Thuế TNCN khi chia cổ tức, chuyển nhượng vốn góp, trao thưởng: doanh nghiệp khấu trừ hay khai thay

Ví dụ công ty cổ phần Bình An chia cổ tức tiền mặt 200.000.000 đồng cho cổ đông Lan, cá nhân cư trú. Khấu trừ 5% là 10.000.000 đồng, Lan nhận 190.000.000 đồng, và công ty nộp 10.000.000 đồng vào ngân sách. Thuế tính theo từng lần chi, thời điểm xác định thu nhập là lúc công ty trả cho cổ đông.

Ví dụ Lan nhận 10.000 cổ phiếu mệnh giá 10.000 đồng thay cổ tức. Lúc nhận chưa nộp thuế. Khi Lan bán 4.000 cổ phiếu cùng loại, thuế đầu tư vốn là 5% × (4.000 × 10.000) = 2.000.000 đồng, cộng thuế chuyển nhượng chứng khoán trên giá bán.

Người khai thay, nộp thay phần thuế đầu tư vốn này là tổ chức quản lý cổ phiếu: công ty chứng khoán hoặc ngân hàng thương mại nơi cổ đông mở tài khoản lưu ký nếu giao dịch trên sở giao dịch hay thuộc công ty đại chúng đã lưu ký tập trung; công ty chứng khoán quản lý danh sách cổ đông nếu được ủy quyền; không thì là chính tổ chức phát hành. Lợi tức ghi tăng vốn xử lý tương tự: thuế phát sinh khi cá nhân chuyển nhượng vốn, rút vốn hoặc giải thể, và tổ chức nơi cá nhân có vốn góp khai thay, nộp thay.

Doanh nghiệp trao thưởng phải khấu trừ trước khi trả. Ví dụ công ty bốc thăm trao giải 30.000.000 đồng tiền mặt: phần chịu thuế là 10.000.000 đồng, thuế 1.000.000 đồng, người trúng nhận 29.000.000 đồng. Giải bằng hiện vật trị giá thị trường 30.000.000 đồng thì thuế cũng là 1.000.000 đồng, công ty thu số này của người trúng khi trao giải.

Một điểm dễ nhầm: khoản thu nhập đầu tư, trúng thưởng đã được khấu trừ nộp thuế tại nguồn thì doanh nghiệp không phải lập chứng từ khấu trừ điện tử cho khoản đó, xem chứng từ khấu trừ thuế TNCN điện tử. Cá nhân nhận thu nhập từ người chưa khấu trừ, hoặc từ tổ chức nước ngoài không đăng ký thuế ở Việt Nam, thì tự kê khai và nộp thuế.

Ghi sổ thuế khấu trừ vào tài khoản 3335 như mọi khoản thuế TNCN khác, xem hạch toán thuế TNCN. Chia cổ tức, lợi nhuận qua tài khoản 332 có ở bài tài khoản 421 và 332 lợi nhuận chưa phân phối.

ketoanx.com/tax/pit

Các bước

1. 1

   Ghi quyết định chia cổ tức. Vào Quỹ, ngân hàng→, Thu, chi, chứng từ khác, bấm Lập chứng từ, ô Loại chứng từ chọn Chứng từ nghiệp vụ khác. Dòng 1: TK Nợ 4212, TK Có 332, Đối tượng Có chọn cổ đông Lan, Số tiền (VND) 200.000.000, Diễn giải dòng ghi cổ tức năm trước. Bấm Cất và ghi sổ. Hệ thống tài khoản theo Thông tư 133 của KetoanX không có 332, nên dùng 3388 cho khoản phải trả cổ đông.

2. 2

   Ghi lần trả. Lập Báo nợ ngân hàng (hoặc Phiếu chi tiền mặt) với TK Nợ 332, TK Có 112, Đối tượng Nợ là Lan, Số tiền (VND) 190.000.000, ô Tài khoản ngân hàng chọn tài khoản chi.

3. 3

   Lập thêm một Chứng từ nghiệp vụ khác chuyển phần thuế: TK Nợ 332, TK Có 3335, Đối tượng Nợ là Lan, Số tiền (VND) 10.000.000, diễn giải thuế TNCN cổ tức 5%. Cùng cách này cho giải thưởng khuyến mại: Nợ chi phí khuyến mại hoặc 641, Có 3335 1.000.000, còn tiền thực chi cho người trúng là 29.000.000.

4. 4

   Nộp thuế: vào Thuế, cuối kỳ→, Nộp thuế. Ô Số dư đến ngày chọn ngày nộp rồi Xem; bảng Số thuế còn phải nộp đến ngày … có dòng 3335 Thuế thu nhập cá nhân. Ở khung Lập chứng từ nộp thuế, nhập Số nộp lần này 10.000.000, đổi Tiểu mục thành 1004 (cổ tức thuộc Thuế TNCN từ đầu tư vốn; mặc định là 1001 của thuế từ lương), điền Kỳ thuế, chọn Hình thức rồi bấm Lập chứng từ nộp thuế.

5. 5

   Khai thuế: lập trên HTKK, hồ sơ đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn và trúng thưởng theo các điểm ở Phụ lục I của Thông tư 89 như bài đã nêu. KetoanX không xuất tệp cho các hồ sơ này.

Phần mềm tự ghi gì

Chỉ ghi đúng các dòng bạn nhập, không tính thuế hộ: không có công thức 5%, 10% hay 20%. Chứng từ nộp thuế ghi Nợ 3335, Có tiền gửi hoặc tiền mặt. Tờ khai 05/KK-TNCN lấy số từ bảng lương nên không chứa 10.000.000 này. Khi nhập tay, báo lỗi hay gặp là Tài khoản không có trong hệ thống: … với tài khoản gõ sai và Hạch toán vào tài khoản chi tiết, không phải tài khoản tổng hợp: … khi dùng tài khoản đã có tài khoản con, ví dụ 421 thay vì 4212.

Kiểm lại và giới hạn

Mở Thuế, cuối kỳ→, Nộp thuế để thấy 3335 giảm sau khi nộp và danh sách Các lần nộp thuế đã lập. Mở Thuế, cuối kỳ→, Thuế TNCN khấu trừ để đối chiếu phần thuế từ lương; khoản cổ tức không nằm ở đây. Phần mềm chưa theo dõi cổ phiếu nhận thay cổ tức theo từng lô để tính thuế 5% khi cổ đông bán, chưa nhắc doanh nghiệp đòi chứng từ nộp thuế chuyển nhượng vốn trước khi đổi danh sách, và chưa lập hồ sơ khai thay. Luật mới nói chung xem ở thuế TNCN 2026; xem thêm tính năng thuế của KetoanX.

Muốn xem đủ mọi ô, mọi nút và lỗi hay gặp của màn này, đọc bài hướng dẫn sử dụng thuế TNCN khấu trừ.