Tài khoản 211 tài sản cố định hữu hình theo Thông tư 99: kết cấu và cách hạch toán

Một hệ thống gồm nhiều bộ phận ghép lại, mỗi bộ phận có tuổi thọ khác nhau, được xem là một tài sản hay tách từng bộ phận là tùy yêu cầu quản lý của bạn, miễn cả hệ thống hoặc từng bộ phận đều đạt bốn điều trên. Cây lâu năm cho sản phẩm định kỳ và súc vật làm việc cũng được kế toán như tài sản cố định hữu hình, còn cách xác định và phân loại chúng thì xem tài khoản 215 tài sản sinh học.

Bạn theo dõi chi tiết nguyên giá từng tài sản, theo loại, nơi bảo quản và nơi sử dụng, và mọi lần tăng, giảm đều phải có hồ sơ (biên bản giao nhận, biên bản thanh lý). Tài sản cố định hữu hình cho thuê hoạt động vẫn trích khấu hao.

Mua sắm thì nguyên giá là giá mua đã trừ chiết khấu thương mại và giảm giá, cộng thuế phát sinh khi mua (trừ thuế được hoàn lại), cộng mọi chi phí đưa tài sản đến nơi và trạng thái sẵn sàng chạy: chuẩn bị mặt bằng, vận chuyển, bốc xếp ban đầu, lắp đặt, chạy thử (sau khi trừ phần sản phẩm, phế liệu thu hồi), chi phí chuyên gia. Chi phí đi vay đủ điều kiện vốn hóa theo chuẩn mực số 16 cũng cộng vào.

Xây dựng cơ bản hoàn thành theo phương thức giao thầu thì nguyên giá là giá quyết toán công trình cộng chi phí liên quan trực tiếp và lệ phí trước bạ nếu có. Tự xây dựng hay tự sản xuất thì dùng giá quyết toán hoặc giá thành thực tế, cộng chi phí đưa vào trạng thái hoạt động. Lãi nội bộ, nguyên vật liệu lãng phí, nhân công và chi phí vượt mức bình thường không được tính vào nguyên giá. Tài sản đã dùng nhưng chưa quyết toán thì ghi theo giá tạm tính, sau điều chỉnh.

Trao đổi lấy tài sản tương tự thì nguyên giá nhận về bằng giá trị còn lại của tài sản đem đổi và không ghi lãi, lỗ. Trao đổi lấy tài sản không tương tự thì theo giá trị hợp lý, có lãi lỗ. Tài sản được cấp hoặc điều chuyển đến ghi theo giá trị còn lại trên sổ bên giao (hoặc giá do hội đồng giao nhận, tổ chức định giá xác định) cộng chi phí bên nhận bỏ ra. Nhận góp vốn thì theo giá các thành viên, cổ đông hoặc tổ chức thẩm định giá chấp thuận. Phát hiện thừa, được tài trợ, biếu tặng thì theo giá đánh giá thực tế cộng chi phí đưa vào sử dụng. Mua bằng ngoại tệ theo hướng dẫn ở tài khoản 413.

Nguyên giá chỉ thay đổi trong vài trường hợp: nâng cấp làm tăng năng lực hay kéo dài thời gian sử dụng, thay hoặc cải tiến bộ phận làm tăng công suất hoặc chất lượng sản phẩm, áp dụng quy trình mới giảm chi phí hoạt động, tháo bớt bộ phận, hoặc đánh giá lại theo quyết định của Nhà nước.

Ví dụ số: công ty mua một máy giá chưa thuế 120.000.000 đồng, thuế GTGT 12.000.000 đồng, chưa trả tiền. Ghi Nợ 211 120.000.000, Nợ 1332 12.000.000, Có 331 132.000.000. Chi phí vận chuyển, lắp đặt, chạy thử 5.000.000 đồng chưa thuế, thuế 500.000 đồng, trả bằng chuyển khoản: Nợ 211 5.000.000, Nợ 1332 500.000, Có 112 5.500.000. Nguyên giá chốt ở 125.000.000 đồng.

Sau một thời gian hao mòn lũy kế là 80.000.000 đồng, công ty bán máy giá chưa thuế 50.000.000 đồng, thuế 5.000.000 đồng, thu qua ngân hàng. Bút toán thu: Nợ 112 55.000.000, Có 711 50.000.000, Có 33311 5.000.000. Bút toán giảm tài sản: Nợ 214 80.000.000, Nợ 811 45.000.000, Có 211 125.000.000. Lãi của vụ bán là 5.000.000 đồng và nó lộ ra từ chênh lệch giữa 711 và 811, không đi qua 511 hay 632.

Thông tư 99 giữ cách tách ba tài khoản 211, 212, 213 của Thông tư 200 nhưng bỏ các tài khoản con của 211, còn cây lâu năm và súc vật làm việc vẫn là tài sản cố định hữu hình nhưng được xác định, phân loại theo tài khoản 215. Bạn vẫn được mở tài khoản chi tiết theo loại tài sản. Thông tư 133 nêu thời gian sử dụng "từ 1 năm trở lên", còn Thông tư 99 viết "ước tính trên 1 năm". Khi mở sổ 2026 từ sổ Thông tư 200, các số dư 2111 đến 2118 gộp về 211, bài chuyển số dư sang Thông tư 99 hướng dẫn bước này. Danh mục đầy đủ ở bài hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99.

ketoanx.com/assets

Các bước

1. 1

   Vào Tài sản, chi phí→, Ghi tăng tài sản (hoặc nút Ghi tăng có chứng từ trên danh sách Tài sản cố định). Dùng khung Ghi tăng có chứng từ ở đầu trang.

2. 2

   Nhập Mã TSCĐ, Tên tài sản (hai ô bắt buộc), Ngày ghi tăng là ngày đưa máy vào dùng; ngày này cũng là ngày của chứng từ.

3. 3

   Ô Nguyên giá (chưa thuế) nhập 120.000.000. Thời gian sử dụng (tháng) mặc định 60, sửa theo khung khấu hao công ty chọn; Giá trị thanh lý để 0 nếu không ước tính. Phương pháp khấu hao có Đường thẳng (mặc định), Số dư giảm dần có điều chỉnh, Theo số lượng, khối lượng sản phẩm; cách chọn ở bài phương pháp khấu hao tài sản cố định.

4. 4

   TK nguyên giá để 211, TK hao mòn tự đi theo (2141 với sổ Thông tư 99), TK chi phí khấu hao mặc định 6424, đổi sang 6274 nếu máy chạy ở phân xưởng hay 6414 nếu dùng cho bán hàng. Bộ phận sử dụng gõ hoặc chọn bộ phận.

5. 5

   Nguồn hình thành giữ Mua mới (Có 331, 112, 111), TK đối ứng (Có) để trống để phần mềm ghi Có 331 vì chưa trả tiền, chọn Nhà cung cấp. Ô Thuế suất GTGT % (khi mua) gõ 10 (hoặc gõ thẳng 12.000.000 vào Hoặc tiền thuế GTGT), rồi điền Ký hiệu hóa đơn, Số hóa đơn, Ngày hóa đơn, Biên bản giao nhận số.

6. 6

   Bấm Ghi tăng, xác nhận câu hỏi Lập chứng từ ghi tăng và thẻ tài sản?.

7. 7

   Chi phí lắp đặt, chạy thử 5.000.000 đồng trả sau bằng chuyển khoản: lập Báo nợ ngân hàng ở Quỹ, ngân hàng→, Thu, chi, chứng từ khác với dòng Nợ 211 5.000.000 và Nợ 1332 500.000, Có 112. Màn ghi tăng chưa có ô cộng thêm chi phí vào thẻ đã lập, nên mở thẻ, ở khung Sửa thẻ tài sản đổi Nguyên giá thành 125.000.000 rồi bấm Lưu thẻ trước khi trích khấu hao tháng đầu.

8. 8

   Khi bán máy: mở thẻ, khung Ghi giảm, nhập Ngày ghi giảm, Lý do ghi giảm (bắt buộc), giữ TK xử lý giá trị còn lại là 811, Giá bán thanh lý (chưa thuế) 50.000.000, Thuế suất GTGT % 10, TK nhận tiền (131, 111, 112) 112 (bỏ trống thì phần mềm ghi 131), TK thu nhập để trống (711), chọn Khách mua, ghi Ký hiệu hóa đơn, Số hóa đơn, Ngày hóa đơn, rồi bấm Ghi giảm.

Phần mềm tự ghi gì

Bước 6 ghi Nợ 211 120.000.000, Nợ 1332 12.000.000, Có 331 132.000.000 gắn nhà cung cấp; thuế của tài sản vào 1332 nếu hệ thống tài khoản có, không thì vào tài khoản thuế đầu vào chung. Thuế chỉ được nhập khi nguồn là mua mới hoặc thuê tài chính, nguồn khác báo Thuế GTGT đầu vào chỉ ghi khi mua mới hoặc thuê tài chính. Nguyên giá dưới 30 triệu đồng hoặc thời gian dùng từ 12 tháng trở xuống vẫn lưu được, kèm lời nhắc nên theo dõi là công cụ dụng cụ.

Bước 8 trích nốt khấu hao tháng ghi giảm, rồi ghi Nợ 214 phần hao mòn trên thẻ (80.000.000 trong ví dụ), Nợ 811 phần còn lại 45.000.000, Có 211 125.000.000, kèm Nợ 112 55.000.000, Có 711 50.000.000, Có 33311 5.000.000 trên cùng chứng từ. Số hao mòn lấy từ các lần trích đã ghi trên thẻ, không gõ tay. Ngày ghi giảm trước ngày ghi tăng thì bị chặn bằng câu Ngày ghi giảm không được trước ngày ghi tăng.

Kiểm lại và giới hạn

Mở Báo cáo→, Sổ chi tiết, ô Tài khoản gõ 211, chọn khoảng ngày rồi bấm Xem báo cáo để thấy chứng từ ghi tăng, báo nợ chi phí lắp đặt và chứng từ ghi giảm cạnh nhau; sổ cộng cả tài khoản con nếu sổ cũ còn 2111, 2112. Danh sách thẻ, nguyên giá và giá trị còn lại xem ở Tài sản, chi phí→, Sổ tài sản, bảng khấu hao. Tài sản đã ghi sổ bằng chứng từ mua hàng không qua kho hay phiếu chi Nợ 211 thì dùng khung Lập thẻ từ chứng từ đã ghi sổ, bấm Lập thẻ ở dòng chứng từ: thẻ được lập mà không sinh bút toán mới. Đánh giá lại, nâng cấp làm ở khung Đánh giá lại, nâng cấp của thẻ; ô Hao mòn lũy kế sau đánh giá lại bỏ trống thì hao mòn giữ nguyên.

Nhận góp vốn, thuê tài chính và xây dựng cơ bản hoàn thành dùng cùng khung với ô Nguồn hình thành khác, xem hướng dẫn màn Ghi tăng tài sản. Khung Sửa thẻ tài sản chỉ sửa thẻ, không sinh bút toán, nên số 211 trên sổ phải đã có chứng từ đi kèm như bước 7. KetoanX không có chế độ kế toán hộ kinh doanh, bài này áp dụng cho doanh nghiệp; cách chuyển sổ nằm ở trang phần mềm kế toán Thông tư 99.