Mua hàng không có hóa đơn: bảng kê 02/TNDN, trường hợp được lập và chi phí vận chuyển

Cập nhật · Biên soạn: KetoanX

Bảng kê thay được hóa đơn khi người bán thuộc một trong năm nhóm: nông, lâm, thủy sản và hàng thủ công bán trực tiếp, phế liệu, đồ dùng của hộ gia đình, cá nhân kinh doanh dưới ngưỡng chịu thuế GTGT. Hồ sơ gồm chứng từ chi trả và bảng kê Mẫu 02/TNDN do người đại diện ký. Mua từ 5 triệu đồng một ngày của một người bán phải trả không dùng tiền mặt.

Người bán được dùng bảng kê
Năm nhóm: nông, lâm, thủy sản, thủ công, phế liệu, đồ dùng hộ gia đình, cá nhân dưới ngưỡng GTGT
Mẫu bảng kê
02/TNDN từ 12/3/2026; hàng mua trước đó theo mẫu cũ 01/TNDN
Ngưỡng tiền mặt
Từ 5 triệu đồng một ngày của từng người bán phải không dùng tiền mặt
Thuế GTGT đầu vào
Không có hóa đơn nên không có thuế để khấu trừ

Căn cứ là Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC. Bài này chỉ nói về việc có hóa đơn hay không; điều kiện chung để một khoản chi được trừ nằm ở bài chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.

01

Năm nhóm người bán được thay hóa đơn bằng bảng kê

Bảng kê thay được hóa đơn khi người bán thuộc một trong năm nhóm: người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán nông, lâm, thủy sản; người làm sản phẩm thủ công từ đay, cói, tre, nứa, lá, song, mây, rơm, vỏ dừa, sọ dừa (hoặc phế phẩm nông nghiệp) bán trực tiếp; người trực tiếp thu nhặt phế liệu; hộ gia đình, cá nhân bán đồ dùng, tài sản của họ; cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế GTGT.

Nhóm cuối là chỗ hay vướng. Người bán có doanh thu từ ngưỡng trở lên là người nộp thuế GTGT và phải xuất hóa đơn, nên bạn phải đòi hóa đơn, không lập bảng kê thay được. Ví dụ, công ty mua ván ép của một xưởng nhỏ doanh thu năm vượt ngưỡng: xưởng không xuất hóa đơn thì công ty không có cách hợp lệ nào để trừ khoản đó, kể cả khi đã chuyển khoản đủ.

02

Hồ sơ gồm những gì và ngưỡng 5 triệu đồng

Một khoản mua theo bảng kê cần hai thứ: chứng từ chi trả tiền cho người bán (phiếu chi, giấy biên nhận hay chứng từ chuyển khoản theo quy định kế toán) và bảng kê thu mua do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm. Người bán không phải ký vào bảng kê.

Giá trị mua của từng hộ, cá nhân trong ngày từ 5 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt. Mốc này tính theo ngày và theo từng người bán. Mua của một người ba lần, mỗi lần 3 triệu đồng, ngay trong một ngày là 9 triệu đồng, và chỉ được trừ khi có chứng từ không dùng tiền mặt. Ba lần ở ba ngày khác nhau thì mỗi ngày dưới mốc, trả tiền mặt vẫn được.

Trả tiền mặt vượt mốc thì khoản chi không đủ điều kiện, dù người bán thuộc đúng nhóm và bảng kê lập đủ.

03

Lập bảng kê Mẫu 02/TNDN

Bảng kê Mẫu 02/TNDN có phần đầu ghi tên doanh nghiệp, mã số thuế, địa chỉ, số điện thoại và địa chỉ nơi tổ chức thu mua. Phần thân là bảng mười cột: ngày mua, tên người bán, địa chỉ, số căn cước, số điện thoại (nếu có), tên hàng hóa hoặc dịch vụ, số lượng hoặc trọng lượng, đơn giá, tổng giá thanh toán và ghi chú. Cuối bảng là tổng giá trị mua vào bằng số và bằng chữ, rồi chữ ký của người lập bảng kê và của người đại diện (hoặc người được ủy quyền) có đóng dấu.

Bạn ghi theo thứ tự thời gian mua và tổng hợp bảng kê mỗi tháng. Doanh nghiệp có nhiều trạm thu mua thì mỗi trạm lập bảng kê riêng, rồi lập thêm một bảng tổng hợp chung. Ví dụ, công ty thu mua hạt điều ở ba huyện có ba trạm sẽ nộp vào sổ ba bảng kê riêng của tháng, cộng một bảng tổng hợp.

Bảng kê có cột số căn cước của người bán, nên hãy hỏi giấy tờ ngay lúc mua. Thiếu thông tin thật thì khó chứng minh khoản mua có phát sinh.

04

Mẫu cũ 01/TNDN và hàng mua trước 12/3/2026

Thông tư 20/2026/TT-BTC có hiệu lực từ 12/3/2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025. Khoản chi phát sinh trước ngày đó mà Thông tư 96/2015/TT-BTC đã quy định cụ thể điều kiện, hồ sơ thì vẫn theo thông tư cũ cho kỳ tính thuế 2025, nên hàng mua trước 12/3/2026 dùng mẫu cũ 01/TNDN. Hàng mua từ 12/3/2026 dùng Mẫu 02/TNDN.

Một bảng kê tháng 3/2026 vắt qua mốc này cần tách thành hai bảng theo ngày mua.

05

Chi phí vận chuyển và thuê dịch vụ của cá nhân

Quy định về bảng kê dùng cho hàng hóa và dịch vụ, nên tiền vận chuyển không có hóa đơn xử lý theo người cung cấp dịch vụ. Thuê công ty vận tải hay hãng taxi thì họ phải xuất hóa đơn, và bạn lấy chi phí theo hóa đơn. Thuê một cá nhân chạy xe hay bốc xếp mà doanh thu của họ dưới ngưỡng chịu thuế GTGT thì dịch vụ này nằm trong nhóm cuối, lập bảng kê và giữ chứng từ trả tiền. Cá nhân ấy từ ngưỡng trở lên thì phải xuất hóa đơn.

Hỏi trước khi trả: người này có hóa đơn không, doanh thu năm có vượt ngưỡng không.

Chuyến công tác của nhân viên có chứng từ riêng, đã nói ở bài công tác phí. Xăng dầu cho xe của công ty thì lấy hóa đơn đầu vào như thường.

06

Thuế GTGT và cách ghi sổ

Mua theo bảng kê không có hóa đơn GTGT nên không có thuế đầu vào để khấu trừ. Toàn bộ giá thanh toán là giá vốn hoặc chi phí. Điều kiện khấu trừ nằm ở bài điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào.

Mua 20 triệu đồng nông sản của người trồng, chuyển khoản, nhập kho: Nợ TK 156 (hoặc 152) 20.000.000, Có TK 112 20.000.000. Không có dòng Nợ TK 133.

07

Làm trên KetoanX

Khoản mua không hóa đơn lập hai bước: ghi chứng từ mua ở Mua hàng, Chứng từ mua hàng, rồi đưa chứng từ vào bảng kê ở Mua hàng, Bảng kê mua vào không có hóa đơn. Kết quả là bảng kê Mẫu 02/TNDN (mua từ 12/3/2026) hoặc 01/TNDN (mua trước đó) để in hoặc xuất Excel, kèm cảnh báo khi trả tiền mặt vượt mốc 5 triệu đồng một ngày.

Màn hình Bảng kê mua vào không có hóa đơn trong KetoanX, công ty mẫu
Màn hình Bảng kê mua vào không có hóa đơn của công ty mẫu, chụp từ ứng dụng KetoanX.

Các bước

  1. Vào Mua hàng, Chứng từ mua hàng, bấm Lập mua hàng nhập kho. Ví dụ nông sản 20.000.000 đồng chuyển khoản trong bài: ô Thanh toán chọn Chuyển khoản rồi chọn tài khoản ở ô Tài khoản ngân hàng chi tiền; trả tiền mặt thì chọn Tiền mặt, và từ 5 triệu đồng một ngày của một người bán thì sẽ bị cảnh báo.

  2. Ô Nhà cung cấp chọn người bán; ô để trống thì chọn Không chỉ rõ. Người bán là hộ, cá nhân nên tạo mới với Tên nhà cung cấp, Mã số thuế và Địa chỉ. Bảng kê lấy cột số căn cước từ ô mã số thuế của đối tượng, nên nhập số căn cước vào ô Mã số thuế của người đó.

  3. Giữ ô Nhận kèm hóa đơn được chọn nhưng để trống Số hóa đơn. Bỏ chọn ô này nghĩa là hàng về trước, hóa đơn về sau, và chứng từ sẽ không vào bảng kê.

  4. Bảng dòng hàng: Mặt hàng, Số lượng, Đơn giá. Mua 1.000 kg hạt điều, đơn giá 20.000 thì thành tiền 20.000.000. Cột Thuế suất chọn 0%, vì bảng kê chỉ nhận chứng từ không có thuế GTGT đầu vào; chứng từ có thuế sẽ bị từ chối.

  5. Bấm Cất và ghi sổ. Cất, chưa ghi sổ chỉ lưu nháp.

  6. Vào Mua hàng, Bảng kê mua vào không có hóa đơn, ô Từ ngày và Đến ngày chọn kỳ (mặc định từ đầu tháng đến hôm nay) rồi bấm Xem. Ở bảng Chứng từ mua chưa có hóa đơn trong kỳ, tích chứng từ vừa ghi và bấm Đưa vào bảng kê; cột Bảng kê đổi từ Chưa sang Đã đưa vào. Chọn nhầm thì tích rồi bấm Bỏ khỏi bảng kê.

  7. Khung Thông tin đầu bảng kê: điền Địa chỉ nơi tổ chức thu mua (cả hai mẫu) và Người phụ trách thu mua (mẫu 01/TNDN), bấm Lưu. Rồi bấm In bảng kê hoặc xuất Excel. Phần ký và đóng dấu của người đại diện làm tay trên bản in.

Phần mềm tự ghi gì

Chứng từ mua ghi Nợ 156 (hàng hóa) hoặc 152 (nguyên liệu) theo loại mặt hàng 20.000.000, Có 112 20.000.000 khi chuyển khoản, hoặc Có 111 khi tiền mặt, hoặc Có 331 khi công nợ; không có dòng Nợ 133. Đưa vào bảng kê chỉ ghi mẫu bảng kê vào ô Mẫu số HĐ của chứng từ, không đổi bút toán. Báo lỗi hay gặp: Chứng từ … có thuế GTGT đầu vào, không phải khoản mua không có hóa đơn; Chứng từ … đã có số hóa đơn nên không lập bảng kê không hóa đơn; Chứng từ … đang chờ hóa đơn; bỏ trạng thái chờ hóa đơn trước; Chứng từ … thuộc kỳ đã khóa sổ đến ngày ….

Kiểm lại và giới hạn

Bảng kê hiện tiêu đề Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn với các cột của mẫu và dòng Tổng giá trị hàng hóa, dịch vụ mua vào 20.000.000 kèm số tiền bằng chữ. Khung đỏ báo Khoản mua trong ngày của một người bán từ 5.000.000 đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt khi gặp trường hợp tiền mặt.

Bảng kê tách theo ngày mua nên tháng 3/2026 ra hai bảng 01 và 02. Phần mềm chỉ liệt kê chứng từ mua chưa có số hóa đơn và không có thuế GTGT: nó không biết người bán thuộc nhóm nào hay doanh thu dưới ngưỡng, và cũng không có bảng tổng hợp riêng cho từng trạm thu mua, nên mỗi trạm bạn tách bảng theo chứng từ tay. Các chức năng thuế khác nằm ở trang tính năng thuế của KetoanX.

Cách nhập từng ô và các trường hợp khác của màn này có đủ trong bài hướng dẫn sử dụng bảng kê mua vào không có hóa đơn.

08

Câu hỏi hay gặp

Bốn chỗ hay bị hỏi lại: chứng từ trả tiền là gì, nhân viên mua hộ, mua hàng đã có hóa đơn, và thuê tài sản của cá nhân.

Chứng từ chi trả tiền là chứng từ nào

Phiếu chi tiền mặt có chữ ký người nhận, giấy biên nhận, hoặc chứng từ chuyển khoản. Từ mốc 5 triệu đồng một ngày của một người bán thì chỉ có chuyển khoản mới được.

Nhân viên mua hộ hàng từ 5 triệu đồng bằng thẻ cá nhân thì sao

Đó là một trường hợp riêng, vẫn cần hóa đơn của người bán, quy chế nội bộ cho phép nhân viên mua hộ, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt của nhân viên và chứng từ công ty hoàn tiền lại cho nhân viên. Bảng kê không thay được hóa đơn ở đây.

Mua hàng đã có hóa đơn thì có phải lập bảng kê không

Không. Có hóa đơn hợp lệ thì dùng hóa đơn; bảng kê chỉ cho khoản mua không có hóa đơn.

Thuê nhà, xe của cá nhân có dùng bảng kê không

Không. Thuê tài sản của cá nhân có hồ sơ riêng gồm hợp đồng thuê và chứng từ trả tiền; xem bài thuê nhà, văn phòng, xe của cá nhân.

Bài liên quan

  • Thuế TNDN

    Thuế TNDN 2026: cách tính, thuế suất, tạm nộp

    Thuế TNDN bằng thu nhập tính thuế nhân thuế suất; thu nhập tính thuế đi từ lợi nhuận kế toán, cộng chi phí không được trừ, trừ thu nhập miễn thuế và lỗ chuyển.

  • Thuế TNDN

    Chi phí được trừ khi tính thuế TNDN: ba điều kiện

    Khoản chi được trừ khi tính thuế TNDN nếu đủ ba điều kiện: chi thực tế phát sinh và liên quan đến sản xuất, kinh doanh; có hóa đơn, chứng từ theo quy định; và có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt khi mỗi lần mua từ 5 triệu đồng trở lên.

  • Thuế TNDN

    Chi phúc lợi cho nhân viên: thuế TNDN và TNCN

    Với thuế TNDN, du lịch, hỗ trợ khám bệnh, bảo hiểm sức khỏe và quà tặng có tính chất phúc lợi cùng nằm trong một trần: tổng không quá một tháng lương bình quân thực tế của năm.

Dùng thử trên sổ của chính bạn

Đăng ký mất vài phút, không cần thẻ thanh toán. Mọi chức năng đều miễn phí.