Khấu hao tài sản cố định được trừ và không được trừ khi tính thuế TNDN

Cập nhật · Biên soạn: KetoanX

Khấu hao không được trừ khi tài sản không dùng cho sản xuất, kinh doanh (trừ tài sản phục vụ người lao động), không có giấy tờ chứng minh sở hữu, không nằm trong sổ kế toán, trích sai hoặc vượt mức Bộ Tài chính quy định, đã khấu hao hết, hoặc ứng với phần nguyên giá ô tô vượt 1,6 tỷ đồng. Phần đó vẫn ghi chi phí trên sổ, chỉ được cộng lại khi quyết toán thuế TNDN.

Không được trừ
Không dùng kinh doanh, thiếu giấy tờ sở hữu, không theo dõi sổ, vượt mức Bộ Tài chính quy định, đã khấu hao hết, ô tô trên 1,6 tỷ
Vẫn được trừ
Tài sản phục vụ người lao động; tạm dừng dưới 9 tháng (mùa vụ) hoặc dưới 12 tháng (sửa chữa, bảo trì); cho thuê chưa có khách
Ghi sổ
Không ghi giảm chi phí kế toán, chỉ cộng vào chi phí không được trừ khi quyết toán thuế TNDN
Văn bản
Nghị định 320/2025 Điều 10 khoản 6; Thông tư 20/2026 hiệu lực 12/3/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế 2025

01

Các trường hợp khấu hao không được trừ

Nghị định 320/2025/NĐ-CP, Điều 10 khoản 6, liệt kê các trường hợp. Thông tư 20/2026/TT-BTC có hiệu lực từ 12/3/2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế 2025.

Trường hợpNội dung
Không dùng cho sản xuất, kinh doanhKhấu hao tài sản không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ
Thiếu giấy tờ sở hữuTài sản không có giấy tờ chứng minh thuộc quyền sở hữu của công ty, trừ tài sản thuê tài chính
Không theo dõi trong sổTài sản không được quản lý, theo dõi, hạch toán trong sổ kế toán theo chế độ hiện hành
Vượt quy định của Bộ Tài chínhPhần trích không đúng hoặc vượt mức: thời gian ngắn hơn khung, khấu hao nhanh quá mức hoặc khi công ty không có lãi
Công cụ, dụng cụ không đủ điều kiện TSCĐKhông khấu hao như TSCĐ; chi phí mua phân bổ dần vào chi phí, tối đa 3 năm
Đã khấu hao hếtKhấu hao tiếp cho tài sản đã khấu hao hết giá trị, trừ khi cơ quan có thẩm quyền cho phép đánh giá lại
Ô tô, máy bay, du thuyềnPhần khấu hao ứng với nguyên giá ô tô chở người từ 9 chỗ trở xuống vượt 1,6 tỷ đồng một xe; khấu hao máy bay, trực thăng, tàu lượn, du thuyền không dùng kinh doanh vận chuyển, du lịch, khách sạn
Công trình dùng hỗn hợpPhần giá trị công trình trên đất ứng với diện tích không dùng cho sản xuất, kinh doanh hoặc người lao động
Quyền sử dụng đất lâu dàiKhông được trích khấu hao hay phân bổ vào chi phí được trừ

Dòng vượt quy định của Bộ Tài chính dựa vào chế độ hiện hành của Bộ Tài chính, tức vẫn là Thông tư 45/2013/TT-BTC: khung thời gian xem bài khung thời gian trích khấu hao tài sản cố định, mức khấu hao nhanh xem bài các phương pháp khấu hao tài sản cố định. Xe ô tô trên 1,6 tỷ có bài riêng, khấu hao xe ô tô trên 1,6 tỷ.

02

Các trường hợp vẫn được trừ

Tài sản phục vụ người lao động tại công ty như nhà nghỉ giữa ca, nhà ăn giữa ca, nhà thay quần áo, nhà vệ sinh, trạm y tế, nhà trẻ, khu thể thao, nhà để xe, xe đưa đón người lao động, nhà ở trực tiếp cho người lao động vẫn được trích khấu hao và tính vào chi phí được trừ.

Tài sản đang dùng cho sản xuất, kinh doanh mà phải tạm dừng do sản xuất theo mùa vụ dưới 9 tháng, hoặc để sửa chữa, di dời, bảo trì định kỳ dưới 12 tháng rồi tiếp tục dùng, thì khấu hao trong thời gian tạm dừng vẫn được trừ. Công ty phải lưu hồ sơ và nguyên nhân tạm dừng để đưa ra khi cơ quan thuế yêu cầu.

Tài sản cho thuê mà chưa có khách thuê thì khấu hao hoặc phân bổ dần vẫn được trừ nếu tài sản thuộc quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp của công ty. Hồ sơ gồm giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp và hồ sơ quản lý, theo dõi, hạch toán tài sản.

Quyền sử dụng đất có thời hạn, nếu có đầy đủ hóa đơn, chứng từ, đúng quy định pháp luật và tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh, được phân bổ dần vào chi phí theo thời hạn sử dụng đất ghi trên giấy chứng nhận hoặc hợp đồng thuê đất.

Hồ sơ nhà xưởng, trụ sở, cửa hàng có thêm điều kiện: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên công ty (hoặc hợp đồng thuê, mượn đất), hóa đơn thanh toán khối lượng xây dựng kèm hợp đồng, quyết toán giá trị công trình mang tên, địa chỉ và mã số thuế của công ty, và công trình được theo dõi hạch toán đúng quy định.

03

Ví dụ tính phần khấu hao không được trừ

Năm 2026 một công ty có ba tài sản gây chênh lệch giữa sổ và thuế

  • Nhà xưởng nguyên giá 3.000.000.000 đồng, khấu hao 20 năm, mỗi năm 150.000.000 đồng. Một khu bằng 20% diện tích được dùng làm chỗ ở của chủ công ty, không phục vụ sản xuất, kinh doanh hay người lao động: 20% × 150.000.000 = 30.000.000 đồng không được trừ.
  • Máy nguyên giá 120.000.000 đồng thuộc nhóm máy móc, thiết bị công tác khác (khung 5 đến 12 năm), công ty chọn khấu hao 3 năm mà không có phương án được phê duyệt, mỗi năm 40.000.000 đồng. Mức theo thời gian tối thiểu của khung là 120.000.000 ÷ 5 = 24.000.000 đồng, nên 40.000.000 − 24.000.000 = 16.000.000 đồng không được trừ.
  • Một máy cũ đã khấu hao hết nhưng vẫn bị trích thêm 12.000.000 đồng trong năm: cả 12.000.000 đồng không được trừ.

Bảng theo dõi chênh lệch cho năm 2026 như sau:

Tài sảnKhấu hao trên sổKhấu hao được trừChênh lệchLý do
Nhà xưởng150.000.000120.000.00030.000.000Phần diện tích không dùng kinh doanh
Máy 120 triệu40.000.00024.000.00016.000.000Ngắn hơn khung tối thiểu
Máy cũ12.000.000012.000.000Đã khấu hao hết
Cộng202.000.000144.000.00058.000.000

Tổng 58.000.000 đồng là khoản chi phí không được trừ cộng vào thu nhập chịu thuế. Với thuế suất 20% (mức phổ thông; công ty có doanh thu năm trước không quá 3 tỷ đồng chịu 15%, từ trên 3 đến 50 tỷ đồng chịu 17%), thuế TNDN phải nộp tăng 58.000.000 × 20% = 11.600.000 đồng.

04

Hạch toán và kê khai

Khoản chênh vẫn ở lại trong chi phí trên sổ kế toán. Thông tư 99 nói chi phí không được tính vào chi phí thuế TNDN nhưng có đủ hóa đơn chứng từ và đã hạch toán đúng chế độ kế toán thì không ghi giảm chi phí kế toán, mà chỉ điều chỉnh khi quyết toán thuế TNDN để tăng số thuế phải nộp. Bạn lập bảng theo dõi như trên mỗi năm, và cộng tổng cột chênh lệch vào dòng chi phí không được trừ của tờ khai quyết toán thuế TNDN; các khoản chi bị loại khác nằm ở bài danh sách chi phí không được trừ.

Lỗi kế toán khác với lỗi thuế. Tài sản đã khấu hao hết mà vẫn còn dùng thì theo Thông tư 99 không được trích khấu hao tiếp, nên khoản 12.000.000 đồng ở ví dụ là lỗi ghi sổ phải sửa sổ, không chỉ cộng lại khi quyết toán. Ngược lại, tài sản chưa dùng, không cần dùng hay chờ thanh lý vẫn phải trích khấu hao trên sổ; khi tính thuế, câu chữ điểm a khoản 6 về tài sản không dùng cho sản xuất, kinh doanh có thể áp vào phần khấu hao đó. Nghị định 320 không có ngoại lệ riêng cho tài sản mới mua chưa dùng, ngoại lệ tạm dừng ở trên viết cho tài sản đang dùng; với tài sản chưa dùng, nên giữ hồ sơ về kế hoạch đưa vào sản xuất.

Bài chỉ nêu phần không được trừ của từng năm; việc tính bù ở các năm sau, khi sổ đã khấu hao hết mà mức theo thuế còn, không bàn ở đây.

05

Làm trên KetoanX

Khấu hao theo thuế khai ngay trên thẻ tài sản, rồi xem ở Tài sản, chi phí, Khấu hao theo luật thuế. Màn này đặt khấu hao đã trích trên sổ cạnh mức được trừ của từng tài sản trong một năm, và phần vượt tự chảy vào chỉ tiêu B4 của tờ khai 03/TNDN.

Màn hình Khấu hao theo luật thuế năm 2026 trong KetoanX, công ty mẫu
Màn hình Khấu hao theo luật thuế năm 2026 của công ty mẫu, chụp từ ứng dụng KetoanX.

Các bước

  1. Mở Tài sản, chi phí, Tài sản cố định rồi bấm mã tài sản để mở thẻ. Hai ô thuế nằm ở mục Sửa thẻ tài sản; form Ghi tăng có chứng từ không có chúng, nên tài sản ghi tăng bằng form đó thì quay lại thẻ khai sau. Thẻ lập bằng Thêm thẻ tài sản không kèm chứng từ có sẵn hai ô này.

  2. Ô Nguyên giá tính thuế (nếu khác): với nhà xưởng 3.000.000.000 đồng có 20% diện tích làm chỗ ở của chủ công ty, nhập 2.400.000.000. Để trống là lấy Nguyên giá của sổ. Số nhập không được lớn hơn nguyên giá, nếu không phần mềm báo Giá trị tính khấu hao theo luật thuế (…) không được vượt nguyên giá (…).

  3. Ô Tháng khấu hao tính thuế (nếu khác): máy 120.000.000 đồng công ty đang khấu hao 36 tháng, khung tối thiểu của nhóm là 5 năm, nhập 60. Để trống là lấy Thời gian sử dụng (tháng). Bấm Lưu thẻ. Phương pháp tính mức theo thuế là Phương pháp khấu hao của chính thẻ đó (đường thẳng hay số dư giảm dần).

  4. Tài sản hoàn toàn không dùng cho sản xuất, kinh doanh thì đánh dấu ô Không tính khấu hao. Chú ý ô này cắt luôn khấu hao trên sổ, không chỉ trên thuế, nên chỉ dùng khi sổ cũng không cần trích.

  5. Chạy Tính khấu hao kỳ hằng tháng như bình thường ở trang Tài sản cố định; cột Khấu hao trên sổ của màn thuế cộng đúng các lần trích này trong năm.

  6. Mở Tài sản, chi phí, Khấu hao theo luật thuế, ô Năm chọn 2026, bấm Xem. Mỗi tài sản một dòng với Nguyên giá sổ, Nguyên giá tính thuế, Tháng (sổ), Tháng (thuế), Khấu hao trên sổ, Khấu hao theo thuế và Vượt mức, loại khỏi chi phí. Nhà xưởng ra 150.000.000, 120.000.000 và 30.000.000; máy ra 40.000.000, 24.000.000 và 16.000.000; dòng Cộng ghi 46.000.000.

  7. Vào Thuế, cuối kỳ, Tờ khai thuế lập tờ 03/TNDN của năm: chỉ tiêu B4 đã gồm sẵn 46.000.000 đồng và sửa tay được. Đổi thẻ sau khi tờ khai đã lập mà chưa chốt thì bấm Lấy lại khấu hao vượt mức vào B4, phần mềm cộng lại phần mới và giữ các số bạn đã sửa tay.

Phần mềm tự ghi gì

Màn thuế chỉ đọc, không sinh bút toán. Chi phí vẫn nằm nguyên trên sổ theo thẻ (Nợ TK ở ô TK chi phí, Có TK hao mòn), đúng như bài nói ở trên: chênh lệch chỉ được cộng lại khi quyết toán. Phần vượt tính riêng từng tài sản và không âm, nên tài sản trích ít hơn mức thuế không bù cho tài sản trích nhiều hơn. Ví dụ ở bài có thêm máy cũ đã khấu hao hết mà bị trích 12.000.000 đồng; KetoanX không trích khi hao mòn đã đủ nguyên giá nên dòng đó không xuất hiện ở màn, và nếu sổ của bạn có khoản như vậy thì sửa sổ chứ không chờ cộng ở B4. Với tài sản khấu hao theo sản lượng, mức theo thuế bằng số đã trích trên sổ, quy theo tỷ lệ nguyên giá nếu thẻ có nguyên giá tính thuế riêng.

Kiểm lại và giới hạn

Mở lại màn thuế sau mỗi lần sửa thẻ để thấy cột cuối đổi, và mở tờ khai để đối chiếu B4. Hướng dẫn từng nút của màn có ở hướng dẫn dùng màn Khấu hao theo luật thuế.

KetoanX không tự biết tài sản có dùng kinh doanh hay không, nên các khoản như nhà xưởng ở trên bạn phải tự quy ra nguyên giá tính thuế. Phần mềm cũng chưa có cột ghi lý do loại, chưa tính bù ở các năm sau khi sổ đã hết mà mức theo thuế còn (bài đã nói không bàn phần này), và không kiểm khung thời gian của Thông tư 45: ô Tháng khấu hao tính thuế (nếu khác) là số bạn tự điền. Mẫu bảng trích khấu hao nằm ở bài mẫu bảng trích khấu hao tài sản cố định, khái niệm chung ở bài tài sản cố định là gì, các chức năng khác ở phân hệ tài sản của KetoanX; xe ô tô vượt 1,6 tỷ làm theo bài khấu hao xe ô tô trên 1,6 tỷ.

Bài liên quan

  • Tài sản cố định, công cụ dụng cụ

    Tài sản cố định là gì: tiêu chuẩn và phân loại

    Một tài sản là tài sản cố định (TSCĐ) hữu hình khi chắc chắn mang lại lợi ích kinh tế, dùng trên 1 năm và có nguyên giá xác định tin cậy, từ 30 triệu đồng trở lên.

  • Thuế TNDN

    Chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN

    Chi phí không được trừ là khoản kế toán đã ghi nhận nhưng luật thuế TNDN không cho tính vào thu nhập chịu thuế: khoản chi không đủ điều kiện, tiền phạt vi phạm hành chính, phần chi vượt mức, khấu hao, dự phòng và lương sai quy định, lãi vay vượt mức, thuế GTGT đã khấu trừ.

  • Tài sản cố định, công cụ dụng cụ

    Khung thời gian trích khấu hao TSCĐ

    TSCĐ hữu hình mới phải chọn số năm khấu hao trong khung tối thiểu, tối đa của Phụ lục 1 Thông tư 45/2013/TT-BTC: máy móc, thiết bị công tác khác 5 đến 12 năm, xe đường bộ 6 đến 10 năm, nhà cửa kiên cố 25 đến 50 năm.

Dùng thử trên sổ của chính bạn

Đăng ký mất vài phút, không cần thẻ thanh toán. Mọi chức năng đều miễn phí.