Tài khoản 229 theo Thông tư 99 có năm tài khoản con: 2295 là dự phòng tài sản sinh học

Tài khoản 2291 theo dõi dự phòng giảm giá chứng khoán doanh nghiệp giữ để kinh doanh. Tài khoản 2292 theo dõi dự phòng tổn thất khoản đầu tư vào đơn vị khác (không kể chứng khoán kinh doanh), gồm cả khoản đầu tư giữ đến ngày đáo hạn có khả năng không thu hồi được. Tài khoản 2293 là dự phòng nợ phải thu khó đòi, và 2294 là dự phòng giảm giá hàng tồn kho. Tài khoản 2295 là điểm mới: dự phòng tổn thất tài sản sinh học, như đàn gia súc, vườn cây cho sản phẩm, khi giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc. Tài sản sinh học đã được kế toán là tài sản cố định thì không lập dự phòng ở đây.

Mỗi loại cần sổ chi tiết riêng theo từng khoản đầu tư, từng khách nợ, từng mặt hàng hay nhóm tài sản sinh học, để biết dự phòng đang giữ cho cái gì.

Một tài khoản con dư Nợ nghĩa là sổ đã ghi giảm dự phòng nhiều hơn số đã trích; xem lại các bút toán xóa nợ, hủy hàng hay bán tài sản.

Dự phòng được xác định ở thời điểm lập báo cáo tài chính, từng khoản. Số phải lập lớn hơn số dư dự phòng đang ghi sổ thì trích bổ sung phần chênh lệch (Nợ chi phí, Có 229). Số phải lập nhỏ hơn số đã lập năm trước chưa dùng hết thì hoàn nhập phần chênh lệch (Nợ 229, Có chi phí). Bạn không trích lại từ đầu mỗi kỳ, mà chỉ ghi phần chênh lệch.

Ví dụ chứng khoán, số giả định: công ty mua 10.000 cổ phiếu để kinh doanh, giá gốc 30.000 đồng mỗi cổ phiếu, tổng 300.000.000 đồng. Cuối năm giá thị trường 26.500 đồng, giá trị còn 265.000.000 đồng, cần dự phòng 35.000.000 đồng: Nợ 635 35.000.000, Có 2291 35.000.000. Sang năm công ty chuyển nhượng toàn bộ số cổ phiếu chưa niêm yết này với giá 26.000 đồng, thu 260.000.000 đồng. Tổn thất thực tế là 40.000.000 đồng, trong đó 35.000.000 đồng đã có dự phòng: Nợ 112 260.000.000, Nợ 2291 35.000.000, Nợ 635 5.000.000, Có 121 300.000.000.

Ví dụ hàng tồn kho, số giả định: dự phòng đang có 5.000.000 đồng. Cuối kỳ mặt hàng A tồn 100 cái, giá gốc 500.000 đồng, giá trị thuần ước tính 420.000 đồng mỗi cái, nên dự phòng phải có 100 nhân 80.000 bằng 8.000.000 đồng. Trích thêm 3.000.000 đồng: Nợ 632 3.000.000, Có 2294 3.000.000. Cuối kỳ sau, số phải có còn 6.000.000 đồng thì hoàn nhập 2.000.000 đồng: Nợ 2294 2.000.000, Có 632 2.000.000.

Vì bốn con đầu không đổi số hiệu, chuyển sổ sang năm 2026 chỉ cần bổ sung 2295 nếu doanh nghiệp có tài sản sinh học cần lập dự phòng. Doanh nghiệp theo Thông tư 133 giữ bốn con. Nguyên tắc lập dự phòng của ba chế độ cùng dựa trên chênh lệch giữa số phải lập và số dư đang có. Trình tự chuyển sổ nằm ở bài chuyển số dư sang Thông tư 99, còn danh mục đầy đủ ở bài hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99.

ketoanx.com/closing/provisions

Các bước

1. 1

   Vào Thuế, cuối kỳ→, Trích lập, hoàn nhập dự phòng. Chọn thẻ loại dự phòng ở đầu trang: 2291, 2292, 2293, 2294; riêng 2295 chỉ hiện khi sổ của công ty theo Thông tư 99.

2. 2

   Ô Ngày lập (cuối kỳ) chọn ngày cuối kỳ cần lập, bấm Xem. Với 2293 có thêm ô Bù trừ số còn phải trả cùng đối tượng, chọn có bù trừ khi đã có biên bản đối chiếu công nợ.

3. 3

   Với 2291 (ví dụ chứng khoán 300.000.000 đồng ở trên): ở dòng nhập tay, ô Khoản đầu tư ghi tên khoản, ô Giá trị ghi sổ nhập 300.000.000, ô Số dự phòng phải có nhập 35.000.000. Muốn nhập thêm khoản khác thì bấm Thêm khoản. Thẻ 2292 làm tương tự; thẻ 2295 đổi tên ô thành Tài sản sinh học.

4. 4

   Với 2294 (ví dụ hàng A): bảng liệt kê từng mặt hàng tồn, bạn nhập vào ô giá trị thuần một đơn vị của mặt hàng A là 420.000. Mặt hàng chưa nhập giá trị thuần thì phần mềm không trích dự phòng cho nó; giá trị đã nhập ở lần lập trước được điền sẵn. Với 2293, phần mềm gợi ý tỷ lệ theo thời gian quá hạn, bạn sửa ô Tỷ lệ trích của từng hóa đơn khi có lý do.

5. 5

   Đọc ba dòng tổng hợp bên dưới: Số dự phòng phải có, Số dư dự phòng đang có và Trích thêm hoặc Hoàn nhập. Đúng rồi thì bấm Lập chứng từ trích lập, hoàn nhập.

Phần mềm tự ghi gì

Trích thêm thì ghi Nợ chi phí, Có 229x; hoàn nhập thì ghi ngược lại. Chi phí là 635 cho 2291 và 2292, 642 cho 2293, giá vốn 632 cho 2294 và 2295. Ví dụ hàng tồn kho trích thêm 3.000.000 đồng ghi Nợ 632, Có 2294. Số phải có bằng số dư thì phần mềm báo không cần lập chứng từ. Lập lại cho cùng một ngày sẽ thay chứng từ cũ. Nếu sổ đã khóa đến ngày đó, phần mềm báo Sổ đã khóa đến ngày ….

Kiểm lại và giới hạn

Bảng Các chứng từ dự phòng đã lập ở cuối trang liệt kê chứng từ vừa lập, và có nút xóa chứng từ. Nợ phải thu đã xóa sổ xem ở Nợ đã xóa sổ. Phần mềm chưa tự dùng dự phòng khi bán chứng khoán, thanh lý khoản đầu tư, hay hủy hàng; các bút toán sử dụng dự phòng như bảng trên bạn lập bằng nút Lập chứng từ nghiệp vụ khác. Với 2295, phần mềm ghi chú rằng chi phí mặc định vào giá vốn và chưa đối chiếu hết phụ lục gốc của Thông tư 99. KetoanX không có chế độ kế toán hộ kinh doanh; bài này áp dụng cho doanh nghiệp. Cách chuyển sổ nằm ở trang phần mềm kế toán Thông tư 99.

Muốn xem đủ mọi ô, mọi nút và lỗi hay gặp của màn này, đọc bài hướng dẫn sử dụng trích lập, hoàn nhập dự phòng.