Thu nhập chịu thuế và thu nhập được miễn thuế TNCN từ tiền lương 2026: cách phân loại từng khoản trả

Hai nhóm sau đều không bị tính thuế, nhưng điều kiện và chứng từ đi kèm mỗi nhóm khác nhau, nên vẫn phải phân biệt.

Về phụ cấp, trợ cấp, những khoản không tính gồm phụ cấp độc hại, nguy hiểm và bồi dưỡng bằng hiện vật ở nơi làm việc có yếu tố đó; phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực; phụ cấp, trợ cấp quốc phòng, an ninh; phụ cấp đặc thù ngành, nghề; trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi, trợ cấp theo pháp luật về bảo hiểm xã hội; trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm.

Phụ cấp, trợ cấp chỉ được loại ra khi có cơ quan nhà nước quy định theo pháp luật chuyên ngành. Nhận cao hơn mức quy định thì phần vượt tính vào thu nhập chịu thuế. Ngoại lệ là trợ cấp thôi việc và mất việc làm: quy chế tài chính, quy chế nội bộ, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước cho mức cao hơn pháp luật thì phần chi thực tế vượt cũng không tính.

Nhóm không mang tính chất lương gồm, trong số những khoản doanh nghiệp hay gặp: tiền thưởng kèm danh hiệu thi đua, khen thưởng theo luật; khoản hỗ trợ khám chữa bệnh hiểm nghèo cho người lao động và thân nhân, theo hóa đơn nhưng không quá viện phí sau khi trừ phần bảo hiểm chi; tiền vé máy bay về phép hằng năm và học phí con (mầm non đến trung học phổ thông) của người lao động nước ngoài do doanh nghiệp trả thay; tiền bảo hiểm không bắt buộc, không tích lũy phí; chi đào tạo phù hợp công việc hoặc kế hoạch của doanh nghiệp; khoản thanh toán điều động, luân chuyển, đi công tác theo quyết định hoặc quy chế kèm chứng từ; chi đám hiếu, hỉ theo quy chế và trong mức được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp; tiền, lợi ích từ nguồn tài chính công đoàn không mang tính chất lương.

Từng khoản phụ cấp phổ biến, như điện thoại, xăng xe, nhà ở, quà Tết, có bài riêng là phụ cấp, trợ cấp, phúc lợi nào tính thuế.

• Tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ, tiền lương trả cho ngày không nghỉ phép: miễn trong phạm vi điều kiện và thời gian của pháp luật lao động; phần vượt tính vào thu nhập chịu thuế. Doanh nghiệp lập bảng kê thời gian và số tiền, hoặc chứng minh bằng bảng lương, bảng chấm công, hợp đồng lao động. Chi tiết ở bài tiền làm thêm giờ có tính thuế TNCN không.
• Lương hưu của Quỹ bảo hiểm xã hội, và tiền các quỹ hưu trí bổ sung, hưu trí tự nguyện chi.
• Tiền bồi thường tai nạn lao động do doanh nghiệp hoặc quỹ bảo hiểm xã hội chi, và tiền bồi thường theo hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ.
• Học bổng từ ngân sách nhà nước hoặc từ chương trình khuyến học của tổ chức trong và ngoài nước.
• Tiền lương, tiền công của thuyền viên người Việt Nam làm cho hãng tàu nước ngoài hoặc hãng tàu Việt Nam vận tải quốc tế.
• Tiền lương, tiền công từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
• Chuyên gia nước ngoài làm việc tại dự án ODA không hoàn lại, dự án phi chính phủ nước ngoài; người Việt Nam làm tại cơ quan đại diện của tổ chức thuộc hệ thống Liên hợp quốc; người được cử đi làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình cho Liên hợp quốc.
• Thu nhập sau khi đã nộp thuế thu nhập doanh nghiệp của chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên là cá nhân.
• Miễn 5 năm đối với nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao và nhân lực công nghệ cao thuộc các trường hợp luật liệt kê.

1. 1

   Khoản này có nằm trong danh mục thu nhập được miễn thuế không, như làm đêm, làm thêm giờ, lương hưu, bồi thường tai nạn lao động?

2. 2

   Khoản này có phải phụ cấp, trợ cấp hay thu nhập không mang tính chất lương mà nghị định loại khỏi thu nhập chịu thuế, và có chứng từ, quy chế đi kèm không?

3. 3

   Nếu hai câu trên đều không: khoản đó chịu thuế, cộng vào thu nhập chịu thuế.

Với khoản có mức trần, đừng bỏ cả khoản: tách phần trong mức ra khỏi phần vượt. Ví dụ tiền ăn trưa trả bằng tiền 1,5 triệu đồng một tháng thì 1,2 triệu đồng không tính, 300.000 đồng chịu thuế. Hỗ trợ khám bệnh hiểm nghèo 30 triệu đồng trong khi viện phí sau bảo hiểm là 40 triệu đồng thì không tính cả 30 triệu đồng; nếu viện phí chỉ 25 triệu đồng thì không tính 25 triệu, 5 triệu còn lại chịu thuế. Trợ cấp thôi việc theo hợp đồng cao hơn luật vẫn không tính toàn bộ. Tiền thưởng Tết bằng tiền thì chịu thuế, vào tháng bạn trả.

Sau khi phân loại, phần chịu thuế đi vào bước tính ở bài cách tính thuế TNCN từ tiền lương. Mức giảm trừ và người phụ thuộc xem ở bài giảm trừ gia cảnh 2026; luật mới nói chung xem ở thuế TNCN 2026 theo Luật 109/2025.