Sai sót năm trước phát hiện năm nay: điều chỉnh hồi tố hay ghi vào năm nay

Phi hồi tố không phải cách xử lý sai sót. Thông tư 99 chỉ cho phép nó khi đổi chính sách kế toán do áp dụng lần đầu một quy định mà quy định ấy không yêu cầu hồi tố. Doanh nghiệp tự nguyện đổi chính sách thì phải hồi tố.

Sổ kế toán ghi bằng phương tiện điện tử chỉ sửa bằng một chứng từ điều chỉnh ghi phần chênh lệch; số cũ không được tẩy hay ghi đè. Sự kiện xảy ra sau ngày kết thúc năm không phải sai sót mà xử lý ở bài sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ; thứ tự các việc chốt sổ nằm ở bài công việc kế toán cuối tháng, cuối quý, cuối năm.

So số sai với lợi nhuận trước thuế, tổng tài sản và từng chỉ tiêu bị ảnh hưởng. Khoản làm đổi lãi thành lỗ là ví dụ dễ thấy của trọng yếu về tính chất. Khi phân vân, hãy hỏi người ký báo cáo (kế toán trưởng, giám đốc) vì họ chịu trách nhiệm về nội dung.

Thông tư 133 viết khác: sai sót trọng yếu được sửa bằng cách báo cáo lại ở cột so sánh, và kỳ báo cáo hiện tại giữ nguyên số. Doanh nghiệp siêu nhỏ thì ngược lại, đưa sửa chữa thẳng vào kỳ phát hiện, tức không phải hồi tố.

Với thuế TNDN, sai sót không trọng yếu liên quan đến thuế phải nộp của năm trước được ghi tăng hoặc giảm chi phí thuế hiện hành (Nợ hoặc Có 8211) của năm phát hiện. Sai sót trọng yếu về thuế đi theo hồi tố như ví dụ trên. Tờ khai quyết toán của năm sai sót khai bổ sung theo bài quyết toán thuế TNDN. Với thuế GTGT, hóa đơn đầu vào bỏ sót hoặc hóa đơn điều chỉnh của kỳ trước nhiều khi khai thẳng vào chỉ tiêu [37], [38] của kỳ hiện tại; trường hợp khác phải khai bổ sung, xem bài khai bổ sung tờ khai thuế GTGT.

ketoanx.com/reports/restatement

Các bước

1. 1

   Lập chứng từ của tình huống 3: vào Quỹ, ngân hàng→, Thu, chi, chứng từ khác, bấm Lập chứng từ, ô Loại chứng từ chọn Chứng từ nghiệp vụ khác, Ngày chứng từ và Ngày hạch toán 20/05/2027, Diễn giải ghi rõ sai sót, ví dụ Hồi tố giá vốn 2026 ghi thiếu. Dòng 1: TK Nợ 4211, TK Có 156, Số tiền (VND) 1.200.000.000. Dòng 2: TK Nợ 3334, TK Có 4211, Số tiền (VND) 204.000.000. Để cả hai dòng trên một chứng từ thì màn hồi tố cộng sẵn ảnh hưởng thuần.

2. 2

   Bấm Cất và ghi sổ. Chỉ chứng từ đã ghi sổ mới đánh dấu hồi tố được; bấm Cất, chưa ghi sổ thì chứng từ chưa hiện ở màn hồi tố.

3. 3

   Mở Báo cáo→, Điều chỉnh hồi tố sai sót. Ô Năm tài chính gõ 2027, bấm Xem. Bảng Chứng từ ghi vào 4211 từ 01/01/2027 đến 31/12/2027 liệt kê mọi chứng từ đã ghi sổ có dòng Nợ hoặc Có 4211 mà đối ứng không phải 421, 911, với các cột Chứng từ, Ngày, Diễn giải, Ảnh hưởng 421 và Hồi tố. Chứng từ vừa lập có ảnh hưởng 421 là giảm 996.000.000.

4. 4

   Bật công tắc ở cột Hồi tố của chứng từ đó. Chỉ bật khi đã đánh giá sai sót là trọng yếu; tắt công tắc là bỏ đánh dấu.

5. 5

   Nếu cần trình bày lại báo cáo kết quả kinh doanh năm 2026, vào Báo cáo→, Thiết lập báo cáo tài chính, khung Số liệu năm trước nhập tay, chọn Năm của số liệu 2026, nhập số đã trình bày lại (giá vốn cộng thêm 1.200.000.000, chi phí thuế giảm 204.000.000) hoặc nạp tệp Excel cột A mã số, cột B số tiền, rồi bấm Lưu số năm trước.

Phần mềm tự ghi gì

Chứng từ ở bước 1 là bút toán duy nhất: Nợ 4211, Có 156 1.200.000.000 và Nợ 3334, Có 4211 204.000.000, ngày 20/05/2027. Nó không đi qua 632, 8211 hay 911 nên kết quả kinh doanh năm 2027 không đổi, tồn kho 156 và thuế phải nộp 3334 giảm ngay từ ngày ghi. Bật công tắc không sinh thêm bút toán nào; phần mềm chỉ ghi nhớ chứng từ là điều chỉnh hồi tố. Từ đó cột Số đầu năm của báo cáo tình hình tài chính 2027 lấy số dư cuối năm 2026 trên sổ cộng tác động của chứng từ, nên hàng tồn kho đầu năm thấp hơn 1.200.000.000 và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối đầu năm thấp hơn 996.000.000 so với báo cáo đã nộp.

Công ty theo Thông tư 133 dùng cùng màn này; chỗ khác về trình bày số so sánh nằm ở mục số so sánh phía trên. Tình huống 1 ghi một chứng từ ngày 31/12/2026 (Nợ 642, Có 214 15.000.000) khi sổ 2026 chưa khóa, rồi xóa chứng từ kết chuyển tháng 12 và kết chuyển lại. Tình huống 2 ghi chứng từ mua dịch vụ hoặc chứng từ nghiệp vụ khác ngày 20/05/2027, Nợ 642, Có 331 90.000.000. Câu báo lỗi hay gặp: Chỉ chứng từ đã ghi sổ mới đánh dấu điều chỉnh hồi tố được khi công tắc bật trên chứng từ nháp; Sổ đã khóa đến ngày … khi ngày chứng từ của tình huống 1 nằm trong kỳ đã khóa.

Kiểm lại và giới hạn

Mở Báo cáo→, Bảng cân đối kế toán tại 31/12/2027 để thấy cột đầu năm đã trình bày lại, và Báo cáo→, Thuyết minh BCTC để thấy chứng từ hồi tố được liệt kê. Bảng trống thì màn báo Không có chứng từ nào ghi vào 4211 đối ứng tài khoản khác trong năm này; thường là do chọn sai năm hoặc chứng từ ghi vào 4212 thay vì 4211.

Báo cáo kết quả kinh doanh năm trước không tự trình bày lại từ sổ vì bút toán ghi vào 4211; phần đó là số nhập tay ở bước 5. Phần mềm không đánh giá giúp sai sót nào trọng yếu và không tự lập tờ khai bổ sung từ chứng từ hồi tố; quyết toán TNDN và tờ khai GTGT bổ sung làm ở Thuế, cuối kỳ→, Tờ khai thuế. Hướng dẫn đầy đủ của màn có ở hướng dẫn điều chỉnh hồi tố sai sót.