop) và [tính năng thuế của KetoanX](/tinh-nang#thue).