Hạch toán tài sản cố định tự xây dựng, tự sản xuất: tập hợp chi phí và ghi tăng khi hoàn thành

Lãi vay của khoản vay dùng để xây tài sản được cộng vào nguyên giá (vốn hóa) khi thỏa điều kiện của Chuẩn mực kế toán số 16. Nói chung chỉ chi phí liên quan trực tiếp, cần thiết, và phát sinh khi quá trình xây dựng không bị gián đoạn bất thường do chậm tiến độ mới được vốn hóa. Chênh lệch tỷ giá hối đoái thì không được vốn hóa trong giai đoạn xây dựng. Điều kiện vốn hóa chi tiết nằm ở bài chi phí lãi vay vốn hóa; các cách hình thành nguyên giá khác (mua, nhận góp vốn, được tặng) nằm ở bài nguyên giá tài sản cố định.

Hai khoản bị loại: lãi nội bộ, và chi phí không hợp lý như nguyên liệu lãng phí, lao động hay chi phí khác vượt mức bình thường. Công ty xây nhà kho mà hao hụt vật liệu cao hơn định mức thì phần vượt đi vào chi phí kỳ hoặc xử lý theo nguyên nhân, không cộng vào nguyên giá.

Giá quyết toán thấp hơn, phần chi phí không được duyệt phải thu hồi thì ghi Nợ TK 138, Có TK 211. Giá quyết toán cao hơn thì điều chỉnh tăng nguyên giá, đối ứng các tài khoản liên quan. Khấu hao đã trích từ lúc bàn giao đến lúc duyệt không phải tính lại; từ đó về sau, mức khấu hao bằng giá quyết toán trừ khấu hao đã trích, chia thời gian trích khấu hao còn lại.

Tiếp ví dụ: sau 5 tháng quyết toán duyệt 346.000.000 đồng, cao hơn giá tạm tính 6.000.000 đồng. Khấu hao đã trích 5 tháng là khoảng 7.083.333 đồng. Từ tháng sau, khấu hao một tháng bằng (346.000.000 − 7.083.333) chia 235 tháng còn lại, khoảng 1.442.199 đồng.

Nhà xưởng, công trình trên đất cần hồ sơ riêng thì khấu hao mới được trừ khi tính thuế TNDN: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên công ty hoặc hợp đồng thuê, mượn đất; hóa đơn thanh toán khối lượng xây dựng bàn giao kèm hợp đồng xây dựng, thanh lý hợp đồng và quyết toán công trình mang tên, địa chỉ và mã số thuế của công ty; và công trình được quản lý, theo dõi như tài sản cố định. Với công trình công ty tự thi công, hãy giữ đủ chứng từ của từng khoản chi đã gom vào công trình. Điều kiện chung của khấu hao được trừ nằm ở bài khấu hao tài sản cố định được trừ khi tính thuế.

ketoanx.com/assets/increase

Các bước

1. 1

   Xuất vật liệu cho nhà kho: Kho→, Nhập kho, xuất kho, bấm Lập phiếu xuất kho. Trên lưới dòng, cột TK đối ứng gõ 2412 thay cho tài khoản gợi ý theo Lý do (ví dụ Sản xuất gợi ý 621), rồi nhập vật liệu với tổng giá trị 180.000.000.

2. 2

   Nhà thầu phụ, lương công nhân và lãi vay vốn hóa: Quỹ, ngân hàng→, Thu, chi, chứng từ khác, bấm Lập chứng từ, ô Loại chứng từ chọn Chứng từ nghiệp vụ khác. Mỗi khoản một dòng: Nợ 2412, Có 331 60.000.000 và Nợ 1332, Có 331 6.000.000 (cùng Đối tượng Có là nhà thầu); Nợ 2412, Có 334 90.000.000. Lãi đã trả qua ngân hàng lập Báo nợ ngân hàng Nợ 2412, Có tài khoản ngân hàng 10.000.000. Bấm Cất và ghi sổ.

3. 3

   Khi nghiệm thu, mở Tài sản, chi phí→, Ghi tăng tài sản, khối Ghi tăng có chứng từ. Ô Mã TSCĐ và Tên tài sản (bắt buộc) ghi mã và tên nhà kho. Ngày ghi tăng là ngày bàn giao đưa vào dùng; ngày này cũng là ngày chứng từ.

4. 4

   Ô Nguyên giá (chưa thuế) nhập 340.000.000, đúng số dư 2412 của công trình (hoặc giá tạm tính khi chưa quyết toán). Ô Thời gian sử dụng (tháng) đổi từ 60 sang 240. TK nguyên giá, TK hao mòn, TK chi phí khấu hao để theo gợi ý hoặc đổi theo bộ phận dùng kho.

5. 5

   Ô Nguồn hình thành chọn Xây dựng cơ bản hoàn thành (Có 2412), và để trống ô TK đối ứng (Có): phần mềm lấy 2412 theo nguồn. Bỏ trống Thuế suất GTGT % (khi mua) và Hoặc tiền thuế GTGT: với nguồn này phần mềm từ chối thuế bằng câu Thuế GTGT đầu vào chỉ ghi khi mua mới hoặc thuê tài chính, vì thuế đã khấu trừ lúc gom chi phí. Ô Biên bản giao nhận số ghi số biên bản nghiệm thu.

6. 6

   Bấm Ghi tăng, xác nhận Lập chứng từ ghi tăng và thẻ tài sản?.

7. 7

   Quyết toán duyệt 346.000.000 sau 5 tháng: mở thẻ nhà kho, khối Đánh giá lại, nâng cấp. Ngày đánh giá lại là ngày duyệt, trong tháng thứ năm và sau khi đã trích khấu hao tháng đó. Nguyên giá mới 346.000.000; Giá trị còn phải khấu hao để trống thì phần mềm lấy nguyên giá mới trừ giá trị thanh lý trừ hao mòn lũy kế, tức khoảng 338.916.667. Số tháng khấu hao còn lại (bắt buộc) nhập 235. Lý do thay đổi nguyên giá chọn Quyết toán xây dựng cơ bản (điều chỉnh theo giá quyết toán), để trống TK đối ứng (để trống: theo lý do) thì đối ứng là 2412. Bấm Đánh giá lại.

Máy ép tự sản xuất làm như bước 3 đến 6 với Nguồn hình thành là Khác và TK đối ứng (Có) 154, hoặc 155 nếu máy đã nhập kho thành phẩm; Thời gian sử dụng (tháng) 120.

Phần mềm tự ghi gì

Chứng từ ghi tăng nhà kho ghi Nợ 211, Có 2412 340.000.000 và lập thẻ tài sản; khấu hao tháng là 340.000.000 chia 240, khoảng 1.416.667 đồng, ghi khi bạn bấm Tính khấu hao kỳ. Chứng từ đánh giá lại ghi Nợ 211, Có 2412 6.000.000; khấu hao tháng đánh giá vẫn theo số cũ, từ tháng sau giá trị còn phải khấu hao chia đều cho 235 tháng, khoảng 1.442.199 đồng (lệch vài đồng do làm tròn). Quyết toán thấp hơn thì phần giảm nguyên giá đối ứng về 2412; bạn chuyển tiếp sang 138 bằng chứng từ nghiệp vụ khác Nợ 138, Có 2412. Công ty theo Thông tư 133 dùng 2111 và 2412 như nhau.

Máy ép: Nợ 211, Có 154 theo nguyên giá ghi trên form. Màn ghi tăng chỉ nhận một tài khoản đối ứng, nên khoản lắp đặt, chạy thử 3.000.000 trả tiền mặt muốn vào cùng nguyên giá 153.000.000 thì lập phiếu chi Nợ 154 trước khi ghi tăng, rồi ghi tăng 153.000.000 Có 154. Báo lỗi hay gặp: Tài khoản không có trong hệ thống: … khi gõ tài khoản đối ứng chưa mở; Sổ đã khóa đến ngày … khi ngày ghi tăng nằm trong kỳ đã khóa; Tài sản đã được trích khấu hao sau tháng đánh giá lại… khi đánh giá lại lùi về trước tháng đã trích.

Kiểm lại và giới hạn

Mở Báo cáo→, Sổ chi tiết, gõ 2412: sau khi ghi tăng, số dư của nhà kho phải về 0. Trên thẻ tài sản, các ô Nguyên giá, Hao mòn lũy kế, Giá trị còn lại và bảng Lịch sử thay đổi của thẻ cho thấy lần ghi tăng và lần quyết toán; nút In chứng từ ghi tăng và Biên bản giao nhận (01-TSCĐ) ở đầu thẻ. Từng ô của màn có ở hướng dẫn màn ghi tăng tài sản.

KetoanX không có sổ theo dõi chi phí từng công trình xây dựng cơ bản dở dang trên 2412. Muốn tách theo công trình, khai công trình là một đối tượng tập hợp chi phí trong danh mục, chọn nó ở cột Đối tượng THCP trên phiếu xuất kho và chứng từ gom chi phí (cột này chỉ hiện khi danh mục đã có đối tượng), rồi xem ở Báo cáo→, Sổ chi tiết theo chiều phân tích. Phần mềm cũng không tự tính lãi vay được vốn hóa. Các chức năng khác của phân hệ tài sản có ở trang tính năng tài sản của KetoanX.

Chi phí nâng cấp một tài sản đang dùng cũng đi qua TK 241 và có bài riêng là sửa chữa, nâng cấp tài sản cố định; cách dùng tài khoản này có ở bài tài khoản 241 xây dựng cơ bản dở dang.