Giao dịch liên kết: khi nào phải kê khai, được miễn lập hồ sơ xác định giá, trần lãi vay 30%

Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 đặt khái niệm, Nghị định 255 kể ra các tình huống cụ thể. Bảy nhóm đáng nhớ nhất:

1. 1

   Một doanh nghiệp giữ, trực tiếp hoặc gián tiếp, từ 25% vốn góp của chủ sở hữu doanh nghiệp kia.

2. 2

   Cùng một bên thứ ba giữ từ 25% vốn góp ở cả hai doanh nghiệp.

3. 3

   Một doanh nghiệp là cổ đông lớn nhất của doanh nghiệp kia và giữ từ 10% tổng số cổ phần.

4. 4

   Bên bảo lãnh hoặc cho vay có dư nợ từ 25% vốn góp của bên vay và chiếm hơn 50% tổng nợ trung, dài hạn của bên vay.

5. 5

   Hai doanh nghiệp có chung trên 50% thành viên ban lãnh đạo, hoặc một bên chỉ định trên 50% thành viên ban lãnh đạo điều hành của bên kia.

6. 6

   Hai doanh nghiệp do các cá nhân là người thân (vợ chồng, cha mẹ, con, anh chị em, ông bà, cháu, cô dì chú bác...) điều hành hoặc kiểm soát.

7. 7

   Một doanh nghiệp, kể cả chi nhánh hạch toán độc lập, bị bên kia chi phối trên thực tế.

Còn các tình huống nhượng hoặc nhận chuyển nhượng từ 25% vốn góp trong kỳ, và vay, cho vay từ 10% vốn góp của chủ sở hữu giữa doanh nghiệp với cá nhân điều hành hoặc người thân của họ. Tổ chức tín dụng, hay tổ chức Nhà nước 100% vốn chuyên xử lý nợ, đứng ở vị trí bên vay nợ mà không tham gia điều hành thì không tạo ra liên kết theo mục 4.

Công ty được công ty mẹ góp 60% vốn là liên kết theo mục 1. Công ty do bạn và công ty do vợ bạn điều hành là liên kết theo mục 6, dù hai bên không góp vốn vào nhau.

Hồ sơ xác định giá có bốn phần: thông tin quan hệ và giao dịch (Phụ lục I), hồ sơ quốc gia (Phụ lục II), hồ sơ toàn cầu (Phụ lục III) và báo cáo lợi nhuận liên quốc gia của công ty mẹ tối cao (Phụ lục IV). Bạn lập hồ sơ trước khi khai quyết toán hằng năm và giữ để xuất trình. Khi cơ quan thuế gửi văn bản yêu cầu, bạn có tối đa 30 ngày làm việc để cung cấp, và được gia hạn một lần không quá 15 ngày làm việc nếu có lý do chính đáng.

Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia chỉ đặt ra với tập đoàn có doanh thu hợp nhất toàn cầu năm liền kề trước năm báo cáo từ 750 triệu Euro. Công ty mẹ tối cao ở Việt Nam phải lập và nộp. Công ty con của tập đoàn nước ngoài không phải nộp báo cáo, chỉ gửi thông báo, khi công ty mẹ đã nộp ở nước cư trú và báo cáo được trao đổi tự động với Việt Nam.

Nhóm thứ hai vẫn phải khai Phụ lục I, song không phải lập hồ sơ xác định giá, khi thuộc một trong ba trường hợp:

1. 1

   Doanh thu của kỳ dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị mọi giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng.

2. 2

   Đã ký thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế và nộp báo cáo thường niên. Các giao dịch nằm ngoài thỏa thuận vẫn phải kê khai như bình thường.

3. 3

   Hoạt động không phát sinh doanh thu, chi phí từ khai thác tài sản vô hình, doanh thu dưới 500 tỷ đồng, và tỷ suất lợi nhuận thuần (trước lãi vay và thuế TNDN, không tính chênh lệch thu chi tài chính) trên doanh thu thuần từ 5% với phân phối, 10% với sản xuất, 15% với gia công.

Ví dụ, công ty G sản xuất có doanh thu thuần 300 tỷ đồng và lợi nhuận thuần trước lãi vay và thuế là 33 tỷ đồng, tức 11%. Con số đó vượt mốc 10% của sản xuất, doanh thu dưới 500 tỷ, nên công ty G được miễn lập hồ sơ xác định giá, và vẫn khai Phụ lục I. Lợi nhuận chỉ 24 tỷ đồng (8%) thì không đạt, và công ty phải lập hồ sơ.

Công ty hoạt động ở nhiều lĩnh vực mà không tách riêng được chi phí từng lĩnh vực thì phân bổ chi phí theo tỷ lệ doanh thu. Không tách riêng được cả doanh thu lẫn chi phí thì áp mức tỷ suất của lĩnh vực cao nhất.

Phí dịch vụ nội bộ được trừ khi dịch vụ có giá trị thật, phục vụ trực tiếp hoạt động của bạn, giá theo nguyên tắc độc lập và bạn giữ hợp đồng, chứng từ, hóa đơn cùng cách phân bổ. Phí chỉ mang lợi ích cho cổ đông của bên liên kết, hoặc do nhiều bên cùng cung cấp một dịch vụ, thì không được trừ.

ketoanx.com/tax/returns

Các bước

1. 1

   Mở Tờ khai thuế. Ở khung Lập tờ khai mới chọn Quyết toán thuế TNDN (03/TNDN), ô Năm 2026, bấm Lập tờ khai; năm đã có tờ thì bấm tên tờ khai trong khung Tờ khai đã lập để mở. Tờ đã chốt thì không sửa được, phải Lập tờ khai bổ sung.

2. 2

   Cuộn xuống khung có ô tích Doanh nghiệp có giao dịch liên kết: tính trần chi phí lãi vay được trừ (30%) và tích vào. Ba ô nhập hiện ra.

3. 3

   Ô Lãi vay thuần (lãi vay trừ lãi tiền gửi, lãi cho vay) nhập 1.500.000.000 theo ví dụ công ty H. Ô Chi phí khấu hao trong kỳ nhập 800.000.000. Ô Lãi vay vượt trần kỳ trước còn chuyển để 0 vì năm đầu chưa có khoản chuyển sang. Cả ba ô không bắt buộc và nhận số không âm.

4. 4

   Phần mềm tự lấy lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh, chỉ tiêu [18] của phụ lục 03-1A, từ sổ. Để ra 2.000.000.000 như ví dụ thì sổ của kỳ phải có [18] đúng số đó; không có ô nhập tay cho số này. Dòng kết quả ghi Trần = 30% x ([18] + lãi vay thuần + khấu hao) = 1.290.000.000 và Phần vượt không được trừ kỳ này: 210.000.000.

5. 5

   Bấm nút Cộng 210.000.000 vào [B4], ghi [B11] = 0. [B4] Các khoản chi không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế tăng thêm 210.000.000 và [B11] bằng 0. Bấm hai lần thì [B4] tăng hai lần, nên chỉ bấm một lần cho mỗi lần tính; lỡ bấm thừa thì sửa lại ô [B4] bằng tay.

6. 6

   Chỉ tiêu [B6] Điều chỉnh tăng lợi nhuận do xác định giá thị trường đối với giao dịch liên kết và các ô [B4], [B11] khác sửa tay ở bảng trên. Bấm Lưu số liệu đã sửa để lưu, sau đó Chốt tờ khai. Ba ô và kết quả của khung trần lãi vay không được lưu riêng, chỉ có hai chỉ tiêu [B4], [B11] được lưu.

7. 7

   Năm sau (ví dụ 2027), lập tờ 2027 và tích lại ô tích đó. Với lợi nhuận thuần từ sổ 1.700.000.000, lãi vay thuần 500.000.000, khấu hao 800.000.000 thì trần là 900.000.000, trần còn dư 400.000.000. Nhập Lãi vay vượt trần kỳ trước còn chuyển 210.000.000; nút hiện Cộng 0 vào [B4], ghi [B11] = 210.000.000, và [B11] Chi phí lãi vay không được trừ kỳ trước chuyển sang kỳ này của doanh nghiệp có giao dịch liên kết thành 210.000.000.

Phần mềm tự ghi gì

Khung này không sinh bút toán. Nó chỉ sửa hai chỉ tiêu của tờ khai: [B4] cộng thêm phần lãi vay vượt trần, và [B11] bằng phần lãi vay kỳ trước được trừ, là nhỏ hơn của hai số: trần còn dư (trần trừ lãi vay thuần) và số vượt kỳ trước bạn nhập. [B13], thu nhập tính thuế [C4] và thuế [C9] tự tính lại theo hai số đó. Sổ sách vẫn ghi lãi vay đầy đủ vào chi phí tài chính (TK 635), khoản không được trừ chỉ xuất hiện ở tờ khai.

Kiểm lại và giới hạn

Đối chiếu [B4], [B11], [C4] của tờ khai với phép tính tay ở ví dụ; [B4] tăng 210.000.000 thì [C4] tăng đúng bằng đó nếu các chỉ tiêu khác không đổi.

Khung này chỉ tính số học. KetoanX không xác định được hai doanh nghiệp có phải bên liên kết không, không loại khỏi quy tắc các khoản vay được loại trừ (tổ chức tín dụng, ODA, vay ưu đãi của Chính phủ), không kiểm thời hạn chuyển tối đa 5 năm của phần vượt, và không lập Phụ lục I, II, III hay hồ sơ xác định giá; những việc đó làm ngoài phần mềm. Số lãi vay thuần và khấu hao bạn lấy từ sổ và nhập tay, phần mềm không tự tổng hợp. [B6] nhập tay. Muốn tra tính năng thuế khác, xem trang tính năng thuế của KetoanX.

Muốn xem đủ mọi ô, mọi nút và lỗi hay gặp của màn này, đọc bài hướng dẫn sử dụng tờ khai thuế.