01
Mốc thời gian và hai loại sự kiện
Chỉ những sự kiện nằm giữa hai mốc mới xét: sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm và trước ngày phát hành báo cáo tài chính. Ngày phát hành là ngày ghi trên báo cáo, khi giám đốc hoặc người được ủy quyền duyệt để gửi ra ngoài doanh nghiệp. Sự kiện xảy ra sau ngày đó không còn ảnh hưởng báo cáo ấy, và báo cáo phải nêu rõ ngày phát hành cùng người quyết định phát hành để người đọc biết giới hạn này.
Muốn phân loại, hỏi sự kiện ấy nói về thời điểm nào. Nếu nó xác nhận hoặc làm rõ một tình trạng đã tồn tại vào ngày 31/12 thì phải sửa số liệu cho đúng với tình trạng đó. Nếu nó chỉ cho thấy điều xảy ra sau ngày 31/12 thì số liệu cuối năm vẫn đúng và không sửa.
02
Sự kiện cần điều chỉnh và cách ghi sổ
Chuẩn mực kế toán số 23 nêu bốn nhóm điển hình: kết luận của tòa án xác nhận doanh nghiệp có nghĩa vụ hiện tại tại ngày cuối năm; thông tin cho biết một tài sản đã tổn thất (khách hàng phá sản, hàng tồn kho bán được với giá thấp hơn giá gốc); xác nhận giá gốc của tài sản đã mua hoặc tiền bán tài sản; phát hiện gian lận hoặc sai sót làm báo cáo không chính xác. Thông tư 99 thêm một trường hợp quen thuộc: hàng đã bán từ kỳ trước bị trả lại, giảm giá hoặc chiết khấu trước ngày phát hành báo cáo thì ghi giảm doanh thu trên báo cáo của kỳ lập báo cáo; nếu xảy ra sau ngày phát hành thì ghi giảm doanh thu của kỳ phát sinh.
Ví dụ 1, khách hàng phá sản. Công ty còn phải thu khách hàng X 500 triệu đồng tại 31/12/2026. Ngày 10/02/2027, trước khi giám đốc duyệt báo cáo 2026, X bị tuyên bố phá sản và công ty ước tính chỉ thu lại được 100 triệu. Đây là sự kiện cần điều chỉnh, vì khoản nợ đã mất khả năng thu từ trước. Ghi vào sổ 2026, ngày 31/12/2026: Nợ 642 400 triệu, Có 2293 400 triệu (dự phòng nợ phải thu khó đòi). Mức trích dự phòng nói chung xem bài trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi.
Ví dụ 2, hàng trả lại. Lô hàng bán tháng 12/2026 giá bán 80 triệu đồng chưa thuế, thuế GTGT 8 triệu, giá vốn 56 triệu. Ngày 12/02/2027 khách trả lại toàn bộ, báo cáo 2026 chưa phát hành. Ghi vào sổ 2026: Nợ 521 80 triệu, Nợ 3331 8 triệu, Có 131 88 triệu; đồng thời Nợ 155 56 triệu, Có 632 56 triệu. Nếu báo cáo đã phát hành rồi thì cùng bút toán này ghi vào năm 2027.
03
Sự kiện chỉ thuyết minh
Sự kiện không điều chỉnh mà trọng yếu thì thuyết minh hai điều: nội dung và số liệu của sự kiện, và ước tính ảnh hưởng tài chính hoặc lý do không ước tính được. Chuẩn mực liệt kê các ví dụ như hợp nhất kinh doanh hoặc thanh lý công ty con, công bố ngừng hoạt động một mảng, mua hoặc bán tài sản lớn, nhà xưởng bị phá hủy do hỏa hoạn hay bão lụt, tái cơ cấu quan trọng, giao dịch lớn về cổ phiếu, thay đổi bất thường về giá tài sản hoặc tỷ giá, thay đổi về thuế, cam kết hoặc nợ tiềm tàng mới, vụ kiện lớn. Giá thị trường của khoản đầu tư giảm sau ngày cuối năm cũng nằm ở nhóm này.
Cổ tức cần nhớ riêng. Cổ tức công bố sau ngày kết thúc năm không được ghi là nợ phải trả tại ngày cuối năm, dù công bố trước ngày phát hành báo cáo; bạn trình bày nó trong thuyết minh. Mẫu thuyết minh theo Thông tư 99 có sẵn dòng cổ tức, lợi nhuận đã công bố sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm.
Khoản vay ngắn hạn được thỏa thuận gia hạn thành dài hạn sau ngày kết thúc kỳ cũng là sự kiện không cần điều chỉnh: báo cáo vẫn phân loại nợ ngắn hạn theo tình trạng ngày cuối năm, và doanh nghiệp thuyết minh việc gia hạn. Khắc phục vi phạm hợp đồng vay dài hạn sau ngày cuối năm cũng đi theo cách này.
Ví dụ: kho thành phẩm cháy ngày 20/01/2027, thiệt hại ước tính 1,5 tỷ đồng. Hàng vẫn còn đủ ngày 31/12/2026 nên không sửa số liệu 2026; thuyết minh nêu vụ cháy, thiệt hại dự kiến và phần bảo hiểm bồi thường nếu có. Tổn thất ghi vào năm 2027.
04
Khi sự kiện làm mất giả định hoạt động liên tục
Trường hợp này đổi cả cách lập báo cáo chứ không chỉ một dòng số. Nếu sau ngày kết thúc năm ban giám đốc xác định sẽ giải thể, ngừng hoạt động hoặc phá sản, doanh nghiệp không được lập báo cáo theo giả định hoạt động liên tục. Thông tư 99 có bộ báo cáo riêng cho trường hợp không hoạt động liên tục, mang hậu tố DNKLT. Kết quả kinh doanh giảm sút mạnh sau kỳ cũng buộc ban giám đốc xem lại giả định này.
05
Làm trên KetoanX
Phần mềm không tự nhận ra sự kiện sau kỳ; bạn quyết định loại sự kiện rồi làm ở hai chỗ khác nhau. Sự kiện cần điều chỉnh ghi bằng chứng từ của màn nghiệp vụ tương ứng, ngày hạch toán 31/12/2026 trong sổ năm 2026. Sự kiện chỉ thuyết minh viết ở Báo cáo, Thuyết minh BCTC, phần những thông tin khác của kỳ năm 2026.
Bản thuyết minh báo cáo tài chính của công ty mẫu, chụp từ ứng dụng KetoanX.Các bước
Kiểm năm 2026 còn mở ở Hệ thống, Khóa sổ kế toán. Ngày khóa đã vượt 31/12/2026 thì mọi chứng từ dưới đây bị chặn với câu Sổ đã khóa đến ngày …; người có quyền phải lùi ngày khóa trước, ghi xong thì khóa lại.
Khách X phá sản: vào Thuế, cuối kỳ, Trích lập, hoàn nhập dự phòng, giữ tab 2293 · phải thu khó đòi, đặt Ngày lập (cuối kỳ) 31/12/2026 và bấm Xem. Tỷ lệ gợi ý tính theo thời gian quá hạn nên không biết chuyện phá sản; ở chứng từ còn nợ của X sửa ô Tỷ lệ (%) thành 80, vì chỉ thu lại được 100 trên 500 triệu. X còn nhiều chứng từ thì sửa từng dòng.
Đọc ba số dưới bảng: Số dự phòng phải có, Số dư dự phòng đang có và dòng Trích thêm (với khách X chưa có dự phòng là 400.000.000). Bấm
Lập chứng từ trích lập, hoàn nhập. Mỗi loại dự phòng tại một ngày chỉ có một chứng từ, lập lại thì chứng từ cũ được thay.Hàng trả lại ngày 12/02/2027: vào Bán hàng, Chứng từ bán hàng, bấm Hàng bán bị trả lại, chọn ô Chứng từ gốc là chứng từ bán tháng 12/2026 để dòng hàng, khách và giá vốn lấy theo lần bán. Đặt Ngày hạch toán 31/12/2026 để bút toán vào sổ năm 2026, ghi ngày khách trả hàng thật vào Diễn giải. Giữ số lượng trả trọn lô, Thuế suất GTGT 10%, ô Thanh toán để Chưa thanh toán (công nợ) để giảm 131, rồi bấm Cất và ghi sổ.
Vụ cháy kho ngày 20/01/2027: vào Báo cáo, Thuyết minh BCTC, chọn Từ ngày 01/01/2026, Đến ngày 31/12/2026 và bấm Xem báo cáo. Mở khung
Phần chữ riêng của kỳ này (01/01/2026 đến 31/12/2026), tìm ô IX. Những thông tin khác (công ty theo Thông tư 133 là mục VIII). Ô trống thì bấmChép văn bản soạn sẵn vào ôđể có khung chữ.Trong văn bản soạn sẵn, mục 2 ghi
không có sự kiện trọng yếu cần điều chỉnh hay công bố. Sửa mục này thành nội dung vụ cháy, thiệt hại ước tính 1,5 tỷ đồng và phần bảo hiểm có thể bồi thường; thêm cổ tức công bố sau ngày 31/12/2026 hoặc khoản vay được gia hạn nếu có. Mục 6 về giả định hoạt động liên tục cũng là câu soạn sẵn, phải sửa khi sự kiện làm lung lay giả định ấy. Ghi luôn ngày phát hành báo cáo và người duyệt phát hành vào đây.Bấm Lưu cho kỳ này. Mỗi phần tối đa 20.000 ký tự, và chữ lưu riêng theo khoảng ngày nên thuyết minh năm 2027 không đè lên năm 2026. Khi giám đốc duyệt bản cuối, bấm Lưu báo cáo để giữ bản cố định cùng ngày phát hành.
Phần mềm tự ghi gì
Chứng từ dự phòng ghi Nợ tài khoản chi phí quản lý hiện ở tiêu đề khung (ví dụ 6426), Có 2293 là 400.000.000, ngày 31/12/2026. Chứng từ hàng bán bị trả lại ghi Nợ 521 80.000.000, Nợ 33311 8.000.000, Có 131 88.000.000, và nhập lại kho Nợ 155, Có 632 56.000.000 theo giá vốn đã xuất ở chứng từ gốc; công ty theo Thông tư 133 ghi giảm thẳng 511 thay cho 521. Vì hạch toán ngày 31/12/2026, phần thuế 8.000.000 cũng rơi vào màn Thuế GTGT tháng 12/2026, nên đối chiếu lại với tờ khai tháng 12 đã nộp. Phần chữ thuyết minh không sinh bút toán. Câu báo hay gặp: Ngày hạch toán không được trước ngày của chứng từ gốc khi chứng từ gốc mang ngày sau 31/12/2026.
Kiểm lại và giới hạn
Mở Báo cáo, Bảng cân đối kế toán tại 31/12/2026 để thấy khoản dự phòng trừ vào phải thu, Báo cáo, Kết quả kinh doanh năm 2026 để thấy doanh thu thuần và giá vốn đã giảm, rồi xem lại bản thuyết minh in ra. Màn thuyết minh không có bước nhắc sự kiện sau kỳ, không có ô riêng cho ngày phát hành báo cáo, và KetoanX chưa có bộ báo cáo cho doanh nghiệp không hoạt động liên tục. Cách lập cả bản thuyết minh nằm ở bài cách lập thuyết minh báo cáo tài chính, còn từng khung của màn có ở hướng dẫn màn Thuyết minh BCTC.
06
Câu hỏi hay gặp
Hai chỗ dễ lẫn: ranh giới với sai sót năm trước, và sự kiện nằm sau ngày ký báo cáo.
Sự kiện sau kỳ khác gì sai sót năm trước?
Sự kiện sau kỳ xảy ra trong khoảng từ ngày cuối năm đến ngày phát hành báo cáo, khi báo cáo năm đó chưa ra. Sai sót năm trước được phát hiện sau khi báo cáo đã phát hành; nó xử lý theo bài điều chỉnh sai sót năm trước. Phát hiện gian lận hoặc sai sót trước ngày phát hành là một sự kiện cần điều chỉnh, nên sửa luôn vào sổ năm đó.
Sự kiện xảy ra sau khi ký báo cáo thì sao?
Báo cáo đã phát hành không phản ánh sự kiện ấy. Ghi sự kiện vào sổ năm sau theo bản chất của nó, và nếu trọng yếu thì thuyết minh trong báo cáo năm sau. Các việc đầu năm sau, kể cả kết chuyển lợi nhuận, xem bài chuyển số sang năm mới.
Bài liên quan
Cuối kỳ và khóa sổ
Công việc kế toán cuối tháng, quý, năm
Cuối kỳ bạn làm theo thứ tự: chốt chứng từ và đối chiếu số liệu, rồi trích khấu hao, phân bổ chi phí, tính lương, tính giá vốn, xử lý thuế, sau cùng mới kết chuyển sang TK 911 và khóa sổ.
Báo cáo tài chính
Cách lập thuyết minh báo cáo tài chính
Bản thuyết minh (mẫu B09-DN) có hai loại nội dung.
Cuối kỳ và khóa sổ
Trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi: mức trích
Khoản nợ quá hạn 8 tháng được trích lập dự phòng 30% số còn nợ, nếu có chứng từ gốc và đối chiếu công nợ hoặc văn bản đòi nợ đã gửi khách.
Dùng thử trên sổ của chính bạn
Đăng ký mất vài phút, không cần thẻ thanh toán. Mọi chức năng đều miễn phí.